Pekmez Helvası Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Unun tereyağında kavrulup üzerine pekmezle açılmış sıcak suyun eklenmesi ve helva kıvamına gelene dek karıştırılmasıyla yapılıyor. Bitlis bağlarından çıkan üzüm pekmezi hem tatlandırıcı hem renk veren malzeme; tarife ayrıca şeker girmiyor. İçine iri çekilmiş ceviz katılıp sıcak veriliyor. Un iyice kavrulmadan pekmez eklenirse helva hamur kokuyor ve kıvamı tutmuyor. Pekmez Helvası, sitemizdeki yöresel mutfak sayfalarında Ardahan, Bitlis illerinde yer alıyor; ölçüler ve püf noktaları ilden ile değişebiliyor. Aşağıdaki temel tarif Bitlis sürümünden alındı, her ilin kendi hâli ise o ilin sayfasında.

Temel Pekmez Helvası Tarifi

4 kişilik · toplam ≈25 dakika · porsiyon başına ≈480 kcal

Malzemeler

• 2 su bardağı un
• 125 g tereyağı, 1 yemek kaşığı sıvı yağ
• 1 su bardağı üzüm ya da dut pekmezi
• 1,5 su bardağı sıcak su
• 1 çay bardağı iri çekilmiş ceviz içi
• Bir tutam tuz
• Servis için tereyağı topağı

Yapılışı

1. Tereyağı ile sıvı yağı kısık ateşte eritin; sıvı yağ tereyağının yanmasını önlüyor.
2. Unu ekleyip tahta kaşıkla aralıksız karıştırarak 10-15 dakika, rengi açık kahveye dönene kadar kavurun.
3. Pekmezi sıcak su ve tuzla pürüzsüz bir şerbet hâline getirin; şeker yerine pekmez kullanmak bağ kültürünün izi.
4. Tavayı ateşten biraz uzaklaştırıp şerbeti sıçramaya dikkat ederek azar azar dökün.
5. Hızlı karıştırarak şerbeti una yedirin ve karışım tavanın kenarından ayrılana kadar 2-3 dakika pişirin.
6. Yörenin cevizinin büyük kısmını helvaya yedirip kalanını üzerine serpin.

Püf noktası: Tavayı ateşten biraz uzaklaştırıp şerbeti sıçramaya dikkat ederek azar azar dökün.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

Bu yemeği yapan illerin kendi mutfak notlarından derlendi:

• Bitlis: Tereyağı ile sıvı yağı kısık ateşte eritin; sıvı yağ tereyağının yanmasını önlüyor.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Ardahan’da uzun kış boyunca taze meyve bulunmadığı için tatlı ihtiyacı pekmezden karşılanıyor; helva ocakta birkaç dakikada kurulup sıcak yeniyor.

İl İl Ne Değişiyor?

Ardahan sürümü

Unun tereyağında kavrulup dut ya da erik pekmeziyle açılmasıyla yapılıyor. Ardahan’da uzun kış boyunca taze meyve bulunmadığı için tatlı ihtiyacı pekmezden karşılanıyor; helva ocakta birkaç dakikada kurulup sıcak yeniyor. İçine dövülmüş ceviz katılabiliyor. Malzemede ayrışan yanı: 150 g tereyağı, 1 su bardağı dut ya da erik pekmezi, 1 çay bardağı ceviz içi. Bu sürümde pişirme süresi 25 dk, porsiyon 4 kişilik.

2 İlin Pekmez Helvası

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Ardahan — Unun tereyağında kavrulup dut ya da erik pekmeziyle açılmasıyla yapılıyor.
• Bitlis — Unun tereyağında kavrulup üzerine pekmezle açılmış sıcak suyun eklenmesi ve helva kıvamına gelene dek karıştırılmasıyla yapılıyor.

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Şerbet: Şeker ile suyun kaynatılıp kıvam alması. Kuralı şudur: biri sıcaksa diğeri soğuk olmalı.

Pekmez Helvası: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Ardahan

• 🧭 Sofradaki yeri: Kış akşamlarının pekmez helvası ve lohusalara da pişirilen haside tavada birkaç dakikada kuruluyor; bayramda ve özel günlerde yoğurtlu hamurdan mafiş kızartılıp şerbete batırılıyor.
• 📅 Ne zaman: Aralık–Şubat: Kışın en sert dönemi

Bitlis

• 🧭 Sofradaki yeri: Yörenin ünlü cevizi hem cevizli Bitlis böreğine hem sofranın çerezine giriyor; pekmez helvası ise unun tereyağında kavrulup üzüm ya da dut pekmeziyle pişirilmesi — şeker yerine pekmez kullanmak bağ kültürünün izi.
• 🧭 Sofradaki yeri: Pekmez helvası kavrulan unu pekmezle bağlıyor, teter helvası bayat ekmeği pekmezli tereyağı şurubunda yumuşatıyor, kavut kavrulmuş una pekmez ve ceviz katıyor; Hizan’ın güzbezinde ise pekmezin yerini karakovan balı alıyor.
• 📅 Ne zaman: Aralık–Mart: Kış uzun ve sert geçiyor

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Ardahan · Bitlis.

Bitlis Mutfağından Diğer Tarifler

• Büryan Kebabı — Kemikli kuzu etinin demir kancalara asılıp kuyu tandırın ağzının kapatılmasıyla, ateşe hiç değmeden kendi buharında pişirilmesiyle yapılıyor.
• Ciğer Taplaması — Küçük doğranan kuzu ciğerinin soğan ve isotla tereyağında kavrulup ince yufkaya sarılmasıyla yapılıyor.
• Avşor Çorbası — Kuzu incik ve iri kemikli etin bol suda, köpüğü sabırla alınarak saatlerce kaynatılmasıyla yapılıyor.
• Katıklı Dolma — Halka kesilip oyulan kabakların pirinç, kıyma ve reyhanla hazırlanan harçla doldurulup pişirilmesiyle yapılıyor.
• Ayva Dolması — İçi oyulan ayvaların kıyma, pirinç ve tarçınlı harçla doldurulup ağır ateşte pişirilmesiyle yapılıyor.
• Kaburga — Kuzu kaburgasında açılan cebin fıstıklı ve bademli iç pilavla doldurulup dikildikten sonra tandırda ya da fırında pişirilmesiyle yapılıyor.

Benzer Tarifler

• Afyon Lokumu — Nişasta ve şeker şurubunun kaynatılıp haşhaş yağıyla aromalandırılmasıyla yapılıyor.
• İrmik Helvası — İrmiğin tereyağında pembeleşene dek kavrulup şekerli sıcak sütle ya da suyla pişirilmesiyle yapılıyor.
• Amasya Elması Tatlısı — Sert ve kokulu Amasya (misket) elmasının sap tarafından kapak açılıp çekirdek evinin boşaltılması, içine cevizli-tarçınlı harç doldurulup şerbette piş
• 80 Katlı Baklava — Elde açılan çok ince yufkaların üst üste dizilip aralarına ceviz serpilmesi, tepside fırınlandıktan sonra şerbetlenmesiyle yapılıyor.
• Kabak Tatlısı — Bal kabağının dilimlenip şeker ya da pekmezle fırında pişirilmesi, üzerine tahin ve ceviz gezdirilmesiyle yapılıyor.

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Kavut Tarifi · Teter Helvası Tarifi · Avşor Çorbası Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası