Arabaşı Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Kavrulmuş un, salça ve tavuk etiyle pişirilen kıvamlı ve acılı bir çorba; yanında un, su ve tuzla pişirilip soğutulan jelimsi hamur kesilerek veriliyor. Hamur kaşıkla alınıp çorbaya batırılıyor ve çiğnenmeden yutuluyor . Yozgat’ın kış akşamlarının değişmezi; komşu ziyaretlerinde ikram ediliyor. Çorba ile hamur ayrı kaplarda sofraya geliyor. Arabaşı, sitemizdeki yöresel mutfak sayfalarında Karaman, Kırşehir, Yozgat illerinde yer alıyor; ölçüler ve püf noktaları ilden ile değişebiliyor. Aşağıdaki temel tarif Yozgat sürümünden alındı, her ilin kendi hâli ise o ilin sayfasında.

Temel Arabaşı Tarifi

4 kişilik · toplam ≈75 dakika · porsiyon başına ≈300 kcal

Malzemeler

• Yarım tavuk
• 3 yemek kaşığı un, 2 yemek kaşığı salça
• 3 yemek kaşığı tereyağı
• Tuz, bol pul biber
• Hamur için 1 su bardağı un, 3 su bardağı su, tuz
• Yağlanmış tepsi
• Servis için iki ayrı kâse

Yapılışı

1. Tavuğu haşlayıp etini didikleyin, suyunu ayrı kapta tutun.
2. Unu soğuk suda çırpıp ateşe alın ve koyulaşana kadar aralıksız karıştırın.
3. Jelimsi hamuru tepsiye yayıp en az iki saat, tercihen soğuk bir yerde bekletin.
4. Salçayı ve unu tereyağında kavurup tavuk suyuyla açın.
5. Çorbayı bol pul biberle acılı hâle getirin; kış akşamlarında ısıtması bu acılıktan geliyor.
6. Didik tavuğu çorbaya katıp kaynatın ve soğuyan hamuru küp küp kesin.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Karaman’da arabaşı kış gecelerinin ortak sofrası; hamur ayrı bir kapta, su ayrı bir kâsede geliyor ve lokma her seferinde suya bandırılıyor. Tavuk suyunun salça, un ve pul biberle kıvamlı bir çorbaya çevrilip limonla ekşitilmesi, yanında ayrıca pişirilip tepside dondurulan un hamurunun küp küp kesilip kaşıkla çorbaya batırılarak yenmesiyle yapılıyor.

İl İl Ne Değişiyor?

Karaman sürümü

Kaşıkla kesilen jelatinimsi hamurun acılı tavuk ya da et suyuna batırılarak yenmesiyle tüketiliyor. Karaman’da arabaşı kış gecelerinin ortak sofrası; hamur ayrı bir kapta, su ayrı bir kâsede geliyor ve lokma her seferinde suya bandırılıyor. Lokma çiğnenmeden yutuluyor. Malzemede ayrışan yanı: tuz, pul biber. Bu sürümde pişirme süresi 75 dk, porsiyon 4 kişilik.

Kırşehir sürümü

Tavuk suyunun salça, un ve pul biberle kıvamlı bir çorbaya çevrilip limonla ekşitilmesi, yanında ayrıca pişirilip tepside dondurulan un hamurunun küp küp kesilip kaşıkla çorbaya batırılarak yenmesiyle yapılıyor. Kırşehir’de kış akşamları ve soğuk sabahlarda kazan kazan pişiriliyor; hamur parçaları çiğnenmeden, sıcak çorbayla birlikte yutuluyor. Kâseler ortaya konuyor ve herkes kendi hamurunu ortak tabaktan alıyor. Malzemede ayrışan yanı: 1 bütün tavuk ya da 1 kg kemikli tavuk parçası, 1 limonun suyu, 1 tatlı kaşığı pul biber, tuz, 2 yemek kaşığı tereyağı. Bu sürümde pişirme süresi 3 saat, porsiyon 6 kişilik.

Süre ve porsiyon karşılaştırması

Aynı yemek olsa da emek ve doyuruculuk ilden ile değişiyor: pişirme süresi 3 saat, 75 dk; porsiyon başına 300 kcal, 360 kcal. Fark genellikle et oranından, ocak-fırın tercihinden ve porsiyon büyüklüğünden geliyor.

3 İlde Arabaşı

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Karaman — Kaşıkla kesilen jelatinimsi hamurun acılı tavuk ya da et suyuna batırılarak yenmesiyle tüketiliyor.
• Kırşehir — Tavuk suyunun salça, un ve pul biberle kıvamlı bir çorbaya çevrilip limonla ekşitilmesi, yanında ayrıca pişirilip tepside dondurulan un hamurunun küp küp kesilip kaşıkla çorbaya batırılarak
• Yozgat — Kavrulmuş un, salça ve tavuk etiyle pişirilen kıvamlı ve acılı bir çorba; yanında un, su ve tuzla pişirilip soğutulan jelimsi hamur kesilerek veriliyor.

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Salça: Domates ya da biberin kaynatılıp güneşte koyulaştırılması. Ev salçası kurutulduğu için yoğundur ve az kullanılır; tencereye atılmadan önce yağda kısaca kavrulması ham tadını alır.

Arabaşı: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Karaman

• 🧭 Sofradaki yeri: Sabah kahvaltısında bile ağır tabaklar görülüyor — arabaşı ve tarhana çorbası burada güne başlama biçimi.
• 🧭 Sofradaki yeri: Arabaşı ile toyga çorbası, bozkırın kış sofrasına ait iki tanınmış çorbadır.
• 📅 Ne zaman: Kasım–Şubat: Kış sert ve uzun geçiyor — Arabaşı kış sabahlarının kahvaltısı
• 📍 Nerede yenir: Esnaf lokantaları — arabaşı, calla, tencere yemeği. Arabaşı kış aylarında sabah saatlerinde bulunuyor; calla ve şebit pilavı daha çok toplu sofralarda pişiyor.
• ⚠️ Sık yapılan hata: Arabaşı hamurunu çiğnemek. Hamur kaşıkla çorbaya batırılıp yutuluyor.
• ↔️ Komşu illerden farkı: Nevşehir ve Kırşehir’e göre (bozkır hattı): Arabaşı ortak; Karaman’da bu yemek kahvaltı sofrasına yerleşmiş durumda.

Kırşehir

• ↔️ Komşu illerden farkı: Nevşehir’e göre: İkisinde de arabaşı benzeri kış çorbaları ve tandır geleneği var; Kırşehir’i ayıran höşmerim ve cevizli tatlılar.

Yozgat

• 🧭 Sofradaki yeri: Kentin en bilinen tabağı arabaşı ve onu ayıran şey yenme biçimi.
• 🧭 Sofradaki yeri: Yozgat’ın en bilinen geleneği arabaşıdır: kıvamlı tavuklu çorba ile yanında sunulan jelatinimsi hamurun birlikte yenmesi, yöreye özgü bir kış âdetidir.
• 📅 Ne zaman: Kasım–Şubat: Bozkırda kış uzun ve sert geçer — Arabaşı hamuruyla birlikte servis edilir
• 📍 Nerede yenir: Ev sofrası geleneği — arabaşı. Kış akşamlarında komşu ziyaretlerinde ikram edilen bir yemek; lokantada bulmak için kış aylarını denemek gerekiyor.
• ⚠️ Sık yapılan hata: Arabaşı hamurunu çiğnemek. Hamur kaşıkla çorbaya batırılıp yutuluyor; çiğnemek hem geleneğe hem dokuya aykırı.
• ↔️ Komşu illerden farkı: Sivas’a göre: Madımak iki ilde de var ve ikisinde de bahar yemeği; Sivas’ı sac ekmeği ve etli tabaklar tanımlarken Yozgat’ın imzası arabaşı.

Arabaşı nasıl yenir? Arabaşı, kıvamlı ve baharatlı tavuklu bir çorba ile yanında ayrı sunulan jelatinimsi hamurdan oluşur. Hamurdan küçük bir parça koparılıp çorbaya batırılır, ardından çiğnenmeden yutulur. Özellikle uzun kış gecelerinde sıcak tüketilir; hem doyurucu olması hem de kendine özgü yeme biçimiyle Yozgat sofralarının en tanınan geleneksel adetlerinden biri sayılır.

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Karaman · Kırşehir · Yozgat.

Yozgat Mutfağından Diğer Tarifler

• Tarhana Çorbası — Yozgat’ta tarhana Bozok yaylasının yoğurdu ve un ile yoğruluyor; domates ve biber eklenip mayalandırıldıktan sonra avluda kurutulup ufalanıyor.
• Gözleme — Sacın üstünde pişen ince yufkanın arasına peynir, patates ya da mevsiminde ot konup katlanmasıyla hazırlanıyor.
• Haside — Unun tereyağında kavrulup dut pekmezi ve sıcak suyla açılması, kaşıktan yavaş akan bir kıvama gelene kadar pişirilip üzerine ceviz serpilmesiyle…
• Yozgat Tandır Kebabı — Kuzu eti yalnız tuzlanıp tandıra asılıyor; kuyunun ağzı kapatıldıktan sonra saatlerce açılmıyor.
• Madımak — Madımak otunun bulgur, soğan ve pastırmayla birlikte kavrulup pişirilmesiyle yapılıyor.
• Parmak Çörek — Hamurun parmak kalınlığında rulo yapılıp kesilmesi ve fırında pişirilmesiyle hazırlanıyor.

Benzer Tarifler

• Evelik Aşı — Yaylalarda kendiliğinden biten evelik otunun, yani yabani labadanın, haşlanıp yeşil mercimek, dövme buğday ve patatesle salçalı et suyunda…
• Omaç Aşı — Haşlanmış maş fasulyesi, ıslatılmış evelik otu, bulgur, pirinç ve el eriştesinin kavrulmuş soğan ve salçayla et suyunda pişirilip kuru erikle (alça)…
• Analı Kızlı — İri ve içi kıymalı köftelerle küçük, içi boş bulgur köfteleri nohutla birlikte ekşimtırak bir suda pişiriliyor; adı da bu iki köfte türünden geliyor.
• Nardan Aşı — İnce bulgur ve kıymayla yoğrulan küçük köftelerin tereyağında kavrulan soğan, salça ve nar ekşisiyle hazırlanan suda haşlanmış nohutla birlikte…
• Tarhana — Yoğurt, un, domates, biber ve soğanın yoğrulup mayalandırılması, güneşte kurutulup ufalanmasıyla hazırlanıyor.

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Haside Tarifi · Ayva Boranısı Tarifi · Batırık Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası