Zile Pekmezi Tarifi
Son güncelleme: 28 Eylül 2026
Üzüm şırasının Zile’ye özgü pekmez toprağıyla durultulması, bakır kazanlarda koyulaştırılması ve soğuduktan sonra yumurta akıyla birlikte ucu kıvrık tahta çubuklarla saatlerce çalınmasıyla yapılıyor. Çalma sırasında pekmeze hava karıştıkça koyu kehribar rengi açılıp kadifemsi bir beyaza dönüyor ve kaşıkla kesilecek kıvama geliyor. Aşağıdaki tarif Tokat sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Tokat sayfasında yer alıyor.
Temel Zile Pekmezi Tarifi
10 kişilik · toplam ≈120 dakika · porsiyon başına ≈190 kcal
Malzemeler
- 1 kg koyu kıvamlı üzüm pekmezi (tercihen durultulmuş açık renkli pekmez)
- 2 adet taze yumurtanın akı
- 3 yemek kaşığı pudra şekeri
- Birkaç damla limon suyu
- Geniş, derin bir çelik ya da cam kap
- Tahta kaşık ya da güçlü bir mikser
Yapılışı
- Pekmezi geniş kaba alın ve oda sıcaklığında en az bir saat bekletip tamamen soğuduğundan emin olun.
- Yumurta aklarını limon suyuyla birlikte ayrı bir kapta, kaşık izi kalacak kadar hafifçe köpürtün.
- Pudra şekerini köpüren aklara azar azar ekleyip parlak ve yumuşak bir krema kıvamına gelene kadar çırpmaya devam edin.
- Bu kremayı pekmezin üzerine alın ve tahta kaşıkla ya da mikserin düşük devrinde aynı yöne çevirerek karıştırmaya başlayın.
- Karıştırmayı 30-40 dakika bırakmadan sürdürün; pekmezin rengi koyu kahveden bej, sonra beyazımsı bir renge dönüyor.
- Kaşıktan kurdele gibi dökülmeyip kaşığın üzerinde duran koyulukta çalmayı bitirin ve pekmezi temiz cam kavanozlara aktarın.
Ne Zaman ve Nasıl Yenir?
Zile’de bağ bozumunun ardından evlerde ve atölyelerde hazırlanıyor, kahvaltıda ekmeğe sürülen tatlı bir ezme olarak tüketiliyor.
Nerede Yapılıyor?
Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:
- Tokat — Üzüm şırasının Zile’ye özgü pekmez toprağıyla durultulması, bakır kazanlarda koyulaştırılması ve soğuduktan sonra yumurta akıyla birlikte ucu kıvrık tahta çubuklarla saatlerce çalınmasıyla y
Bu Tarifte Geçen Terimler
Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.
- Şıra: Taze sıkılmış üzüm suyunun kaynatılıp dinlendirilmesiyle elde edilen alkolsüz, doğal şekerli içecek. Pestil, köme ve cevizli sucuk da bu şıradan çıkar.
Zile Pekmezi: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar
Tokat
- 🧭 Sofradaki yeri: Hamur tarafında bayram sabahlarının tırtıl baklavası ile şerbetine Zile pekmezi karıştırılan kurutulmuş yufka tatlısı duruyor.
- 📅 Ne zaman: Ekim–Kasım: Şıra ve ceviz aynı anda hazır
- 🎁 Alırken ve saklarken: Zile pekmezi. Üzüm şırasının kaynatılmasıyla elde ediliyor; kapalı kavanozda oda sıcaklığında aylarca duruyor. Şekerlenmesi bozulma değil.
Zile pekmezi neden beyaz renkte? Rengini boyadan değil işçilikten alıyor. Şıra önce pekmez toprağıyla durultuluyor, bakır kazanda koyulaştırılıyor, soğuduktan sonra yumurta akı eklenip tahta çubuklarla saatlerce çalınıyor. Bu çalma pekmezin içine ince hava kabarcıkları hapsediyor ve koyu rengi beyaza döndürüyor; kıvam da akışkan pekmezden kaşıkla kesilen bir ezmeye geçiyor. Kavanozda serin yerde uzun süre duruyor, yüzeyinde şekerlenme görülmesi normal.
Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Tokat.
Tokat Mutfağından Diğer Tarifler
- Tarhana Çorbası — Tarhananın ılık suda ezilip kaynayan suya katılmasıyla yapılıyor.
- Cevizli Sucuk — İpe dizilen ceviz içleri, unla kıvam verilmiş kaynar üzüm şırasına batırılıp her batırmanın ardından kurumaya bırakılıyor.
- Madımak Yemeği — Baharda kırlardan toplanan madımak otunun kıyma, bulgur ve çemenle birlikte kavrulup pişirilmesiyle yapılıyor.
- Tokat Kebabı — Kuzu eti, patlıcan, domates, sarımsak ve patatesin şişe dizilip taş fırında saatlerce pişirilmesiyle yapılıyor.
- Bat — Haşlanmış yeşil mercimek ve ince bulgurun taze soğan, maydanoz, nane, ceviz, salça ve limonla yoğrulmasıyla hazırlanan soğuk bir tabak.
- Tokat Yağlısı — İnce açılan hamur katlarının arasına tereyağı sürülüp tepsiye dizilmesi ve fırında kızarana dek pişirilmesiyle yapılıyor.
Benzer Tarifler
- Tahin Pekmez — Susamdan çekilen tahinle üzüm ya da dut pekmezinin tabakta karıştırılmasıyla hazırlanıyor.
- Halka Tatlısı — İrmik, un, yumurta, süt, yoğurt ve yağla hazırlanan yumuşak hamurun tırtıklı uçlu bir sıkma torbasından kızgın yağa halka şeklinde sıkılması, kızaran…
- İnge Tatlısı — Yoğurt, süt, yumurta ve mayayla yoğrulan hamurun ince açılıp üzerine ceviz, hindistan cevizi, tarçın ve şeker karışımı serilmesi, rulo yapılıp örgü…
- Kemalpaşa Tatlısı — Adını Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesinden alıyor: tuzsuz taze peynirle yoğrulan küçük hamur topları fırınlanıp kurutuluyor, sonra şerbette…
- Mafiş Tatlısı — Yumurta ve sütle yoğrulan hamurun kâğıt inceliğinde açılıp şeritler hâlinde kesilmesi, her şeridin düğüm ya da fiyonk biçiminde kıvrılıp kızgın yağda…
Sık Sorulan Sorular
Zile Pekmezi nasıl yapılır?
Kısaca: Pekmezi geniş kaba alın ve oda sıcaklığında en az bir saat bekletip tamamen soğuduğundan emin olun. Son adımda kaşıktan kurdele gibi dökülmeyip kaşığın üzerinde duran koyulukta çalmayı bitirin ve pekmezi temiz cam kavanozlara aktarın.
Zile Pekmezi nereye ait?
Tokat mutfağının yemeklerinden. Tokat sayfamızda ilin diğer yöresel lezzetleriyle birlikte anlatılıyor.
Zile Pekmezi kaç kişilik, ne kadar sürüyor?
Bu sayfadaki tarif 10 kişilik ölçüyle veriliyor, pişirme süresi 2 saat, porsiyon başına yaklaşık 190 kcal. Ölçüler bir katı ya da yarısı alınarak kolayca büyütülüp küçültülebilir.
Zile Pekmezi neye benziyor?
Aynı yöntem ve malzeme ailesinden tarifler: Tahin Pekmez, Halka Tatlısı, İnge Tatlısı. Hepsi bu sitede kendi sayfasında malzemeleri ve adımlarıyla anlatılıyor.
🔗 İlgili tarifler: Bat Tarifi · Cevizli Sucuk Tarifi · Madımak Yemeği Tarifi
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası