Tutmaç Çorbası Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Küçük karelere kesilen hamurun mercimekle haşlanıp yoğurtla terbiye edilmesiyle yapılıyor. Bingöl’de tutmaç kış çorbası ve hamur kareleri güzden kesilip kurutularak saklanıyor; böylece çorba kışın hamur açmadan kuruluyor. Aşağıdaki tarif Bingöl sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Bingöl sayfasında yer alıyor.

Temel Tutmaç Çorbası Tarifi

4 kişilik · toplam ≈50 dakika · porsiyon başına ≈350 kcal

Malzemeler

• 2 su bardağı un (hamur için)
• 1 yumurta + ~1/2 su bardağı su, 1 tutam tuz (hamur için)
• 1 su bardağı haşlanmış nohut
• 1 su bardağı haşlanmış yeşil mercimek
• 2 su bardağı süzme yoğurt
• 1 yumurta sarısı + 1 yemek kaşığı un (terbiye için)
• 3-4 diş ezilmiş sarımsak
• 3 yemek kaşığı tereyağı
• 1 tatlı kaşığı kuru nane ve 1 çay kaşığı pul biber

Yapılışı

1. Un, yumurta, tuz ve azar azar su ekleyerek kulak memesinden biraz sert bir hamur yoğurun; üzerini nemli bezle örtüp 20 dakika dinlendirin.
2. Hamuru ince yufka halinde açın, önce şeritler, ardından küçük kare veya baklava dilimleri şeklinde kesip hafifçe unlayın.
3. Bir tencerede 5-6 su bardağı suyu kaynatın; haşlanmış nohut, mercimek ve hamur parçalarını ekleyip hamurlar yumuşayana kadar 12-15 dakika pişirin, tuzunu ekleyin.
4. Ayrı bir kapta yoğurt, yumurta sarısı, un ve ezilmiş sarımsağı pürüzsüz olana kadar çırparak terbiyeyi hazırlayın.
5. Kaynayan çorbadan 1-2 kepçe sıcak suyu sürekli karıştırarak terbiyeye ekleyip ılıtın; bu yoğurdun kesilmesini önler.
6. Ilıtılmış terbiyeyi sürekli karıştırarak ince ince çorbaya dökün ve kısık ateşte kaynamaya başlayana kadar karıştırın.
7. Küçük bir tavada tereyağını eritip kuru nane ve pul biberi kısa süre kavurun, çorbanın üzerine gezdirip servis edin.

Püf noktası: Kurutulmuş kareler doğrudan tencereye atılıyor, önceden ıslatılmıyor; ıslanan kareler suda dağılıyor.

Nerede Yapılıyor?

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Bingöl — Küçük karelere kesilen hamurun mercimekle haşlanıp yoğurtla terbiye edilmesiyle yapılıyor.

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Terbiye: Yoğurt, yumurta sarısı ve unun çırpılıp sıcak çorbaya azar azar katılması. Amaç yoğurdun kesilmesini önlemek: karışıma önce kepçeyle sıcak su alınır, ısınan terbiye sonra tencereye döner ve tencere kaynatılmadan karıştırılır.
• Yufka: Oklavayla kâğıt inceliğinde açılmış mayasız hamur. Sacda kısa süre pişirilip kurutulursa aylarca dayanır; kullanmadan önce üzerine su serpilip yumuşatılır.
• Süzme yoğurt: Bez torbada ya da süzgeçte suyu alınmış yoğurt. Suyu azaldığı için ekşimesi yavaşlar ve karıştırıldığında sulanmaz.
• Baklava: Kâğıt inceliğinde açılan yufkaların arasına ceviz ya da fıstık serilip pişirildikten sonra şerbetlenmesi. Kat sayısı ve yufkanın inceliği yöreye göre değişir.

Tutmaç Çorbası: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Bingöl

• 🧭 Sofradaki yeri: Tutmaç çorbası hamurun küçük karelere kesilip bakliyatla haşlanması, mastuva ise pirincin yoğurtla pişirilmesi.
• 🧭 Sofradaki yeri: Mastuva ile tutmaç çorbası da yörenin kendine has adlarıdır.
• 📅 Ne zaman: Aralık–Mart: Kış uzun ve sert geçiyor
• 📍 Nerede yenir: Merkez esnaf lokantaları — keldoş, tutmaç, tirit. Kış aylarında öğle menüsünde; tek kapta doyuran tabaklar uygun bütçeli.
• ⚠️ Sık yapılan hata: Tutmaç hamurunu iri kesmek. Çorbanın kıvamı bozuluyor; kareler küçük tutulmalı.

Tutmaç çorbası neyden yapılır? Tutmaç, küçük kesilmiş hamur parçalarının yoğurt ve genellikle baklagille birlikte pişirildiği, üzerine naneli yağ gezdirilen bir çorbadır. Hamur çorbaya dolgunluk, yoğurt ise hafif ekşimsi bir tat verir. Anadolu’nun köklü çorbalarından olan tutmaç, Bingöl’de kış sofralarının ısıtıcı ve doyurucu başlangıçları arasında yer alır.

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Bingöl.

Bingöl Mutfağından Diğer Tarifler

• Keşkek — Dövme buğdayla kemikli etin aynı kazanda kaynatılıp tokmakla dövülerek lapa kıvamına getirilmesiyle yapılıyor.
• Tirit — Bayat ekmek parçalarının üzerine kaynar et suyu dökülüp didiklenmiş etle buluşturulmasıyla yapılıyor.
• Keldoş — Çökeleğin sıcak suyla ayran kıvamına getirilip sarımsakla kaynatılması ve içine doğranmış mayasız sac ekmeği eklenmesiyle yapılıyor; üzerine kızdırılm
• Siron — Kızartılan yufkaların katlar hâlinde dizilip aralarına sarımsaklı yoğurt sürülmesi ve üstüne kızdırılmış tereyağı dökülmesiyle yapılıyor.
• Mastuva — Haşlanan pirincin soğutulup çırpılmış yoğurtla birleştirilmesiyle yapılıyor; ateş istemediği için yaz yemeği sayılıyor.
• Kavurma — Tuzlanan kuzu etinin kendi yağında, suyunu tamamen çekene dek uzun uzun pişirilmesiyle yapılıyor.

Benzer Tarifler

• Sakala Çarpan Çorbası — Yeşil mercimeğin haşlanması ve içine el açması erişte atılarak pişirilmesiyle yapılıyor; üzerine soğanlı ve pul biberli tereyağı geziniliyor.
• Ekşili Çorba — Aşurelik buğday, yeşil mercimek ve nohutun birlikte pişirilip sumak ekşisiyle keskinleştirilmesiyle yapılıyor.
• Bamya Çorbası — İpe dizilerek kurutulan minik bamyaların et suyunda, limon ya da sirke ekşisiyle pişirilmesiyle yapılıyor.
• Kesme Çorbası — Elde açılan hamurun küçük kareler hâlinde kesilip et suyu, mercimek ya da kuru fasulyeyle pişirilmesiyle yapılıyor; adını da bu kesme işleminden alıyo
• Toyga Çorbası — Haşlanmış buğday ve nohudun çırpılmış yoğurtla pişirilmesiyle yapılıyor.

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Alabalık Izgara Tarifi · Bingöl Balı Tarifi · Cevizli Kadayıf Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası