Alacatene Tarifi
Son güncelleme: 28 Eylül 2026
Yeşil mercimeğin bulgurla birlikte salçalı sosta pişirilmesiyle yapılıyor. Uşak’ta alacatene etsiz ama doyurucu bir gündelik yemek; adını mercimekle bulgurun tencerede oluşturduğu alacalı görünümden alıyor. Aşağıdaki tarif Uşak sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Uşak sayfasında yer alıyor.
Temel Alacatene Tarifi
4 kişilik · toplam ≈40 dakika · porsiyon başına ≈300 kcal
Malzemeler
- 1 su bardağı yeşil mercimek
- 1 çay bardağı bulgur
- 1 kuru soğan
- 1 yemek kaşığı salça
- 3 yemek kaşığı zeytinyağı
- Tuz, pul biber
- Servis için turşu ya da salata
Yapılışı
- Yeşil mercimeği yıkayıp suyla pişmeye başlayın; tanesi dağılmadan yumuşamalı.
- Soğanı zeytinyağında pembeleştirip salçayı ekleyin ve kokusu çıkana kadar kavurun.
- Salçalı sosu mercimeğin üzerine dökün.
- Yıkanmış bulguru ekleyip karıştırın.
- Tuz ve pul biberi katıp suyu kontrol edin; bulgur suyu çekeceği için ölçüyü bol tutun.
- Kısık ateşte, bulgur şişip suyunu çekene kadar 20 dakika pişirin ve 10 dakika demlendirin.
Ne Zaman ve Nasıl Yenir?
Turşu ya da salatayla sofraya geliyor.
Nerede Yapılıyor?
Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:
- Uşak — Yeşil mercimeğin bulgurla birlikte salçalı sosta pişirilmesiyle yapılıyor.
Bu Tarifte Geçen Terimler
Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.
- Bulgur: Haşlanıp kurutulan ve kabuğu alındıktan sonra kırılan buğday. İnce bulgur köfte ve çiğ köftede yoğrulur, iri bulgur pilav olur.
- Salça: Domates ya da biberin kaynatılıp güneşte koyulaştırılması. Ev salçası kurutulduğu için yoğundur ve az kullanılır; tencereye atılmadan önce yağda kısaca kavrulması ham tadını alır.
- Turşu: Sebzenin tuz, su ve sirke ya da doğrudan fermantasyonla saklanması. Kapak sıkı kapatılır ama ilk günlerde gaz çıkışı için gevşetilir.
Alacatene: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar
Uşak
- 🧭 Sofradaki yeri: Alacatene yeşil mercimek ile bulgurun aynı tencerede pişirilmesi — etsiz, ucuz ve doyurucu bir gündelik yemek.
- 🧭 Sofradaki yeri: Alacatene ve yüksük çorbası başka illerde pek duyulmayan iki yerel addır.
- 📅 Ne zaman: Mart–Mayıs: Bahar; sebze ve süt tazeleniyor — Alacatene yıl boyu ama baharda hafifler
- ⚠️ Sık yapılan hata: Alacatene’ye mercimekle bulguru aynı anda atmak. Bulgur dağılırken mercimek diri kalıyor; mercimek önce konmalı.
- 🎁 Alırken ve saklarken: Kuru bakliyat ve bulgur. Alacatene ve keşkeğin malzemesi; kapalı kapta kuru saklanıyor.
- ↔️ Komşu illerden farkı: Kütahya’ya göre: İkisinde de haşhaş ve tarhana var; Kütahya’yı cimcik gibi hamur yemekleri tanımlarken Uşak’ın imzası ciğer sarma ve alacatene.
Alacatene nedir? Yeşil mercimek ve bulgurun soğan, salça ve baharatla aynı tencerede pişirilmesiyle yapılan, etsiz ve doyurucu bir gündelik yemek; adı iki tanenin tencerede yan yana durmasından geliyor. Yanında turşu ya da salata veriliyor. Tek incelik pişirme sırası: mercimek bulgurdan önce konmalı, ikisi aynı anda atılırsa bulgur dağılırken mercimek diri kalıyor.
Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Uşak.
Uşak Mutfağından Diğer Tarifler
- Keşkek — Dövme buğdayın kuzu etiyle saatlerce kaynatılması ve tokmakla dövülerek lapa kıvamına getirilmesiyle yapılıyor.
- Haşhaşlı Çörek — Mayalı hamurun içine haşhaş, şeker ve yağdan oluşan harcın konup rulo yapılmasıyla hazırlanıyor.
- Kavurma — Kuzu etinin kendi yağında, ağır ateşte suyunu çekene dek pişirilmesiyle yapılıyor.
- Tarhana — Yoğurt, un, domates, biber ve soğanın yoğrulup mayalandırılması, güneşte kurutulup ufalanmasıyla hazırlanıyor.
- Ciğer Sarma — Kuzu ciğerinin pirinç, soğan ve baharatla hazırlanan harçla birlikte kuzu gömleğine (iç yağ zarına) sarılıp fırında pişirilmesiyle yapılıyor.
- Uşak Güveci — Kuşbaşı kuzu etinin patlıcan, biber, domates ve sarımsakla toprak güveçte uzun süre pişirilmesiyle yapılıyor.
Benzer Tarifler
- Çubuk Turşusu — Salatalık, biber, lahana ve sarımsağın tuz ve sirkeli salamurada bekletilerek fermente edilmesiyle yapılıyor.
- Zeytinyağlı Enginar — Muğla usulünde enginar tabak hâlinde değil, bütün bırakılıp içi doldurularak pişiriliyor: bezelye, havuç, patates ve dereotu enginarın göbeğine yerleş
- Yumurtalı Isput — Karadeniz’in yabani otu ıspıtın soğanla kavrulup üzerine yumurta kırılmasıyla yapılıyor.
- Keldoş — Çökeleğin sıcak suyla ayran kıvamına getirilip sarımsakla kaynatılması ve içine doğranmış mayasız sac ekmeği eklenmesiyle yapılıyor; üzerine kızdırılm
- Şevketibostan — Kaz Dağları eteklerinde ilkbaharda çıkan dikenli bir otun kök ve gövdesinden yapılıyor.
Sık Sorulan Sorular
Alacatene nasıl yapılır?
Kısaca: Yeşil mercimeği yıkayıp suyla pişmeye başlayın; tanesi dağılmadan yumuşamalı. Son adımda kısık ateşte, bulgur şişip suyunu çekene kadar 20 dakika pişirin ve 10 dakika demlendirin.
Alacatene nereye ait?
Uşak mutfağının yemeklerinden. Uşak sayfamızda ilin diğer yöresel lezzetleriyle birlikte anlatılıyor.
Alacatene kaç kişilik, ne kadar sürüyor?
Bu sayfadaki tarif 4 kişilik ölçüyle veriliyor, pişirme süresi 40 dk, porsiyon başına yaklaşık 300 kcal. Ölçüler bir katı ya da yarısı alınarak kolayca büyütülüp küçültülebilir.
Alacatene neye benziyor?
Aynı yöntem ve malzeme ailesinden tarifler: Çubuk Turşusu, Zeytinyağlı Enginar, Yumurtalı Isput. Hepsi bu sitede kendi sayfasında malzemeleri ve adımlarıyla anlatılıyor.
🔗 İlgili tarifler: Cendere Tatlısı Tarifi · Ciğer Sarma Tarifi · Demir Tatlısı Tarifi
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası