Bingöl Balı Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Bingöl’ün yüksek yaylalarındaki çayır çiçeklerinden arıların topladığı nektarın petekte olgunlaşmasıyla oluşuyor; petek hâlinde ya da süzülerek satılıyor ve coğrafi işaretle tescilli. Çiçeklenme kısa ama yoğun geçtiği için hasat ağustos-eylülde yapılıyor ve bal sonbaharda en taze hâliyle çarşıya iniyor. Aşağıdaki tarif Bingöl sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Bingöl sayfasında yer alıyor.

Temel Bingöl Balı Tarifi

4 kişilik · toplam ≈10 dakika · porsiyon başına ≈320 kcal

Malzemeler

• 250 g petek ya da süzme Bingöl balı
• 150 g yayla tereyağı
• 100 g kaymak (isteğe bağlı)
• Yarım su bardağı ceviz içi
• Taze bazlama ya da sac ekmeği
• Yanında demli çay

Yapılışı

1. Balı ve tereyağını sofradan yarım saat önce dolaptan çıkarın; soğuk bal koyulaşıp kokusunu içinde tutuyor.
2. Petek balı ıslak bıçakla kare dilimlere kesin ve peteğin mumunu ezmeden düz bir tabağa aktarın.
3. Süzme bal kristalleşmişse kavanozu 40 derecelik ılık suda bekleterek açın, kesinlikle ocakta doğrudan ısıtmayın.
4. Tereyağını ve kaymağı ayrı küçük tabaklara koyun, ceviz içlerini elle ikiye bölerek balın yanına dizin.
5. Bazlamayı ya da sac ekmeğini sacda veya tavada birkaç saniye ısıtıp sıcak hâlde dilimleyerek sepete alın.
6. Her lokmada ekmeğe önce tereyağı ya da kaymak, üstüne bal gelecek şekilde servis edin ve kalan balın kapağını sıkıca kapatın.

Püf noktası: Kristalleşmesi bozulma değil; ılık suda bekletilerek açılıyor, doğrudan ısıtılmıyor.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Kahvaltıda yayla tereyağıyla, tatlı olarak da ceviz ve kaymakla yeniyor.

Nerede Yapılıyor?

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Bingöl — Bingöl’ün yüksek yaylalarındaki çayır çiçeklerinden arıların topladığı nektarın petekte olgunlaşmasıyla oluşuyor; petek hâlinde ya da süzülerek satılıyor ve coğrafi işaretle tescilli.

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Sac: Ortası kabarık, ters çevrilmiş tabak biçiminde demir pişirme yüzeyi. Yağsız ya da çok az yağla çalışır; ince açılmış hamur üstünde saniyeler içinde pişer.
• Kaymak: Kaynatılıp yavaş soğutulan sütün yüzeyinde toplanan yağ tabakası. Manda sütünün kaymağı inek sütününkinden kalın ve daha az tatlıdır.

Bingöl Balı: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Bingöl

• 🧭 Sofradaki yeri: Coğrafi işaretli Bingöl balı yüksek çayırların çiçeklerinden geliyor ve kahvaltı sofrasının merkezinde duruyor; yanında yayla tereyağı oluyor.
• 🧭 Sofradaki yeri: Bingöl denince bal akla gelir; coğrafi işaretli Bingöl balı yüksek çayır çiçeklerinden toplanır.
• 📅 Ne zaman: Ağustos–Eylül: Çiçek dönemi sona eriyor
• 📍 Nerede yenir: Köy üreticileri ve çarşı — bal, peynir, tereyağı. Coğrafi işaretli Bingöl balı ve yayla süt ürünleri için doğrudan üreticiden almak tercih ediliyor.
• 🎁 Alırken ve saklarken: Bingöl balı. Coğrafi işaretli; yüksek çayır çiçeklerinden geliyor. Kapalı kavanozda uzun süre duruyor, kristalleşmesi bozulma değil ve ılık suda bekletilerek açılıyor.
• ↔️ Komşu illerden farkı: Genel olarak: Bingöl’ü ayıran, dağ kaynak sularının alabalığı sofraya eklemesi — komşu illerde balık bu kadar yaygın değil.

Bingöl balı neden meşhur? Yüksek çayırların çiçeklerinden toplanıyor ve coğrafi işaretli. İlin dağlık coğrafyası kısa ama yoğun bir çiçeklenme dönemi yaratıyor; balın kokusu ve tadı buradan geliyor. Kahvaltı sofrasının merkezinde, yayla tereyağıyla birlikte yeniyor. Kapalı kavanozda uzun süre duruyor; kristalleşmesi bozulma sayılmıyor ve bal doğrudan ısıtılmadan, ılık suda bekletilerek açılıyor.

Bingöl balı alırken nelere dikkat edilmeli? Petek bal ile süzme bal ayrı ürün: petek mumuyla birlikte satılıyor ve kesilerek yeniyor, süzme kavanozda geliyor. Hasat ağustos-eylülde yapıldığı için en taze bal sonbaharda bulunuyor. Kristalleşme bozulma sayılmıyor; çiçek balında sık görülüyor ve kavanoz ılık suda bekletilince bal yeniden akışkanlaşıyor. Coğrafi işaretli ürünün etiketinde tescil ibaresi aranabiliyor. Bal güneş almayan, serin bir yerde ve kapağı sıkıca kapalı saklanmalı.

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Bingöl.

Bingöl Mutfağından Diğer Tarifler

• Keşkek — Dövme buğdayla kemikli etin aynı kazanda kaynatılıp tokmakla dövülerek lapa kıvamına getirilmesiyle yapılıyor.
• Tirit — Bayat ekmek parçalarının üzerine kaynar et suyu dökülüp didiklenmiş etle buluşturulmasıyla yapılıyor.
• Kavut — Kavrulmuş buğday ununun tereyağıyla harmanlanıp coğrafi işaretli Bingöl balıyla tatlandırılmasıyla yapılıyor; kimi evde bal yerine şeker ya da pekmez…
• Keldoş — Çökeleğin sıcak suyla ayran kıvamına getirilip sarımsakla kaynatılması ve içine doğranmış mayasız sac ekmeği eklenmesiyle yapılıyor; üzerine…
• Siron — Kızartılan yufkaların katlar hâlinde dizilip aralarına sarımsaklı yoğurt sürülmesi ve üstüne kızdırılmış tereyağı dökülmesiyle yapılıyor.
• Tutmaç Çorbası — Küçük karelere kesilen hamurun mercimekle haşlanıp yoğurtla terbiye edilmesiyle yapılıyor.

Benzer Tarifler

• Fıreydin — İnce açılan sac ekmeğinin üzerine dövülmüş ceviz ile toz şeker karışımının serpilmesi, ekmeğin katlanıp simit gibi halka biçiminde kıvrılması, kızgın…
• Güzbez — Hizan’ın karakovan balının ateşte koyulaşana kadar kaynatılıp içine iri ceviz içinin katılması, karışımın kaplara dökülüp soğutularak dilimlenmesiyle…
• Unutma Beni — Pekmezin az şeker ve suyla şurup kıvamına kaynatılması, dilimlenmiş köy ekmeğinin bu şurupta iki yüzü de çevrilerek pişirilmesi ve tabağa alınıp…
• Ayvalık Tostu — Uzun ve yumuşak tost ekmeğinin kaşar peyniri, sucuk, salam, sosis, domates ve turşuyla doldurulup tost makinesinde bastırılarak kızartılmasıyla…
• Bulama — Kestirilmiş üzüm şırasının kazanda koyulaşana kadar kaynatılması, çöven otu kökünün suyu ve köpüğü eklenerek uzun süre çırpılması ve açık kahve…

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Alabalık Izgara Tarifi · Cevizli Kadayıf Tarifi · Kavurma Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası