Bingöl mutfağı, yaylaların ve sayısız gölün beslediği yüksek dağ coğrafyasının sade ama doyurucu sofrasıdır. Baklagiller, çökelek ve el açması hamur bu yemeklerde sık görülür; keldoş ve siron gibi tabaklar hayvancılığa dayalı yaşamın izini taşır. Uzun kış, kavurmayı ve keşkek gibi tahıllı yemekleri sofranın merkezine yerleştirir.
Keldoş
Et, buğday ve bakliyatla hazırlanan keldoş, Bingöl mutfağının doyurucu ve geleneksel yemeklerinden biridir.
📖 Keldoş Tarifi
Keldoş
👥 4 kişilik ⏱ 60 dk 🔥 ≈400 kcal/porsiyon
Malzemeler:
Mayasız sac ekmeği (veya bayat ekmek)
400 g çökelek
3-4 diş sarımsak
Su, tereyağı, tuz
Hazırlanışı:
Sert hamuru sacda pişirip ekmek yapın (ya da bayat ekmek kullanın).
Ekmeği küçük parçalar halinde doğrayın.
Çökeleği sıcak suyla ayran kıvamına getirin.
Sarımsağı ekleyip kaynatın.
Ekmek parçalarını ekleyip pişirin.
Üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirip servis edin.
💡 Bingöl’ün misafir yemeği keldoş; çökelekli, sarımsaklı, tereyağıyla servis edilir.
Siron
Yufka ve yoğurtla hazırlanan siron, Bingöl mutfağında tereyağıyla servis edilen geleneksel bir yöresel yemektir.
📖 Siron Tarifi
Siron
👥 4 kişilik ⏱ 50 dk 🔥 ≈600 kcal/porsiyon
Malzemeler:
Hamur: 3 su bardağı un, tuz, su
2 su bardağı süzme yoğurt, 2 diş sarımsak
100 g tereyağı
Dövülmüş ceviz
Hazırlanışı:
Un, su ve tuzla sert hamur yoğurup ince yufkalar açın.
Şerit kesip hafifçe kurutun.
Kaynar suda haşlayıp süzün, tepsiye dizin.
Sarımsaklı süzme yoğurdu ısıtıp (kaynatmadan) üzerine dökün.
Kızdırılmış tereyağı gezdirin.
Ceviz serperek servis edin.
💡 Bingöl’de de sevilen siron; sıcak, yoğurt ve tereyağıyla servis edilir.
Tutmaç Çorbası
Hamur parçaları ve yoğurtla hazırlanan tutmaç çorbası, Bingöl sofralarında sıkça yapılan geleneksel bir başlangıçtır.
📖 Tutmaç Çorbası Tarifi
Tutmaç Çorbası
👥 4 kişilik ⏱ 50 dk 🔥 ≈350 kcal/porsiyon
Malzemeler:
2 su bardağı un (hamur için)
1 yumurta + ~1/2 su bardağı su, 1 tutam tuz (hamur için)
1 su bardağı haşlanmış nohut
1 su bardağı haşlanmış yeşil mercimek
2 su bardağı süzme yoğurt
1 yumurta sarısı + 1 yemek kaşığı un (terbiye için)
3-4 diş ezilmiş sarımsak
3 yemek kaşığı tereyağı
1 tatlı kaşığı kuru nane ve 1 çay kaşığı pul biber
Hazırlanışı:
Un, yumurta, tuz ve azar azar su ekleyerek kulak memesinden biraz sert bir hamur yoğurun; üzerini nemli bezle örtüp 20 dakika dinlendirin.
Hamuru ince yufka halinde açın, önce şeritler, ardından küçük kare veya baklava dilimleri şeklinde kesip hafifçe unlayın.
Bir tencerede 5-6 su bardağı suyu kaynatın; haşlanmış nohut, mercimek ve hamur parçalarını ekleyip hamurlar yumuşayana kadar 12-15 dakika pişirin, tuzunu ekleyin.
Ayrı bir kapta yoğurt, yumurta sarısı, un ve ezilmiş sarımsağı pürüzsüz olana kadar çırparak terbiyeyi hazırlayın.
Kaynayan çorbadan 1-2 kepçe sıcak suyu sürekli karıştırarak terbiyeye ekleyip ılıtın; bu yoğurdun kesilmesini önler.
Ilıtılmış terbiyeyi sürekli karıştırarak ince ince çorbaya dökün ve kısık ateşte kaynamaya başlayana kadar karıştırın.
Küçük bir tavada tereyağını eritip kuru nane ve pul biberi kısa süre kavurun, çorbanın üzerine gezdirip servis edin.
💡 Sıcakken servis edin; üzerine ekstra naneli tereyağı gezdirip köy ekmeğiyle sunun, soğuyunca koyulaşacağı için kıvamını biraz cıvık bırakın.
Mastuva
Yoğurt ve pirinçle hazırlanan mastuva, Bingöl’de özellikle yaz aylarında tüketilen hafif ve besleyici bir yemektir.
📖 Mastuva Tarifi
Mastuva
👥 4 kişilik ⏱ 45 dk 🔥 ≈400 kcal/porsiyon
Malzemeler:
1 su bardağı pirinç
4 su bardağı ayran
100 g tereyağı
Tuz
Hazırlanışı:
Pirinci yıkayıp tencereye alın.
Ayranı ekleyin.
Sürekli karıştırarak katı/püre kıvamına gelene dek pişirin.
Tuzunu ayarlayın.
Üzerine bol tereyağı dökün.
Sıcak servis edin.
💡 Bingöl’ün ayranlı pirinç yemeği mastuva; bol tereyağıyla, keldoş ile birlikte servis edilir.
Kavurma
Tuzlanan ve yağda uzun süre pişirilen kuzu etinden yapılan kavurma, Bingöl’ün kış hazırlığı geleneğini yansıtan ve yıl boyu tüketilen doyurucu bir yemektir.
📖 Kavurma Tarifi
Kavurma
👥 6 kişilik ⏱ 90 dk 🔥 ≈500 kcal/porsiyon
Malzemeler:
1 kg kuzu eti (az yağlı)
100 g kuyruk yağı
2 soğan
tuz, karabiber, pul biber
1 çay k. kekik
Hazırlanışı:
Yağı tencerede eritin.
Eti büyük parçalar halinde ekleyin.
Suyu çekene kadar kavurun.
Soğanları ekleyin.
Baharatları ekleyin.
Kısık ateşte 60 dk pişirin.
💡 Sıcak servis edilir; kavurma kışa da saklanabilir.
Keşkek
Buğday ve etin saatlerce dövülerek pişirildiği keşkek, Bingöl’ün düğün ve özel gün sofralarında hazırlanan, emek yoğun ve besleyici bir yemektir.
📖 Keşkek Tarifi
Keşkek
👥 8 kişilik ⏱ 3 saat 🔥 ≈400 kcal/porsiyon
Malzemeler:
500 g haşlanmış buğday (yarma)
1 kg kuzu eti
3 yemek k. tereyağı
tuz
pul biber, kuru nane
Hazırlanışı:
Eti 2 lt suda 1 saat haşlayın.
Buğdayı ekleyin.
Ağır ateşte 1,5 saat pişirin.
Tahta tokmakla dövün.
Homojen kıvama gelince tereyağı ekleyin.
Tuz ayarlayın.
💡 Tereyağı pul biber sosuyla servis edilir.
Tirit
Ekmek parçalarının üzerine dökülen sıcak et suyundan oluşan tirit, Bingöl’ün kırsal mutfağında bayat ekmeği değerlendiren geleneksel bir lezzettir.
📖 Tirit Tarifi
Tirit
👥 4 kişilik ⏱ 60 dk 🔥 ≈480 kcal/porsiyon
Malzemeler:
Bayat ekmek (dilimlenmiş)
400 g haşlanmış et (didiklenmiş)
3-4 su bardağı et suyu
2 su bardağı sarımsaklı yoğurt
Tereyağı, pul biber, tuz
Hazırlanışı:
Bayat ekmeği parçalayıp tabağa yayın.
Üzerine sıcak et suyunu gezdirip yumuşatın.
Didik eti dağıtın.
Sarımsaklı yoğurdu gezdirin.
Kızdırılmış tereyağlı pul biberi dökün.
Sıcak servis edin.
💡 Bingöl’ün tiridi; et suyu, didik et ve yoğurtla servis edilir.
Yöresel Höşmerim
Un ve tereyağıyla hazırlanan bu tatlı, Bingöl’ün çoban ve köy mutfağında kışın sıklıkla yapılan, sıcak servis edilen ve doğal malzemelerle hazırlanan geleneksel bir tatlıdır.
📖 Yöresel Höşmerim Tarifi
Yöresel Höşmerim
👥 4 kişilik ⏱ 20 dk 🔥 ≈330 kcal/porsiyon
Malzemeler:
2 su bardağı taze peynir
3 yemek k. un
2 yemek k. şeker
3 yemek k. tereyağı
Hazırlanışı:
Tereyağını eritin.
Unu ekleyip kavurun.
Peyniri parçalayıp ekleyin.
Şekeri ekleyin.
Devamlı karıştırarak pişirin.
Pürüzsüz olunca servis edin.
💡 Sıcak servis edilir; bal gezdirilebilir.
Bingöl Mutfağının Karakteri
Adını çevresindeki yüksek yayla göllerinden alan Bingöl, dağlarla çevrili, rakımı yüksek ve kışı uzun bir yöredir. Geniş otlaklar arıcılığı ve hayvancılığı ön plana çıkarmış; süt, çökelek ve bal günlük beslenmenin temelini kurmuştur. Sarp arazi tarımı sınırladığı için tahıl ve baklagiller kışlık besinin belkemiği olmuştur. Sofra, bu doğal koşullara uyum sağlayan yalın ve besleyici yemekler üzerine biçimlenmiştir.
Yörenin imzası, çökelek ve baklagillerle hazırlanan keldoş ile yoğurtlu-cevizli hamur tabağı sirondur. Tutmaç çorbası, küçük hamur parçaları ve yoğurtla pişirilen ısıtıcı bir başlangıçtır; mastuva ise et ve pirincin yoğurtla buluştuğu doyurucu bir yemektir. Kavurma ve keşkek kışlık et ile tahıl geleneğini, tirit bayat ekmeği değerlendiren pratik damağı, höşmerim ise sütlü tatlı tarafını taşır.
Bingöl Mutfağı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Keldoş nasıl bir yemektir?
Keldoş, genellikle mercimek ya da nohut gibi baklagillerle çökelek veya kurutulmuş sütün bir araya geldiği, üzerine kızdırılmış yağ gezdirilen doyurucu bir yemektir. Kimi tariflerde ekmek ya da hamur da eklenir. Yalın malzemelerle yapılmasına rağmen tok tutar; Bingöl’ün soğuk günlerinde sık pişirilen geleneksel bir tabaktır.
Siron nasıl hazırlanır?
Siron, ince açılan hamurun haşlanıp kat kat dizilmesi ve üzerine sarımsaklı yoğurt ile kızgın yağ dökülmesiyle yapılır. Kimi yörelerde araya ceviz de serpilir. Mantıya ve su böreğine yakın bir dokusu vardır; hem doyurucu hem pratik olduğu için Bingöl ve çevresinde sevilen bir hamur yemeğidir.
Tutmaç çorbası neyden yapılır?
Tutmaç, küçük kesilmiş hamur parçalarının yoğurt ve genellikle baklagille birlikte pişirildiği, üzerine naneli yağ gezdirilen bir çorbadır. Hamur çorbaya dolgunluk, yoğurt ise hafif ekşimsi bir tat verir. Anadolu’nun köklü çorbalarından olan tutmaç, Bingöl’de kış sofralarının ısıtıcı ve doyurucu başlangıçları arasında yer alır.
Mastuva nedir?
Mastuva, et ve pirincin soğan ve baharatla pişirilip yoğurtla harmanlandığı, ekşimsi-yumuşak bir yemektir. Yoğurt hem tadı dengeler hem de yemeğe kremamsı bir kıvam verir. Sıcak servis edilir ve genellikle tek başına doyurucu bir ana yemek olarak sofraya gelir; yöreye özgü yoğurtlu tatlardan biridir.
Bingöl’ün en meşhur yemeği hangisidir?
Bingöl’ün en meşhur yemeği, yoğurt, et ve baklagilin buluştuğu keldoştur. İnce yufkanın yoğurtla harmanlandığı siron ve tutmaç çorbası da yöre sofralarının bilinen tatlarıdır; bal ise ilin mutfak dışındaki asıl şöhretidir.
whattowants.com, siteyi çalıştırmak ve reklam sunmak için çerez kullanır. 6698 sayılı KVKK
kapsamındaki aydınlatma için Çerez Politikası'na
bakabilirsiniz. Reddederseniz reklamlar kişiselleştirilmeden gösterilir.
