Tunceli mutfağı, Munzur’un kar sularıyla beslenen dağların ve yamaçlarda kendiliğinden yetişen otların üzerine kuruludur. Dağ otu çorbası ve gulik gibi yeşilliklerle bezeli tabaklar sofraya baharı taşırken, ayran aşı ve çökelek böreği süt geleneğinin izini sürer. Bu yüzden şehrin sofrası çoğu komşusundan daha yeşil, daha otsu okunur.
Sirepati
Yufka ve yoğurtla hazırlanan sirepati, Tunceli mutfağında sıkça yapılan geleneksel ve doyurucu bir yemektir.
📖 Sirepati Tarifi
Sirepati
👥 4 kişilik ⏱ 35 dk 🔥 ≈550 kcal/porsiyon
Malzemeler:
3-4 yufka
3 su bardağı sarımsaklı süzme yoğurt
100 g tereyağı
1 yemek k. salça ya da pul biber
tuz
isteğe bağlı: dövülmüş ceviz
Hazırlanışı:
Yufkaları küçük parçalara bölün.
Bir kısmını kaynar tuzlu sudan geçirip yumuşatın ve süzün.
Servis tabağına yufkaları yerleştirip aralarına sarımsaklı yoğurdu yedirin.
Katları üst üste dizip en üste yoğurdu yayın.
Tereyağını eritip salça ya da pul biberle kızdırın.
Yağlı sosu yoğurdun üzerine gezdirin.
💡 Sıcakken servis edilir; istenirse üzerine dövülmüş ceviz serpilir.
Gulik
Yabani otlarla hazırlanan gulik yemeği, Tunceli’nin doğal ve yerel lezzet kültürünü yansıtır.
📖 Gulik Tarifi
Gulik
👥 4 kişilik ⏱ 40 dk 🔥 ≈220 kcal/porsiyon
Malzemeler:
500 g gulik/çiriş otu (yoksa ıspanak ya da pazı)
1 soğan
2-3 diş sarımsak
1 su bardağı çökelek (veya sarımsaklı yoğurt)
3 yemek k. tereyağı
tuz, pul biber
Hazırlanışı:
Otları ayıklayıp bol suda yıkayın, ince doğrayın.
Tuzlu suda hafifçe haşlayıp süzün.
Doğranmış soğanı tereyağında kavurun.
Otları ekleyip suyunu çekene dek kavurun.
Çökeleği (veya sarımsaklı yoğurdu) ekleyip karıştırın.
Tuz ve pul biberi ayarlayın.
💡 Üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilip sıcak servis edilir.
Kavut
Kavrulmuş buğday unuyla hazırlanan kavut, Tunceli’de özellikle kış aylarında tüketilen geleneksel bir tattır.
📖 Kavut Tarifi
Kavut
👥 4-6 kişilik ⏱ 30 dk 🔥 ≈520 kcal/porsiyon
Malzemeler:
2 su bardağı kavrulmuş buğday unu (kavut unu)
100 g tereyağı
1 su bardağı dut ya da üzüm pekmezi
1/2 su bardağı dövülmüş ceviz
gerekirse az sıcak su
Hazırlanışı:
Hazır kavut unu yoksa buğday ununu tavada kısık ateşte kokusu çıkıp altın rengini alana dek kavurun.
Tereyağını eritip kavrulmuş unu ekleyin, karıştırarak kavurun.
Pekmezi yavaşça ekleyip topaklanmadan karıştırın.
Gerekirse az sıcak suyla kıvamını ayarlayın.
Birkaç dakika daha pişirip ocaktan alın.
Servis tabağına alıp ceviz serpin.
💡 Sıcak ya da ılık servis edilir; özellikle kış sabahlarında tercih edilir.
Ayran Aşı
Yoğurt ve buğdayla hazırlanan ayran aşı, Tunceli mutfağında serinletici ve besleyici bir çorba olarak yer alır.
📖 Ayran Aşı Tarifi
Ayran Aşı
👥 4-6 kişilik ⏱ 60 dk 🔥 ≈200 kcal/porsiyon
Malzemeler:
1 su bardağı dövme buğday (ıslatılmış)
1/2 su bardağı haşlanmış nohut
3 su bardağı süzme yoğurt
1 yumurta
1 yemek k. un
4-5 su bardağı su
tuz, kuru nane, tereyağı (üzeri için)
Hazırlanışı:
Dövme buğdayı nohutla birlikte bol suda yumuşayana dek haşlayın.
Yoğurdu yumurta ve unla çırpın, suyla ayran kıvamında açın.
Yoğurt karışımını ocağa alıp kesilmemesi için tek yöne, sürekli karıştırın.
Kaynamaya başlayınca haşlanmış buğday ve nohutu ekleyin.
Kısık ateşte 15-20 dk, hafif koyulaşana dek pişirin; tuzunu ayarlayın.
Tereyağında kuru naneyi kavurup üzerine gezdirin.
💡 Sıcak ya da ılık servis edilir.
Çökelek Böreği
Çökelekle hazırlanan bu börek, Tunceli’nin dağlık coğrafyasında hayvancılıktan elde edilen süt ürünlerini hamur işiyle buluşturan bir lezzettir.
📖 Çökelek Böreği Tarifi
Çökelek Böreği
👥 6 kişilik ⏱ 50 dk 🔥 ≈420 kcal/porsiyon
Malzemeler:
5-6 yufka
300 g çökelek
1/2 demet maydanoz
2 yumurta
1 su bardağı süt
1/2 su bardağı sıvı yağ
tereyağı (üzeri için)
Hazırlanışı:
Yumurta, süt ve sıvı yağı çırpıp terbiye hazırlayın.
Çökelek ve maydanozu karıştırıp iç harcını yapın.
Yağlı tepsiye yufka serip terbiyeden gezdirin.
Çökelek harcını serperek yufkaları katlayın.
Üzerine kalan terbiyeyi döküp tereyağı gezdirin.
180°C fırında üzeri kızarana dek (~30 dk) pişirin.
💡 Sıcakken dilimlenip servis edilir.
Dağ Otu Çorbası
Tunceli’nin yaylalarından derlenen yabani otlarla hazırlanan bu çorba, doğayla iç içe yaşamın bir yansıması olup aroması ve besleyiciliğiyle öne çıkar.
📖 Dağ Otu Çorbası Tarifi
Dağ Otu Çorbası
👥 4 kişilik ⏱ 45 dk 🔥 ≈180 kcal/porsiyon
Malzemeler:
500 g taze gulik (çiriş) otu veya bulunamazsa taze ıspanak/pazı
2 adet orta boy kuru soğan (ince doğranmış)
1 yemek kaşığı tereyağı
1 yemek kaşığı domates salçası
1/2 su bardağı kavurma veya kuşbaşı et (isteğe bağlı)
1/2 su bardağı ince bulgur
6-7 su bardağı sıcak su
1 çay kaşığı pul biber, 1 tatlı kaşığı tuz
Üzeri için 1 su bardağı sarımsaklı yoğurt
Hazırlanışı:
Gulik (çiriş) otunu ayıklayıp bol suyla iyice yıkayın ve kabaca doğrayın.
Derin bir tencerede tereyağını eritip soğanı bir tutam tuzla altın sarısı olana kadar kavurun.
Varsa kavurmayı veya eti ekleyip suyunu çekene kadar çevirin, salça ve pul biberi katıp 2-3 dakika kokusu çıkana dek kavurun.
Doğranmış otu ve yıkanmış bulguru ekleyip otlar suyunu salıp hafifçe çekene kadar birlikte kavurun.
Üzerine 6-7 su bardağı sıcak suyu ilave edip kaynamaya bırakın.
Kısık ateşte ot yumuşayıp bulgur pişene kadar yaklaşık 25-30 dakika pişirin; tuzunu kontrol edin.
Sıcak olarak kaselere alıp üzerine sarımsaklı yoğurt gezdirerek servis edin.
💡 İlkbaharda Tunceli dağlarından toplanan çiriş otu hafif acımsı bir tat verir; üzerine kızdırılmış tereyağında pul biber gezdirirseniz lezzeti tamamlanır.
Kavurma
Bölgenin yağlı koyun etinin kendi yağında kavrulmasıyla hazırlanan bu yemek, Tunceli’nin hayvancılık geleneğini sofraya taşıyan doyurucu bir lezzettir.
📖 Kavurma Tarifi
Kavurma
👥 6 kişilik ⏱ 90 dk 🔥 ≈500 kcal/porsiyon
Malzemeler:
1 kg kuzu eti (az yağlı)
100 g kuyruk yağı
2 soğan
tuz, karabiber, pul biber
1 çay k. kekik
Hazırlanışı:
Yağı tencerede eritin.
Eti büyük parçalar halinde ekleyin.
Suyu çekene kadar kavurun.
Soğanları ekleyin.
Baharatları ekleyin.
Kısık ateşte 60 dk pişirin.
💡 Sıcak servis edilir; kavurma kışa da saklanabilir.
Üzüm Pestili
Bağlardan toplanan üzümün suyunun bezlere yayılıp güneşte kurutulmasıyla elde edilen pestil, Tunceli’nin doğal tatlı geleneğini yaşatan bir lezzettir.
📖 Üzüm Pestili Tarifi
Üzüm Pestili
🍽 yaklaşık 10 parça ⏱ 90 dk 🔥 ≈280 kcal/porsiyon
Malzemeler:
1 kg siyah/kara üzüm (ya da 2 su bardağı hazır üzüm pekmezi)
1 yemek kaşığı buğday nişastası
1 çay bardağı su
3 yemek kaşığı toz şeker (pekmez ekşiyse)
1 çimdik karbonat veya pekmez toprağı (şıranın asidini almak için)
Sermek için temiz pamuklu bez ve serpmek için ekstra nişasta
Üzerine isteğe bağlı dövülmüş ceviz
Hazırlanışı:
Üzümleri yıkayıp iyice ezerek şırasını çıkarın ve tülbentten süzün; hazır pekmez kullanıyorsanız suyla açın.
Şıranın asidini almak için bir çimdik karbonat ekleyip orta ateşte en az 15 dakika kaynatın ve köpüğünü alın.
Ayrı bir kapta nişastayı bir çay bardağı suda topaksız açın; pekmez ekşiyse şekeri de bu karışıma katın.
Kaynayan şıra biraz ılıdıktan sonra nişasta karışımını yavaşça ekleyin ve sürekli karıştırarak koyu, parlak kıvam alana kadar 10-15 dakika daha kaynatın.
Hafifçe yağlanmış veya nişastalanmış bezin üzerine karışımı ince ve eşit bir tabaka halinde yayın.
Üzerine dövülmüş ceviz serpip güneşli, tozsuz bir yerde 1-2 gün, parmağa yapışmayacak kıvama gelene kadar kurutun.
Kuruyan pestilin üzerine hafifçe su serpip bezden nazikçe ayırın ve dinlendirip kare parçalara kesin.
💡 Kuru ve serin yerde aylarca saklanabilir; kışın çay yanında veya çocuklara doğal enerji atıştırmalığı olarak ikram edin.
Tunceli Mutfağının Karakteri
Derin vadileri, buz gibi akan çayları ve yüksek dağlarıyla bu yöre, ülkenin en engebeli coğrafyalarından birine sahiptir. İlkbaharla birlikte yamaçları kaplayan onlarca çeşit yenebilir ot, mutfağın en belirgin karakterini oluşturur. Zorlu kış koşulları halkı otları kurutmaya, çökelek yapmaya ve pestil gibi dayanıklı gıdalar hazırlamaya yöneltmiştir. Böylece doğadan toplanan yeşilliklerle süt ürünlerini birleştiren, sade ama besleyici bir yemek anlayışı gelişmiştir.
İmza malzeme, kırlardan toplanan mevsim otları ve evde yapılan çökelektir. Gulik ve benzeri yeşillikler kavrularak ya da çorbaya katılarak değerlendirilir; dağ otu çorbası bu geleneğin en bilinen örneğidir. Sirepati yörenin kendine has ot yemeklerindendir. Kavrulmuş buğday ununun tatlandırıldığı kavut ve yoğurtla pişen ayran aşı sofrayı tamamlar; üzüm pestili ise bağ bozumundan kalan tatlı bir kışlık azıktır.
Tunceli Mutfağı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Tunceli mutfağı neden bu kadar çok ot içerir?
Yörenin dağlık ve sulak coğrafyası ilkbaharda çok sayıda yenebilir yabani otun yetişmesine olanak tanır. Halk bu otları çorbada, böreğin içinde ve kavurmada değerlendirir. Doğadan toplama geleneğinin güçlü olması, sofrayı komşu illere göre belirgin biçimde daha yeşil ve otsu kılar. Bu alışkanlık, hem tasarruflu hem de mevsimin ritmine uyan bir mutfak kimliği doğurmuştur.
Sirepati nedir?
Yörede toplanan otların hamur veya bulgurla birlikte pişirilmesiyle hazırlanan geleneksel bir Dersim yemeğidir. Mevsiminde toplanan taze yeşilliklerin bol kullanıldığı, sade malzemelerle yapılan doyurucu bir tabaktır. Bölgenin ota dayalı mutfak kimliğini en iyi yansıtan yemeklerden biri olarak bilinir ve evden eve küçük farklarla pişirilir.
Ayran aşı nasıl bir yemektir?
Yoğurt veya ayranın bulgur ya da buğdayla pişirilip nane ve otlarla tatlandırıldığı sıcak bir çorbadır. Süt ürünlerinin bolluğu bu yemeği bölgede yaygınlaştırmıştır. Hem yaz sıcağında hem soğuk günlerde tüketilebilen, hafif ekşi tadıyla öne çıkan doyurucu bir sofra çorbasıdır. Kaynatılırken sürekli karıştırılması, yoğurdun kesilmeden pürüzsüz kalmasını sağlar.
Kavut nedir?
Kavrulmuş buğday ununun pekmez ya da şekerle tatlandırılıp ezilerek hazırlandığı geleneksel bir tahıl yiyeceğidir; kimi evlerde tereyağı da eklenir. Uzun kışlarda kolayca saklanabilen ve hızlı hazırlanan doyurucu bir azık olduğundan yöre sofralarında sıkça karşımıza çıkar. Çocuklara ve hastalara güç versin diye de hazırlanan sevilen bir lezzettir.
Tunceli’nin en meşhur yemeği hangisidir?
Tunceli (Dersim) mutfağının en meşhur lezzetleri dağdan sofraya iner: yabani otlarla pişen gulik ve kavrulmuş buğdayın kavutu ilin imzasıdır. Sirepati ve ayran aşı da yöreye özgü meşhur tatlar arasındadır.
whattowants.com, siteyi çalıştırmak ve reklam sunmak için çerez kullanır. 6698 sayılı KVKK
kapsamındaki aydınlatma için Çerez Politikası'na
bakabilirsiniz. Reddederseniz reklamlar kişiselleştirilmeden gösterilir.
