Demir Tatlısı Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Yumurta, un, nişasta, su ve kabartma tozuyla hazırlanan akışkan hamura kızgın yağda ısıtılmış demir kalıbın batırılıp yeniden yağa daldırılması, kalıptan ayrılan çiçek biçimli hamurun kızartılıp soğuk şerbete batırılmasıyla yapılıyor. Adını demir kalıptan alıyor ama asıl adı nişan tatlısı: nişandan sonra kız evinden oğlan evine ağız tatlılığı için gönderiliyor. Uşak’ın Ulubey ilçesinde özellikle yaygın. Demir Tatlısı, sitemizdeki yöresel mutfak sayfalarında Burdur, Uşak illerinde yer alıyor; ölçüler ve püf noktaları ilden ile değişebiliyor. Aşağıdaki temel tarif Uşak sürümünden alındı, her ilin kendi hâli ise o ilin sayfasında.

Temel Demir Tatlısı Tarifi

8 kişilik · toplam ≈60 dakika · porsiyon başına ≈300 kcal

Malzemeler

• 4 yumurta
• 2 su bardağı un ve 4 yemek kaşığı mısır nişastası
• 1,5 su bardağı su ve bir tutam tuz
• Yarım paket kabartma tozu
• Kızartmak için 1 litre sıvı yağ ve demir tatlı kalıbı
• Şerbet için 3 su bardağı şeker, 3 su bardağı su ve 10 damla limon suyu

Yapılışı

1. Şekeri suyla 10 dakika kaynatıp limon suyunu damlatın ve şerbeti kızartmaya başlamadan önce tamamen soğutun.
2. Yumurtaları, unu, nişastayı, suyu, tuzu ve kabartma tozunu mikserle krep hamurundan biraz koyu, pürüzsüz bir kıvama gelene kadar çırpın.
3. Derin tencerede yağı ısıtın ve demir kalıbı yağın içine daldırarak en az iki dakika birlikte ısınmasını sağlayın.
4. Kızgın kalıbı yağdan çıkarıp hamura, üst kenarı açıkta kalacak kadar batırın ve hemen yeniden kızgın yağa daldırın.
5. Hamur sertleşip kalıptan kendiliğinden ayrılana kadar kalıbı oynatmayın; ayrılan tatlıyı çevirip iki yüzünü de altın rengine kadar kızartın.
6. Kızaran tatlıları kevgirle alıp yağını süzdürün, soğuk şerbete batırıp çıkarın ve tabağa tek sıra dizin.

Püf noktası: Kalıp yeterince ısınmadan hamura batırılırsa hamur kalıba tutunmuyor ve yağda dağılıyor.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Bu yemeği yapan illerin kendi mutfak notlarından derlendi:

• Burdur: Kalıp yağda yeterince ısınmazsa hamur tutmuyor, fazla ısınırsa hamur kalıba yapışıp yanıyor.
• Uşak: Hamur sertleşip kalıptan kendiliğinden ayrılana kadar kalıbı oynatmayın; ayrılan tatlıyı çevirip iki yüzünü de altın rengine kadar kızartın.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Yumurta, su, un ve nişastayla çırpılan akışkan hamura kızgın yağda ısıtılmış çiçek biçimli bir demir kalıbın batırılması, kalıbın yağa daldırılıp hamurun sallanarak bırakılması ve kızaran parçaların soğuk şuruba batırılmasıyla yapılıyor.

İl İl Ne Değişiyor?

Burdur sürümü

Yumurta, su, un ve nişastayla çırpılan akışkan hamura kızgın yağda ısıtılmış çiçek biçimli bir demir kalıbın batırılması, kalıbın yağa daldırılıp hamurun sallanarak bırakılması ve kızaran parçaların soğuk şuruba batırılmasıyla yapılıyor. Tatlı adını Burdur evlerinde eskiden bisküvi ve tatlıya şekil vermek için kullanılan bu demir kalıptan alıyor; kalıp yıkanmadan peçeteye sarılıp saklanıyor. Kalıp yağda yeterince ısınmazsa hamur tutmuyor, fazla ısınırsa hamur kalıba yapışıp yanıyor. Malzemede ayrışan yanı: 1 su bardağı su, 3 yemek kaşığı un ve 1 yemek kaşığı nişasta, kızartmak için derin bir tencere dolusu sıvı yağ. Bu sürümde pişirme süresi 50 dk, porsiyon 6 kişilik.

Süre ve porsiyon karşılaştırması

Aynı yemek olsa da emek ve doyuruculuk ilden ile değişiyor: pişirme süresi 50 dk, 60 dk; porsiyon başına 300 kcal, 310 kcal. Fark genellikle et oranından, ocak-fırın tercihinden ve porsiyon büyüklüğünden geliyor.

2 İlde Demir Tatlısı

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Burdur — Yumurta, su, un ve nişastayla çırpılan akışkan hamura kızgın yağda ısıtılmış çiçek biçimli bir demir kalıbın batırılması, kalıbın yağa daldırılıp hamurun sallanarak bırakılması ve kızaran pa
• Uşak — Yumurta, un, nişasta, su ve kabartma tozuyla hazırlanan akışkan hamura kızgın yağda ısıtılmış demir kalıbın batırılıp yeniden yağa daldırılması, kalıptan ayrılan çiçek biçimli hamurun kızart

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Şerbet: Şeker ile suyun kaynatılıp kıvam alması. Kuralı şudur: biri sıcaksa diğeri soğuk olmalı.
• Nişasta: Buğday ya da mısırdan elde edilen bağlayıcı. Soğuk suda ezilip sıcak karışıma katılır; doğrudan eklenirse topaklanır.

Demir Tatlısı: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Burdur

• 🧭 Sofradaki yeri: Eylül-ekimde toplanan ceviz ezmeye dönüşüyor; bostanın küçük patlıcanları kireçli sudan geçip şurupta reçel oluyor; eski evlerde demir kalıpla kızartılan çiçek biçimli hamurlar şerbete batırılıyor; muhallebi damla sakızıyla kokutulup kalıptan ters çevriliyor.
• 🧭 Sofradaki yeri: Aşağıdaki dört tarifin ortak noktası, hepsinin evde, özel alet gerektirmeden hazırlanabilmesi; demir tatlısı için bile yerine geçecek kalıp var.

Demir tatlısı kalıbı yoksa ne kullanılır? Demir tatlısı için kullanılan saplı, çiçek biçimli kalıp, başka mutfaklarda rozet ya da demir çiçek kalıbı adıyla satılıyor ve aynı işi görüyor. Önemli olan kalıbın hamura girmeden önce kızgın yağda iyice ısınması; soğuk kalıba hamur tutmuyor. Kalıp hiç yoksa aynı hamur kaşıkla yağa bırakılıp lokma gibi kızartılabiliyor ama çiçek deseni ve ince çıtır doku elde edilemiyor. Kalıp yıkanmadan silinip saklanırsa yüzeyi yağlı kalıyor ve bir dahaki sefere hamur yapışmıyor.

Uşak

• 🧭 Sofradaki yeri: Nişandan sonra kız evinden gönderilen demir tatlısı, cevizli rulolardan kesilen cendere tatlısı ve peynirin tereyağında eritilip şekerle pişirildiği höşmerim ise ev mutfağının tatlıları.

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Burdur · Uşak.

Uşak Mutfağından Diğer Tarifler

• Keşkek — Dövme buğdayın kuzu etiyle saatlerce kaynatılması ve tokmakla dövülerek lapa kıvamına getirilmesiyle yapılıyor.
• Haşhaşlı Çörek — Mayalı hamurun içine haşhaş, şeker ve yağdan oluşan harcın konup rulo yapılmasıyla hazırlanıyor.
• Höşmerim — Tuzu alınmış taze peynirin tereyağında eritilip un ve şekerle kısık ateşte koyulaştırılmasıyla yapılıyor; Uşak sürümünde irmik kullanılmıyor.
• Kavurma — Kuzu etinin kendi yağında, ağır ateşte suyunu çekene dek pişirilmesiyle yapılıyor.
• Tarhana — Yoğurt, un, domates, biber ve soğanın yoğrulup mayalandırılması, güneşte kurutulup ufalanmasıyla hazırlanıyor.
• Ciğer Sarma — Kuzu ciğerinin pirinç, soğan ve baharatla hazırlanan harçla birlikte kuzu gömleğine (iç yağ zarına) sarılıp fırında pişirilmesiyle yapılıyor.

Benzer Tarifler

• Halka Tatlısı — İrmik, un, yumurta, süt, yoğurt ve yağla hazırlanan yumuşak hamurun tırtıklı uçlu bir sıkma torbasından kızgın yağa halka şeklinde sıkılması, kızaran…
• Eğdek Tatlısı — Yumurta, süt, yoğurt ve tereyağıyla yoğrulan yumuşak hamurun ceviz büyüklüğünde parçalar hâlinde rende üzerinde açılıp desen alması, rulo sarılıp…
• Cırık Tatlısı — Mayalı ve akışkan hamurun kaşıkla kızgın yağa dökülüp kızartılması, ardından şerbete atılmasıyla yapılıyor; düzensiz, dantel gibi bir görünüm alıyor.
• Sini Tatlısı — İrmik, un, yoğurt, eritilmiş tereyağı ve sıvı yağla yoğrulan yumuşak hamurun açılmadan, elle siniye bastırılması, dilimlere kesilip fırınlanması ve…
• Ayvalık Lor Tatlısı — Tuzsuz taze lorun irmik, un, şeker, yumurta ve tereyağıyla yoğrulup küçük yuvarlaklar hâlinde fırında kızartılması, sıcakken ılık şerbete…

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Keşkek Tarifi · Cendere Tatlısı Tarifi · Gelin Helvası Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası