Fıreydin Tarifi
Son güncelleme: 28 Eylül 2026
İnce açılan sac ekmeğinin üzerine dövülmüş ceviz ile toz şeker karışımının serpilmesi, ekmeğin katlanıp simit gibi halka biçiminde kıvrılması, kızgın yağda kızartılıp üzerine şıra dökülmesiyle yapılıyor. Şırnak’ın az malzemeyle hazırlanan köy tatlılarından; evde her zaman bulunan sac ekmeği, ceviz ve şıradan birkaç dakikada çıkıyor. Aşağıdaki tarif Şırnak sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Şırnak sayfasında yer alıyor.
Temel Fıreydin Tarifi
4 kişilik · toplam ≈30 dakika · porsiyon başına ≈470 kcal
Malzemeler
- 4 adet taze ince sac ekmeği (yufka)
- 1 su bardağı dövülmüş ceviz
- 4 yemek kaşığı toz şeker
- 1 su bardağı üzüm şırası ya da suyla açılmış pekmez
- Kızartmak için sıvı yağ ya da sade yağ
- Bir fırça su (ekmeği yumuşatmak için)
Yapılışı
- Cevizi toz şekerle bir kapta iyice karıştırın; şeker cevizin arasına dağılınca harç hazır oluyor.
- Sac ekmeğini tezgâha serip kuruysa üzerine fırçayla hafifçe su sürün ve bir-iki dakika yumuşamasını bekleyin.
- Ekmeğin tamamına cevizli şekeri ince bir tabaka hâlinde serpin ve ekmeği bir kenarından başlayarak parmak kalınlığında bir rulo hâlinde sarın.
- Ruloyu iki ucunu birleştirerek simit gibi bir halkaya kıvırın ve uçları birbirine bastırarak sıkıca yapıştırın.
- Halkaları kızgın yağda her yüzü 1-2 dakika, altın rengi olana kadar kızartın ve kevgirle alıp yağını süzdürün.
- Sıcak halkaları servis tabağına dizin ve üzerlerine ılık şırayı gezdirerek şırayı çekmelerini bekleyip hemen servis edin.
Püf noktası: Ruloyu iki ucunu birleştirerek simit gibi bir halkaya kıvırın ve uçları birbirine bastırarak sıkıca yapıştırın.
Nerede Yapılıyor?
Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:
- Şırnak — İnce açılan sac ekmeğinin üzerine dövülmüş ceviz ile toz şeker karışımının serpilmesi, ekmeğin katlanıp simit gibi halka biçiminde kıvrılması, kızgın yağda kızartılıp üzerine şıra dökülmesiy
Bu Tarifte Geçen Terimler
Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.
- Sac: Ortası kabarık, ters çevrilmiş tabak biçiminde demir pişirme yüzeyi. Yağsız ya da çok az yağla çalışır; ince açılmış hamur üstünde saniyeler içinde pişer.
- Yufka: Oklavayla kâğıt inceliğinde açılmış mayasız hamur. Sacda kısa süre pişirilip kurutulursa aylarca dayanır; kullanmadan önce üzerine su serpilip yumuşatılır.
- Şıra: Taze sıkılmış üzüm suyunun kaynatılıp dinlendirilmesiyle elde edilen alkolsüz, doğal şekerli içecek. Pestil, köme ve cevizli sucuk da bu şıradan çıkar.
- Pekmez: Üzüm, dut ya da başka meyve suyunun şeker eklenmeden kaynatılarak koyulaştırılması. Tatlılıkta şekerin yerini tutar; ayrıca tahinle karıştırılıp doğrudan kahvaltıya çıkar.
Fıreydin: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar
Şırnak
- 🧭 Sofradaki yeri: Dağ köylerinde kışa pekmez, ceviz ve kuru incir saklanıyor; bunlardan cevizli hamurun pekmez şerbetinde kaynadığı kadge dıfse ve sac ekmeğinin cevizle sarılıp kızartıldığı fıreydin çıkıyor.
Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Şırnak.
Şırnak Mutfağından Diğer Tarifler
- Höşmerim — Unun tereyağında kavrulup şeker ve suyla açılmasıyla yapılıyor; koyu ve yoğun bir tatlı çıkıyor.
- Perde Pilavı — Yumurta ve tereyağıyla yoğrulan ince hamurun yağlanmış bir kalıba serilip içine tavuk eti, badem ve baharatla hazırlanan pilavın doldurulması, üstü…
- Büryan Kebabı — Kuzu etinin kancalara asılıp kuyu tandırın ağzı kapatılarak kendi buharında pişirilmesiyle yapılıyor.
- Kaburga Dolması — Kuzu kaburgasında açılan cebin bademli pilavla doldurulup dikilmesi ve fırında uzun süre pişirilmesiyle yapılıyor.
- Zerde — Pirincin bol suda lapa olana kadar pişirilip balla tatlandırılması, zerdeçalla sarıya boyanıp nişastayla koyulaştırılması ve kâselerde soğutulup…
- Mumbar Dolması — Temizlenen kuzu bağırsağının pirinç, kıyma ve baharatlı harçla doldurulup haşlandıktan sonra kızartılmasıyla yapılıyor.
Benzer Tarifler
- Köftür — Bağ bozumunda sıkılan taze üzüm şırasının kaynatılıp nişasta ve unla koyulaştırılması, tepsilere dökülüp birkaç gün kurutulması ve küp küp…
- Bulama — Kestirilmiş üzüm şırasının kazanda koyulaşana kadar kaynatılması, çöven otu kökünün suyu ve köpüğü eklenerek uzun süre çırpılması ve açık kahve…
- Kadge Dıfse — Kepekli unun az miktarda pekmezle yoğrulup ceviz büyüklüğünde parçalara ayrılması, parçaların yassıltılıp içine dövülmüş cevizle ezilmiş kuru incir…
- Unutma Beni — Pekmezin az şeker ve suyla şurup kıvamına kaynatılması, dilimlenmiş köy ekmeğinin bu şurupta iki yüzü de çevrilerek pişirilmesi ve tabağa alınıp…
- Delioğlan Sarığı — Yumurta, yoğurt ve yağla yoğrulan hamurun ince açılıp dövülmüş cevizle kaplanması, oklavaya gevşekçe sarılıp büzülmesi ve tepsinin ortasından dışa…
Sık Sorulan Sorular
Fıreydin nasıl yapılır?
Kısaca: Cevizi toz şekerle bir kapta iyice karıştırın; şeker cevizin arasına dağılınca harç hazır oluyor. Son adımda sıcak halkaları servis tabağına dizin ve üzerlerine ılık şırayı gezdirerek şırayı çekmelerini bekleyip hemen servis edin.
Fıreydin yaparken nelere dikkat etmeli?
Ruloyu iki ucunu birleştirerek simit gibi bir halkaya kıvırın ve uçları birbirine bastırarak sıkıca yapıştırın.
Fıreydin nereye ait?
Şırnak mutfağının yemeklerinden. Şırnak sayfamızda ilin diğer yöresel lezzetleriyle birlikte anlatılıyor.
Fıreydin kaç kişilik, ne kadar sürüyor?
Bu sayfadaki tarif 4 kişilik ölçüyle veriliyor, pişirme süresi 30 dk, porsiyon başına yaklaşık 470 kcal. Ölçüler bir katı ya da yarısı alınarak kolayca büyütülüp küçültülebilir.
Fıreydin neye benziyor?
Aynı yöntem ve malzeme ailesinden tarifler: Köftür, Bulama, Kadge Dıfse. Hepsi bu sitede kendi sayfasında malzemeleri ve adımlarıyla anlatılıyor.
🔗 İlgili tarifler: Büryan Kebabı Tarifi · Ciğer Sarma Tarifi · Höşmerim Tarifi
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası