Keldoş Tarifi
Son güncelleme: 28 Eylül 2026
Çökeleğin sıcak suyla ayran kıvamına getirilip sarımsakla kaynatılması ve içine doğranmış mayasız sac ekmeği eklenmesiyle yapılıyor; üzerine kızdırılmış tereyağı geziniliyor. Bingöl’ün misafir sofrasında sunulan doyurucu tabağı ve kimi evlerde harca haşlanmış nohut da katılıyor. Aşağıdaki tarif Bingöl sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Bingöl sayfasında yer alıyor.
Temel Keldoş Tarifi
4 kişilik · toplam ≈60 dakika · porsiyon başına ≈400 kcal
Malzemeler
- 4 adet mayasız sac ekmeği ya da bayat ekmek
- 400 g çökelek
- 4 diş sarımsak
- 1 litre sıcak su
- 100 g tereyağı
- Tuz, pul biber
- İsteğe bağlı haşlanmış nohut
Yapılışı
- Sac ekmeğini küçük parçalar hâlinde doğrayıp geniş bir kaba alın.
- Çökeleği sıcak suyla ezerek ayran kıvamına getirin; topak kalırsa yemek taneli oluyor.
- Sarımsağı ezip çökelekli suya katın ve kısık ateşte kaynatın.
- Karışım kaynarken sürekli karıştırın, çökelek yüksek ateşte kesiliyor.
- Ekmek parçalarını ekleyip 10 dakika, ekmek suyu çekene kadar pişirin.
- İsteyen bu aşamada haşlanmış nohut da katıyor.
Nerede Yapılıyor?
Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:
- Bingöl — Çökeleğin sıcak suyla ayran kıvamına getirilip sarımsakla kaynatılması ve içine doğranmış mayasız sac ekmeği eklenmesiyle yapılıyor; üzerine kızdırılmış tereyağı geziniliyor.
Bu Tarifte Geçen Terimler
Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.
- Sac: Ortası kabarık, ters çevrilmiş tabak biçiminde demir pişirme yüzeyi. Yağsız ya da çok az yağla çalışır; ince açılmış hamur üstünde saniyeler içinde pişer.
- Çökelek: Yağı alınmış sütten ya da ayrandan yapılan kuru, ufalanan peynir. Lordan daha kuru ve ekşidir.
Keldoş: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar
Bingöl
- 🧭 Sofradaki yeri: Keldoş, kuru fasulye, nohut ve dövme buğdayın etle uzun süre kaynatılması; tek başına doyuran bir kış yemeği.
- 🧭 Sofradaki yeri: Mutfakta keldoş ve siron öne çıkar; ikisi de yoğurt ve sarımsakla kurulan yerel hamur-bakliyat geleneğinin örneğidir.
- 📅 Ne zaman: Aralık–Mart: Kış uzun ve sert geçiyor
- 📍 Nerede yenir: Merkez esnaf lokantaları — keldoş, tutmaç, tirit. Kış aylarında öğle menüsünde; tek kapta doyuran tabaklar uygun bütçeli.
- ⚠️ Sık yapılan hata: Keldoşun bakliyatını ıslatmamak. Pişme süresi uzuyor ve taneler sert kalıyor.
- 🎁 Alırken ve saklarken: Dövme buğday ve bakliyat. Keldoş ve keşkeğin malzemesi; kapalı kapta kuru saklanıyor.
- ↔️ Komşu illerden farkı: Muş’a göre: Keldoş/keledoş iki ilde de var; Muş’u çorti turşusu tanımlarken Bingöl’ün imzası coğrafi işaretli bal ve yayla süt ürünleri.
Keldoş nasıl bir yemektir? Keldoş, genellikle mercimek ya da nohut gibi baklagillerle çökelek veya kurutulmuş sütün bir araya geldiği, üzerine kızdırılmış yağ gezdirilen doyurucu bir yemektir. Kimi tariflerde ekmek ya da hamur da eklenir. Yalın malzemelerle yapılmasına rağmen tok tutar; Bingöl’ün soğuk günlerinde sık pişirilen geleneksel bir tabaktır.
Keldoş ile keşkek arasındaki fark ne? Keldoş, kuru fasulye, nohut ve dövme buğdayın etle uzun süre kaynatılıp üzerine kavrulmuş soğanlı yağ gezdirilmesi — bakliyat ağırlıklı ve taneler belirgin. Keşkek ise dövme buğdayın etle saatlerce kaynatılıp tokmakla dövülerek lapa kıvamına getirilmesi; düğün sofralarının kazan yemeği. İkisinde de buğday var ama biri tane tane, diğeri lapa.
Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Bingöl.
Bingöl Mutfağından Diğer Tarifler
- Keşkek — Dövme buğdayla kemikli etin aynı kazanda kaynatılıp tokmakla dövülerek lapa kıvamına getirilmesiyle yapılıyor.
- Tirit — Bayat ekmek parçalarının üzerine kaynar et suyu dökülüp didiklenmiş etle buluşturulmasıyla yapılıyor.
- Siron — Kızartılan yufkaların katlar hâlinde dizilip aralarına sarımsaklı yoğurt sürülmesi ve üstüne kızdırılmış tereyağı dökülmesiyle yapılıyor.
- Tutmaç Çorbası — Küçük karelere kesilen hamurun mercimekle haşlanıp yoğurtla terbiye edilmesiyle yapılıyor.
- Mastuva — Haşlanan pirincin soğutulup çırpılmış yoğurtla birleştirilmesiyle yapılıyor; ateş istemediği için yaz yemeği sayılıyor.
- Kavurma — Tuzlanan kuzu etinin kendi yağında, suyunu tamamen çekene dek uzun uzun pişirilmesiyle yapılıyor.
Benzer Tarifler
- Çubuk Turşusu — Salatalık, biber, lahana ve sarımsağın tuz ve sirkeli salamurada bekletilerek fermente edilmesiyle yapılıyor.
- Zeytinyağlı Enginar — Muğla usulünde enginar tabak hâlinde değil, bütün bırakılıp içi doldurularak pişiriliyor: bezelye, havuç, patates ve dereotu enginarın göbeğine yerleş
- Yumurtalı Isput — Karadeniz’in yabani otu ıspıtın soğanla kavrulup üzerine yumurta kırılmasıyla yapılıyor.
- Şevketibostan — Kaz Dağları eteklerinde ilkbaharda çıkan dikenli bir otun kök ve gövdesinden yapılıyor.
- Karalahana Diblesi — Karalahananın kıyılıp pirinç ve soğanla birlikte, az suyla kısık ateşte pişirilmesiyle yapılıyor.
Sık Sorulan Sorular
Keldoş nasıl yapılır?
Kısaca: Sac ekmeğini küçük parçalar hâlinde doğrayıp geniş bir kaba alın. Son adımda i̇steyen bu aşamada haşlanmış nohut da katıyor.
Keldoş nereye ait?
Bingöl mutfağının yemeklerinden. Bingöl sayfamızda ilin diğer yöresel lezzetleriyle birlikte anlatılıyor.
Keldoş kaç kişilik, ne kadar sürüyor?
Bu sayfadaki tarif 4 kişilik ölçüyle veriliyor, pişirme süresi 60 dk, porsiyon başına yaklaşık 400 kcal. Ölçüler bir katı ya da yarısı alınarak kolayca büyütülüp küçültülebilir.
Keldoş neye benziyor?
Aynı yöntem ve malzeme ailesinden tarifler: Çubuk Turşusu, Zeytinyağlı Enginar, Yumurtalı Isput. Hepsi bu sitede kendi sayfasında malzemeleri ve adımlarıyla anlatılıyor.
🔗 İlgili tarifler: Alabalık Izgara Tarifi · Bingöl Balı Tarifi · Cevizli Kadayıf Tarifi
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası