Bat Tarifi
Son güncelleme: 28 Eylül 2026
Haşlanmış yeşil mercimek ve ince bulgurun taze soğan, maydanoz, nane, ceviz, salça ve limonla yoğrulmasıyla hazırlanan soğuk bir tabak. Tokat’ta çoğunlukla asma yaprağına sarılarak yeniyor — ilin “Tokat yaprağı” adıyla ülke çapında satılan yaprağı burada da karşımıza çıkıyor. Aşağıdaki tarif Tokat sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Tokat sayfasında yer alıyor.
Temel Bat Tarifi
6 kişilik · toplam ≈40 dakika · porsiyon başına ≈270 kcal
Malzemeler
- 1 su bardağı yeşil mercimek
- 1 su bardağı ince köftelik bulgur
- Bol taze soğan, 2 domates, 1 sivri biber
- 1 yemek kaşığı salça
- Yarım demet maydanoz ve dereotu, kuru nane
- Zeytinyağı, nar ekşisi ya da limon, tuz, pul biber
- Servis için Tokat yaprağı (asma yaprağı)
Yapılışı
- Yeşil mercimeği yumuşayana kadar haşlayın ama tanelerini dağıtmayın.
- Sıcak mercimeğin üzerine bulguru ekleyip kapağı kapatın ve bulgurun şişmesini bekleyin.
- Karışımı geniş bir kaba alıp tamamen soğutun.
- Bulgur ele yapışmayacak kıvamda olmalı; fazla ıslatılan harç dağılıyor.
- İnce doğranmış taze soğan, domates, biber, yeşillikler, salça ve zeytinyağını ekleyin.
- Nar ekşisi ya da limonla ekşitip baharatlarla harmanlayın.
Püf noktası: Bulgur fazla ıslatılırsa dağılıyor; harç ele yapışmayacak kıvamda olmalı.
Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar
Bu yemeği yapan illerin kendi mutfak notlarından derlendi:
- Tokat: Bulgur ele yapışmayacak kıvamda olmalı; fazla ıslatılan harç dağılıyor.
Ne Zaman ve Nasıl Yenir?
Yaz sofrasının ferah başlangıcı.
Nerede Yapılıyor?
Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:
- Tokat — Haşlanmış yeşil mercimek ve ince bulgurun taze soğan, maydanoz, nane, ceviz, salça ve limonla yoğrulmasıyla hazırlanan soğuk bir tabak.
Bu Tarifte Geçen Terimler
Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.
- Bulgur: Haşlanıp kurutulan ve kabuğu alındıktan sonra kırılan buğday. İnce bulgur köfte ve çiğ köftede yoğrulur, iri bulgur pilav olur.
- Salça: Domates ya da biberin kaynatılıp güneşte koyulaştırılması. Ev salçası kurutulduğu için yoğundur ve az kullanılır; tencereye atılmadan önce yağda kısaca kavrulması ham tadını alır.
- Nar ekşisi: Nar suyunun koyulaşana kadar kaynatılması. Ekşi ve hafif tatlıdır; çiğ köftede ve salatalarda sirkenin yerini alır.
Bat: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar
Tokat
- 📅 Ne zaman: Haziran–Ağustos: Sıcak yaz; soğuk ve ferah tabaklar — Bat asma yaprağına sarılarak yenir
- ⚠️ Sık yapılan hata: Batın bulgurunu fazla ıslatmak. Harç dağılıyor ve yaprağa sarılamıyor; bulgur ele yapışmayacak kıvamda olmalı.
Bat nedir? Bat, Tokat ve çevresine özgü, kısırı andıran ama daha bol yeşillikli bir bulgur salatasıdır. İnce bulgur; maydanoz, taze soğan, nane, domates ve biberle karıştırılır, nar ekşisi, zeytinyağı ve baharatla tatlandırılır. Kimi tariflerde yeşil mercimek de eklenir. Serin ve ekşimsi tadıyla özellikle yaz sofralarında ve mezelik olarak tüketilir.
Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Tokat.
Tokat Mutfağından Diğer Tarifler
- Tarhana Çorbası — Tarhananın ılık suda ezilip kaynayan suya katılmasıyla yapılıyor.
- Cevizli Sucuk — İpe dizilen ceviz içleri, unla kıvam verilmiş kaynar üzüm şırasına batırılıp her batırmanın ardından kurumaya bırakılıyor.
- Madımak Yemeği — Baharda kırlardan toplanan madımak otunun kıyma, bulgur ve çemenle birlikte kavrulup pişirilmesiyle yapılıyor.
- Tokat Kebabı — Kuzu eti, patlıcan, domates, sarımsak ve patatesin şişe dizilip taş fırında saatlerce pişirilmesiyle yapılıyor.
- Tokat Yağlısı — İnce açılan hamur katlarının arasına tereyağı sürülüp tepsiye dizilmesi ve fırında kızarana dek pişirilmesiyle yapılıyor.
- Tokat Keşkeği — Dövme buğday kuzu etiyle kazana konup gece boyunca ağır ateşte tutuluyor, ardından tokmakla dövülerek lapa kıvamına getiriliyor.
Benzer Tarifler
- Ayaş Domatesi Salatası — Ayaş domatesinin iri doğranıp soğan, maydanoz ve zeytinyağıyla harmanlanmasıyla hazırlanıyor.
- Antalya Piyazı — Haşlanmış kuru fasulyenin tahin , sarımsak, limon ve sirkeyle hazırlanan sosla harmanlanması, üzerine haşlanmış yumurta, domates ve maydanoz konmasıyl
- Hibeş — Tahin, limon, sarımsak, kimyon ve kırmızı biberin çırpılarak koyu bir sos hâline getirilmesiyle yapılan bir meze.
- Amasra Salatası — Yaklaşık on beş çeşit mevsim sebzesi ve turşunun ince doğranıp zeytinyağı ve limonla harmanlanmasıyla hazırlanıyor.
- Humus — Haşlanan nohudun tahin, limon ve sarımsakla ezilerek püre hâline getirilmesiyle yapılıyor.
Sık Sorulan Sorular
Bat nasıl yapılır?
Kısaca: Yeşil mercimeği yumuşayana kadar haşlayın ama tanelerini dağıtmayın. Son adımda nar ekşisi ya da limonla ekşitip baharatlarla harmanlayın.
Bat yaparken nelere dikkat etmeli?
Bulgur fazla ıslatılırsa dağılıyor; harç ele yapışmayacak kıvamda olmalı.
Bat nereye ait?
Tokat mutfağının yemeklerinden. Tokat sayfamızda ilin diğer yöresel lezzetleriyle birlikte anlatılıyor.
Bat kaç kişilik, ne kadar sürüyor?
Bu sayfadaki tarif 6 kişilik ölçüyle veriliyor, pişirme süresi 40 dk, porsiyon başına yaklaşık 270 kcal. Ölçüler bir katı ya da yarısı alınarak kolayca büyütülüp küçültülebilir.
Bat neye benziyor?
Aynı yöntem ve malzeme ailesinden tarifler: Ayaş Domatesi Salatası, Antalya Piyazı, Hibeş. Hepsi bu sitede kendi sayfasında malzemeleri ve adımlarıyla anlatılıyor.
🔗 İlgili tarifler: Cevizli Sucuk Tarifi · Madımak Yemeği Tarifi · Tarhana Çorbası Tarifi
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası