Uğut Tatlısı Tarifi
Son güncelleme: 28 Eylül 2026
Buğday tanelerinin karanlıkta nemli tutularak çimlendirilmesi, filizler yeşillenmeden tahta tokmakla dövülüp suyunun çıkarılması ve bu suyun kalaylı bakır kazanda saatlerce kaynatılıp unla koyulaştırılmasıyla yapılıyor. Göynük’ün Karacalar köyünde yerel Çalıbasan buğdayıyla yapılan tatlıya hiç şeker katılmıyor; tatlılık, çimlenen buğdayın nişastasının şekere dönüşmesinden geliyor. Aşağıdaki tarif Bolu sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Bolu sayfasında yer alıyor.
Temel Uğut Tatlısı Tarifi
8 kişilik · toplam ≈5 gün · porsiyon başına ≈180 kcal
Malzemeler
- 1 kg buğday (tercihen yerel Çalıbasan buğdayı)
- Çimlendirmek için su ve dibi delikli bir kap
- Pişirmek için buğday suyuyla bire bir oranda su
- 3-4 yemek kaşığı buğday unu
- Temiz tülbent ve tahta tokmak ya da havan
- Servis için dövülmüş ceviz (isteğe bağlı)
Yapılışı
- Buğdayı yıkayıp dibi delikli bir kaba yarı yüksekliğe kadar yayın, bir litre suyla ıslatıp serin ve karanlık bir yere koyun.
- Buğdayı iki günde bir birer litre suyla nemlendirerek 4-5 gün çimlendirin; filizler taneden bir-iki santim uzayınca işlem tamam.
- Filizler yeşillenmeden buğdayı tahta tokmakla ya da havanda ezin, üzerine biraz su ekleyip tülbentten sıkarak beyaz, sütümsü suyunu çıkarın.
- Çıkan suyu aynı miktarda suyla karıştırıp geniş, kalaylı bir bakır ya da kalın dipli çelik tencereye alın ve kaynatın.
- Kaynamaya başlayınca unu az suyla açıp ekleyin ve ateşi kısarak dibi tutmasın diye ara ara karıştırın.
- Karışımı kısık ateşte saatlerce, rengi koyulaşıp kıvamı marmelata dönene kadar pişirin; geleneksel yöntemde bu 13-15 saat sürüyor.
- Koyulaşan uğudu ocaktan alıp kâselere ya da kavanozlara paylaştırın ve soğuduktan sonra servis edin.
Püf noktası: Kaynamaya başlayınca unu az suyla açıp ekleyin ve ateşi kısarak dibi tutmasın diye ara ara karıştırın.
Ne Zaman ve Nasıl Yenir?
Düğün, bayram ve hıdrellez gibi özel günlerde hazırlanıyor.
Nerede Yapılıyor?
Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:
- Bolu — Buğday tanelerinin karanlıkta nemli tutularak çimlendirilmesi, filizler yeşillenmeden tahta tokmakla dövülüp suyunun çıkarılması ve bu suyun kalaylı bakır kazanda saatlerce kaynatılıp unla k
Bu Tarifte Geçen Terimler
Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.
- Nişasta: Buğday ya da mısırdan elde edilen bağlayıcı. Soğuk suda ezilip sıcak karışıma katılır; doğrudan eklenirse topaklanır.
Uğut Tatlısı: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar
Bolu
- 🧭 Sofradaki yeri: Palize sütsüz bir nişasta peltesi, Göynük’ün uğut tatlısı ise çimlendirilmiş buğdayın suyunu saatlerce kaynatıp hiç şeker katmadan tatlandırıyor.
Uğut tatlısı şekersiz nasıl tatlanıyor? Tatlılık buğdayın kendisinden geliyor. Tane karanlık ve nemli ortamda birkaç gün çimlendirilince içindeki nişastanın bir kısmı şekere dönüşüyor; filizler yeşillenmeden dövülüp suyu çıkarılıyor. Bu su bire bir suyla inceltilip bakır kazanda saatlerce kaynatıldıkça hem koyulaşıyor hem tatlılığı yoğunlaşıyor; kıvam için biraz un ekleniyor. Göynük’te düğün, bayram ve hıdrellez gibi günlerin tatlısı; uzun ve emek isteyen bir iş olduğu için toplu hâlde yapılıyor.
Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Bolu.
Bolu Mutfağından Diğer Tarifler
- Kabak Tatlısı — Kara kabağın içi temizlenip kabuğu soyulmadan iri üçgenler hâlinde doğranması, iç kısımlar alta, kabuklar üste gelecek şekilde tencereye dizilip…
- Tirit — Kemikli kuzu etinin uzun süre haşlanıp didiklenmesi, bayat pide ya da kuru yufka parçalarının kaynar et suyuyla ıslatılıp üzerine etin dizilmesi…
- Höşmerim — Unun tereyağında kavrulup şekerli suyla ya da taze tuzsuz peynirle birleştirilerek kıvam alana dek pişirilmesiyle yapılıyor.
- Kaldırık Dolması — Ormanlık alanlarda ilkbaharda çıkan kaldırık otunun yapraklarına pirinç, soğan ve baharatlı harç sarılıp tencerede ağır ateşte pişirilmesiyle…
- Mengen Pilavı — Kuşbaşı etin tereyağında kavrulup pirinç, havuç ve bezelye gibi sebzelerle et suyunda demlenmesiyle yapılıyor.
- Çantıklı Pide — Açılan hamurun içine kıymalı harç konup kapatılarak pide biçiminde fırınlanmasıyla yapılıyor.
Benzer Tarifler
- Cendere Tatlısı — Yumurta ve tuzla yoğrulan hamurun nişasta serpilerek ince açılması, arasına bol ceviz serpilip rulo yapılması, iki ucu kapatılıp küçük parçalara…
- Kemaliye Lök Tatlısı — Kurutulmuş Kemaliye dutunun cevizle birlikte havanda demir tokmakla saatlerce dövülüp macun kıvamına getirilmesiyle yapılıyor; içine şeker ya da yağ…
- Oturtma Tatlısı — Yoğurt, süt, yumurta ve yağla yoğrulan hamurun nişastayla baklava yufkası inceliğinde açılıp cevizle kaplanması, oklavaya sarılıp parmak kalınlığında…
- Adapazarı Kabak Tatlısı — Bal kabağı dilimlerinin şekerle ağır ateşte, su eklenmeden pişirilmesiyle yapılıyor; kabak kendi suyunu bırakıp şeffaflaşana kadar bekleniyor.
- Amasya Elması Tatlısı — Sert ve kokulu Amasya (misket) elmasının sap tarafından kapak açılıp çekirdek evinin boşaltılması, içine cevizli-tarçınlı harç doldurulup şerbette…
Sık Sorulan Sorular
Uğut Tatlısı nasıl yapılır?
Kısaca: Buğdayı yıkayıp dibi delikli bir kaba yarı yüksekliğe kadar yayın, bir litre suyla ıslatıp serin ve karanlık bir yere koyun. Son adımda koyulaşan uğudu ocaktan alıp kâselere ya da kavanozlara paylaştırın ve soğuduktan sonra servis edin.
Uğut Tatlısı yaparken nelere dikkat etmeli?
Kaynamaya başlayınca unu az suyla açıp ekleyin ve ateşi kısarak dibi tutmasın diye ara ara karıştırın.
Uğut Tatlısı nereye ait?
Bolu mutfağının yemeklerinden. Bolu sayfamızda ilin diğer yöresel lezzetleriyle birlikte anlatılıyor.
Uğut Tatlısı kaç kişilik, ne kadar sürüyor?
Bu sayfadaki tarif 8 kişilik ölçüyle veriliyor, pişirme süresi 5 gün, porsiyon başına yaklaşık 180 kcal. Ölçüler bir katı ya da yarısı alınarak kolayca büyütülüp küçültülebilir.
Uğut Tatlısı neye benziyor?
Aynı yöntem ve malzeme ailesinden tarifler: Cendere Tatlısı, Kemaliye Lök Tatlısı, Oturtma Tatlısı. Hepsi bu sitede kendi sayfasında malzemeleri ve adımlarıyla anlatılıyor.
🔗 İlgili tarifler: Höşmerim Tarifi · Kabak Tatlısı Tarifi · Düğün Çorbası Tarifi
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası