Türkiye’de Gezilecek Yerler

Nereden Başlamalı?

Türkiye’yi tek gezide bitirmek mümkün değil. Yedi bölge, 81 il ve bu sitede ilçe ilçe işaretlenmiş 4.780’den fazla gezilecek yer var; aralarındaki mesafeler de Avrupa ölçeğinde düşünüldüğünde büyük. Bu yüzden bu sayfa bir liste değil, bir karar sayfası: elinizdeki gün sayısına, gideceğiniz mevsime ve ilgi alanınıza göre nereye yöneleceğinizi seçmeniz için hazırlandı. Bir başlıkta ilgi çekici bir yer gördüğünüzde o ilin rehberine geçebilir, orada ilçe ilçe ayrılmış, her biri harita bağlantılı mekân listesini bulabilirsiniz.

Ülkenin coğrafyası kısa mesafede sert değişir: sabah Akdeniz kıyısında denize girip aynı gün Toros yaylalarında mont giymek ya da Kapadokya’nın volkanik tüf vadilerinden birkaç saat sürüşle Orta Anadolu bozkırına geçmek mümkündür. Bu çeşitlilik gezi planlamayı hem zenginleştirir hem de zorlaştırır; aşağıdaki bölümler tam olarak bu seçimi kolaylaştırmak için sıralandı.

Kaç Günün Var? Süreye Göre Rotalar

Gezi planında en sık yapılan hata, gün sayısına sığmayacak kadar çok il seçmektir. Aşağıdaki tablo, süreye göre gerçekçi rota kurgularını ve her birinin ulaşım yükünü gösterir.

Kısa gezilerde tek merkez seçip çevresini günübirlik dolaşmak, her gece otel değiştirmekten hem ucuz hem az yorucudur. Uzun rotalarda ise iki il arasındaki yol süresini gezi süresinden düşmek gerekir: haritada yan yana duran iki şehir, dağ yolu yüzünden üç saat uzaklıkta olabilir.

İlgi Alanına Göre: Temalı Türkiye

Aynı ülke, ilgi alanınıza göre bambaşka bir rota listesi çıkarır. Aşağıdaki başlıklar en çok tercih edilen temaları ve o temanın güçlü illerini toplar.

Antik kentler ve arkeoloji

Ege ve Akdeniz kıyısı boyunca antik kentler birbirini izler: İzmir‘de Efes ve Bergama, Aydın‘da Afrodisias ve Milet, Denizli‘de Hierapolis ve travertenler, Antalya‘da Perge, Aspendos ve Side. İç bölgede Çorum‘daki Hattuşa Hitit başkentidir; Şanlıurfa‘daki Göbeklitepe ise bilinen en eski anıtsal tapınak alanı olarak arkeoloji literatürünü değiştirmiştir. Malatya‘daki Arslantepe ve Gaziantep‘teki Zeugma mozaikleri de aynı rotanın halkalarıdır.

Kaya oyma yerleşimler ve yeraltı

Volkanik tüf, Anadolu’da bir mimari geleneğe dönüşmüştür. Nevşehir‘de peribacaları, kaya kiliseleri ve yeraltı şehirleri; Aksaray‘da Ihlara Vadisi’nin dere boyunca uzanan kilise dizisi; Niğde‘de kayaya oyulmuş Gümüşler Manastırı; Karaman‘da Taşkale’nin kaya ambarları; Batman‘da Hasankeyf’in mağara yerleşimi bu geleneğin farklı yüzleridir.

Yayla, sis ve yeşil

Doğu Karadeniz, yaz aylarında bile serin kalan yaylalarıyla ülkenin en farklı iklim adasıdır. Rize‘de Ayder ve Pokut, Trabzon‘da Uzungöl ve Sümela, Artvin‘de Karagöl ve Macahel, Giresun ile Ordu‘da fındık bahçeleriyle çevrili tepeler bu rotanın omurgasıdır. Yayla yolları genellikle haziran–eylül arasında açıktır.

Göl, kanyon ve şelale

Burdur‘daki Salda’nın beyaz kıyısı, Bolu‘daki Abant ve Yedigöller, Van‘da Türkiye’nin en büyük gölü, Antalya‘daki Köprülü Kanyon, Kastamonu‘daki Valla Kanyonu ve Erzurum‘daki Tortum Şelalesi su temalı bir rota için başlangıç noktalarıdır.

Kayak ve kış sporları

Erzurum Palandöken uzun pistleriyle, Kars Sarıkamış kristal karı ve sarıçam ormanıyla, Bursa Uludağ ile Bolu Kartalkaya büyük şehirlere yakınlığıyla, Kayseri Erciyes ise Kapadokya’ya bir saat mesafede olmasıyla öne çıkar. Ayrıntılı karşılaştırma için kayak merkezleri rehberine bakabilirsiniz.

Termal ve kaplıca

Afyonkarahisar termal otelleriyle, Yalova İstanbul’a yakınlığıyla, Denizli Pamukkale travertenleriyle, Ankara‘nın Kızılcahamam ilçesi ve İzmir‘in Balçova bölgesi şehir içi erişimiyle tercih edilir. Ayrıntı: termal ve kaplıca rehberi.

Koy, plaj ve ada

Muğla kıyıları Bodrum’dan Fethiye’ye uzanan koy dizisiyle, Antalya uzun plajlarıyla, Aydın Kuşadası ve Didim’in sığ sahilleriyle, Balıkesir Ayvalık ve Cunda’nın taş sokaklarıyla, Çanakkale ise Bozcaada ve Gökçeada ile ada tatili arayanlara hitap eder. Rota kurgusu için sahil tatili rotaları sayfası yardımcı olur.

Selçuklu ve Osmanlı mimarisi

Konya‘da Mevlâna Külliyesi ve Selçuklu medreseleri, Sivas‘ta Divriği Ulu Camii’nin taş işçiliği, Edirne‘de Mimar Sinan’ın Selimiye’si, Bursa‘da erken Osmanlı külliyeleri ve Cumalıkızık köyü, Amasya‘da Yalıboyu evleri ve Karabük‘te Safranbolu konakları bu temanın ana duraklarıdır.

Mutfak rotası

Gastronomi için gidilen iller ayrı bir liste oluşturur: Gaziantep, Antakya, Adana, Şanlıurfa ve Kayseri. Her ilin yöresel mutfağını, hangi yemeğin hangi mevsimde yendiğini ve tariflerini yöresel lezzetler bölümünde bulabilirsiniz.

Mevsime Göre Kısa Kılavuz

Türkiye’de mevsim, gidilecek yeri neredeyse ilgi alanı kadar belirler. Aşağıdaki tablo dönemleri kabaca ayırır; ayrıntı için mevsim rehberlerine geçebilirsiniz.

Mevsim rehberleri: kışın, ilkbaharda, yazın ve sonbaharda gezilecek yerler.

Ülke İçinde Nasıl Dolaşılır?

Uçak. Uzak iller arasında en pratik seçenektir; iç hat uçuşları çoğunlukla bir–iki saat sürer. İstanbul’un iki havalimanı, Ankara Esenboğa, İzmir Adnan Menderes, Antalya ve Trabzon en yoğun düğüm noktalarıdır. Kapadokya’ya Nevşehir ve Kayseri, Ege’ye İzmir ve Bodrum–Milas, Güneydoğu’ya Gaziantep ve Şanlıurfa üzerinden inilir.

Yüksek hızlı tren. Hat Ankara merkezlidir; İstanbul, Eskişehir, Konya, Karaman ve Sivas yönünde çalışır. Tren şehir merkezinden şehir merkezine gittiği için bu güzergâhlarda uçağa göre çoğu zaman daha az zaman kaybettirir. Bilet, yoğun dönemlerde günler öncesinden tükenebilir.

Otobüs. Karayolu ağı her ile ulaşır ve otobüs en ekonomik seçenektir. Uzun mesafede gece yolculuğu yaygındır; bu bir geceyi yolda geçirmek anlamına gelir ve ertesi günün gezi verimini düşürür. İl merkezleri arası kısa mesafelerde ise en esnek çözümdür.

Araç kiralama. Dağınık duraklara sahip rotalarda — Kapadokya vadileri, Ege koyları, Karadeniz yaylaları, Doğu Anadolu — geziyi belirgin biçimde genişletir. Buna karşılık İstanbul gibi büyük şehirlerde park sorunu yüzünden dezavantaja dönüşür. Yayla ve dağ yollarında yüksek şasi, kış aylarında kar lastiği ve zincir gerekir; ticari araçlarda kış lastiği belirli bir dönem için zorunludur, özel araçlarda ise uygulama valilik kararına göre değişir.

Bütçe ve Sezon

Bütçeyi belirleyen üç kalem konaklama, ulaşım ve etkinliklerdir. Konaklama fiyatları kıyıda temmuz–ağustos, kayak merkezlerinde ocak–şubat, tüm ülkede ise bayram haftaları ve yarıyıl tatilinde zirve yapar; aynı otel bu dönemlerin dışında çok farklı bir fiyat verir. Ulaşımda erken alınan uçak ve tren bileti ile son dakika bileti arasındaki fark büyüktür.

Etkinlikler ayrı bir kalemdir: Kapadokya’da balon turu, Kaş ve Ayvalık’ta dalış, Fethiye’de tekne turu, Köprülü Kanyon’da rafting gezinin en pahalı satırları olabilir. Müze ve ören yeri girişleri için Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yıllık kartı, birkaç günde beşten fazla müze gezecekler için genellikle avantajlıdır. Yemekte ise esnaf lokantaları, yerel fırınlar ve pazar yerleri turistik caddelerin belirgin biçimde altında kalır. Fiyatlar sezona ve yıla göre değiştiği için kesin rakam yerine resmî kaynaktan teyit almak en doğrusudur.

İlk Kez Gelenlerin Yaptığı Sekiz Hata

1. Mesafeleri küçümsemek. Harita üzerinde yakın görünen iki il arasında dağ yolu, viraj ve hız sınırı yüzünden saatler olabilir. Rota kurarken yol süresini gezi süresinden düşmek gerekir.

2. Bir haftaya beş il sığdırmak. Her gün otel değiştiren bir program, gezmekten çok yol yapmakla geçer. Bir merkez seçip çevresini günübirlik dolaşmak daha çok yer gösterir.

3. Kapadokya’yı tek güne sıkıştırmak. Göreme, Ürgüp, Uçhisar, yeraltı şehirleri ve vadi yürüyüşleri iki tam gün ister; balon turu da sabahın ilk saatine denk gelir.

4. Ağustos ortasında Güneydoğu planlamak. Şanlıurfa, Diyarbakır ve Mardin’de yaz sıcağı gündüz gezisini zorlaştırır; bu iller için ilkbahar ve sonbahar çok daha uygundur.

5. Yayla yollarına akşam çıkmak. Dar, virajlı ve çoğu yerde korkuluksuz yollarda karanlıkta sürüş risklidir; sis de aniden bastırır. Yayla çıkışları sabah saatlerine alınmalıdır.

6. Kapalı günü kontrol etmemek. Birçok müzenin haftalık bakım günü vardır. Tek bir müze için yola çıkılıyorsa gün ve saat resmî sayfadan doğrulanmalıdır.

7. Bayram haftasını rezervasyonsuz karşılamak. Bayram ve yarıyıl tatilinde otel, feribot ve popüler tur kontenjanları haftalar öncesinden dolar.

8. Sadece il merkezinde kalmak. Safranbolu Karabük’ün, Cumalıkızık Bursa’nın, Amasra Bartın’ın, Ayder Rize’nin ilçesindedir. Merkeze sıkışan bir program bu yerlerin hiçbirini göstermez.

Nerede Ne Yenir?

Türkiye’de mutfak, ilden ile bir gezi sebebi olacak kadar değişir: Gaziantep‘te baklava ve fıstık kültürü, Antakya‘da Akdeniz ile Arap mutfağının kesişimi, Adana‘da kebap ve şalgam, Trabzon‘da hamsi ve mısır ekmeği, Erzurum‘da cağ kebabı sofranın merkezindedir. Her ilin yöresel yemeklerini, hangi yemeğin hangi mevsimde yendiğini, nerede yeneceğini ve tariflerini yöresel lezzetler bölümünde topladık; gezi rehberlerinin her birinde de o ilin yemek sayfasına bağlantı bulunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’de ilk kez gezecek biri nereden başlamalı?

En sık kurulan üçlü İstanbul, Kapadokya ve İzmir–Efes hattıdır: biri şehir ve imparatorluk mirası, biri volkanik peyzaj, biri antik kent. Üçü arasında uçakla geçiş bir saatin altındadır ve üçü de yılın on iki ayı gezilebilir. Elinizde bir hafta varsa bu üçlü rahat sığar; beş gün varsa ikisini seçip birini bir sonraki gezide bırakmak, üçünü de koşturarak gezmekten iyi sonuç verir.

Türkiye gezisi için en uygun mevsim hangisidir?

Nisan–haziran ile eylül–ekim aralığı ülkenin neredeyse tamamı için en dengeli dönemdir: sıcaklık gezmeye elverişli, kalabalık ve fiyatlar zirvede değildir. Temmuz–ağustos kıyı tatili için idealdir ama iç ve güneydoğu illerinde gündüz gezisi zorlaşır. Aralık–mart ise kayak, termal ve karlı Kapadokya için asıl sezondur.

Bir haftada kaç il gezilebilir?

Komşu iller seçilirse üç, uzak iller seçilirse ikiden fazlası yorucu olur. Ülke içi mesafeler büyüktür: İstanbul ile Van arası karayoluyla 1.600 kilometreyi aşar, Trabzon ile Antalya arası bir günlük sürüş demektir. Bir haftalık planda bir merkez seçip çevresini günübirlik gezmek, her gün otel değiştirmekten hem ucuz hem verimlidir.

Türkiye’de hangi yerler UNESCO Dünya Mirası listesindedir?

Listede yirmiden fazla alan var. Öne çıkanlar: İstanbul’un tarihi yarımadası, Göreme ve Kapadokya, Efes, Hierapolis–Pamukkale, Göbeklitepe, Truva, Hattuşa, Nemrut Dağı, Divriği Ulu Camii, Safranbolu, Bursa ve Cumalıkızık, Edirne Selimiye Camii, Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri, Ani, Aphrodisias, Çatalhöyük, Bergama, Arslantepe ve Gordion.

Ülke içinde uçak mı, tren mi, otobüs mü?

Uzak iller arasında uçak açık farkla en hızlısıdır; iç hat uçuşları çoğunlukla bir–iki saat sürer. Yüksek hızlı tren Ankara merkezlidir ve İstanbul, Eskişehir, Konya, Karaman ile Sivas yönünde çalışır; bu hatlarda tren, şehir merkezinden şehir merkezine gittiği için uçağa göre daha pratiktir. Otobüs her ile ulaşır ve en ekonomik seçenektir, ancak uzun mesafede bir geceyi yolda geçirmek gerekir.

Araç kiralamak şart mı?

Şehir merkezleri ve İstanbul için gerekmez, hatta park sorunu yüzünden dezavantajdır. Buna karşılık Kapadokya’nın vadileri, Ege ve Akdeniz’in küçük koyları, Karadeniz yaylaları ve Doğu Anadolu’daki dağınık duraklar toplu taşımayla zor birleşir; bu rotalarda araç gezinin kapsamını belirgin biçimde genişletir. Yayla ve dağ yollarında yüksek şasili araç, kışın ise kar lastiği ve zincir tercih edilmelidir.

Müzeler ve ören yerleri için Müzekart mantıklı mı?

Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı müze ve ören yerlerini kapsayan yıllık kart, birkaç günde beşten fazla müze gezecek biri için genellikle kendini amorti eder. Kapsam dışında kalan özel müzeler ve bazı kazı alanları ayrı ücretlidir. Giriş ücretleri ve kapsam dönem dönem değiştiği için gitmeden önce resmî siteden teyit etmek gerekir.

Müzelerin kapalı olduğu günler var mı?

Birçok müzenin haftalık bir bakım günü vardır ve bu gün çoğunlukla pazartesidir; açık hava ören yerlerinin bir bölümü ise her gün açıktır. Ziyaret saatleri yaz ve kış dönemine göre de değişir. Tek bir müze için yola çıkıyorsanız o kurumun kendi sayfasından günü ve saati doğrulamak, kapıdan dönmenin önüne geçer.

Bayram ve tatil dönemlerinde gezmek nasıl?

Dinî bayramlar, yarıyıl tatili ve resmî tatile bağlanan uzun hafta sonları yılın en yoğun aralıklarıdır: konaklama fiyatları yükselir, kıyı yolları ve feribotlar dolar, popüler duraklarda sıra oluşur. Bu dönemlerde gitmek zorundaysanız rezervasyonu haftalar öncesinden yapmak ve günün ilk saatinde gezmeye başlamak işe yarar.

Türkiye’de dört mevsim gezilebilecek yerler hangileri?

Kapadokya, İstanbul, İzmir, Antalya ve Gaziantep yıl boyu program çıkarabileceğiniz merkezlerdir; kışın kapanan bir ana durakları yoktur. Buna karşılık yüksek yaylalar, dağ geçitleri ve bazı kanyon yolları kar nedeniyle yılın birkaç ayı kapalı kalır. Rota kurmadan önce gideceğiniz ilin sayfasındaki ay ay tabloya bakmak en pratik yoldur.

Gezi bütçesi neye göre değişiyor?

Bütçeyi en çok belirleyen üç kalem konaklama, ulaşım ve etkinliklerdir. Konaklama kıyıda temmuz–ağustos, kayak merkezlerinde ocak–şubat ve tüm ülkede bayram haftalarında zirve yapar. Balon turu, dalış, tekne turu ve rehberli tur gibi etkinlikler ayrı bir kalemdir. Yemek tarafı ise esnek: esnaf lokantaları ve yerel fırınlar, turistik caddelerin belirgin biçimde altında kalır.

İlçeleri gezmeye değer mi, merkez yetmez mi?

Çoğu ilde asıl fark ilçelerde ortaya çıkar. Safranbolu Karabük’ün, Cumalıkızık Bursa’nın, Amasra Bartın’ın, Ayder Rize’nin ilçesindedir; il merkezinde geçirilen bir gün bu yerleri hiç göstermez. Bu yüzden il rehberlerimiz mekânları ilçe ilçe ayırır ve her kayda harita bağlantısı ekler.