Kars mutfağı, yüksek yaylaların soğuk ikliminden ve zengin hayvancılığından beslenen, süt ürünleriyle ünlü bir sofra sunar. Kışın kurutulan kaz eti ile kaz etli pilav yörenin en özel tabaklarıyken, gravyer peynirinin katıldığı börekler ve el açması hangel bölgenin süt ve hamur ustalığını gözler önüne serer. Bu sofra, soğuğa karşı doyurucu ve besleyicidir.
Kaz Eti
Kış aylarında özel yöntemlerle hazırlanan kaz eti, Kars mutfağının en meşhur ve doyurucu lezzetlerinden biridir.
📖 Kaz Eti Tarifi
Kaz Eti
👥 4-6 kişilik ⏱ 180 dk 🔥 ≈550 kcal/porsiyon
Malzemeler:
1 adet Kars kazı (temizlenmiş, parçalanmış)
Bol kaya tuzu
Karabiber
Servis için: bulgur ya da pirinç pilavı
Hazırlanışı:
Kazı temizleyip parçalara ayırın, bol kaya tuzuyla iyice ovun.
Tuzlanmış kazı birkaç saat (geleneksel olarak günlerce kurutulmuş kaz kullanılır) bekletin.
Tuzlu kazı bol suda haşlayıp fazla tuzunu ve yağını alın.
Haşlanan kazı kendi yağıyla fırın tepsisine dizin.
180°C fırında derisi kızarana dek (~1 saat) kızartın.
Çıkan kaz yağında yanında bulgur veya pirinç pilavı pişirin.
💡 Kaz yağında pişen pilav eşliğinde sıcak servis edilir.
Hangel
Büyük hamur parçaları ve yoğurtlu sunumuyla hangel, Kars’ta sıkça yapılan geleneksel bir yemektir.
📖 Hangel Tarifi
Hangel
👥 4 kişilik ⏱ 60 dk 🔥 ≈400 kcal/porsiyon
Malzemeler:
Hamur: 3 su bardağı un, 1 yumurta, su, tuz
2 su bardağı sarımsaklı süzme yoğurt
2 soğan
3 yemek k. tereyağı
pul biber, kuru nane
Hazırlanışı:
Un, yumurta, tuz ve suyla sıkı bir hamur yoğurup 15 dk dinlendirin.
Hamuru ince açıp küçük kareler (baklava dilimi) kesin.
Kaynayan tuzlu suda 5-7 dk haşlayıp süzün.
Soğanları tereyağında pembeleşene dek kavurun.
Hamurları tabağa alıp üzerine sarımsaklı yoğurdu yayın.
Soğanlı tereyağını ve pul biberi gezdirin.
💡 Üzerine kuru nane serpilip sıcak servis edilir.
Piti
Et ve nohutla hazırlanan piti, Kars mutfağında uzun süre pişirilerek yapılan geleneksel bir güveç yemeğidir.
📖 Piti Tarifi
Piti
👥 4 kişilik ⏱ 150 dk 🔥 ≈580 kcal/porsiyon
Malzemeler:
600 g kemikli ya da kuşbaşı kuzu eti
1 su bardağı nohut (gece ıslatılmış)
3 patates
1 soğan
1 yemek k. salça
tuz, karabiber, pul biber
Servis için: sumak, soğan
Hazırlanışı:
Nohutu bir gece önceden ıslatın.
Tek kişilik güveç kaplarına et, nohut, doğranmış soğan ve salçayı paylaştırın.
Üzerini geçecek kadar sıcak su ekleyin.
Kısık ateşte ya da fırında et ve nohut yumuşayana dek (~1,5-2 saat) pişirin.
İri doğranmış patatesi ekleyip 30 dk daha pişirin.
Tuz ve baharatı ayarlayın.
💡 Sıcak, üzerine sumak serpilip soğan ve ekmekle servis edilir.
Kete
Mayalı hamurun içine un kavurması doldurulup fırınlanan Kars ketesi, yörenin çay saatlerinin vazgeçilmez geleneksel hamur işidir.
📖 Kete Tarifi
Kete
👥 6-8 kişilik ⏱ 75 dk 🔥 ≈400 kcal/porsiyon
Malzemeler:
Hamur: 4 su bardağı un, 1 yumurta, ½ su bardağı yoğurt, ½ su bardağı eritilmiş tereyağı, 1 çay k. instant maya, tuz, ılık su
İç (un kavurması): 1,5 su bardağı un + 150 g tereyağı
Üzeri için: 1 yumurta sarısı
Hazırlanışı:
İç için unu tavada kısık ateşte kokusu çıkana dek kavurun, tereyağını ekleyip kumlu kıvama gelene dek kavurmaya devam edin ve soğutun.
Hamur malzemelerini ele yapışmayan kıvamda yoğurup üzerini örtün ve 30-40 dk mayalandırın.
Hamuru bezelere ayırıp açın, içine un kavurmasından koyup rulo şekli verin.
Tepsiye dizip üzerine yumurta sarısı sürün.
180°C fırında üzeri kızarana dek (~30 dk) pişirin.
💡 Çay eşliğinde sıcak ya da ılık servis edilir.
Kaz Etli Pilav
Kazın bütün olarak pişirilip üzerine dökülen pilav, Kars’ın kaz yetiştiriciliği geleneğinin sofradaki en görkemli yansımasıdır.
📖 Kaz Etli Pilav Tarifi
Kaz Etli Pilav
👥 6 kişilik ⏱ 120 dk 🔥 ≈700 kcal/porsiyon
Malzemeler:
1 adet kaz
2 su bardağı pirinç
1 soğan
tuz, karabiber
tereyağı
Hazırlanışı:
Kazı haşlayın, eti kemikten ayırın.
Et suyunu süzün.
Pirinç ve soğanı tereyağında kavurun.
Et suyuyla pişirin.
Pişen pilavın üzerine kazı koyun.
💡 Kaz yağıyla zenginleştirilerek servis edilir.
Kazın Yağlı Böreği
Kaz yağıyla hazırlanan bu börek, Kars’a özgü yağ kültürünü hamur işine taşıyan, koyu aromasıyla sofralara hâkim olan bir lezzettir.
📖 Kazın Yağlı Böreği Tarifi
Kazın Yağlı Böreği
👥 6 kişilik ⏱ 60 dk 🔥 ≈480 kcal/porsiyon
Malzemeler:
6-7 yufka
4-5 yemek k. eritilmiş kaz yağı (yoksa tereyağı)
300 g lor ya da beyaz peynir
1/2 demet maydanoz
2 yumurta
1 su bardağı süt
tuz
Hazırlanışı:
Yumurta, süt ve eritilmiş kaz yağını çırpıp terbiye hazırlayın.
Peynir ve maydanozu karıştırıp iç harcını yapın.
Yağlı tepsiye bir yufka serip terbiyeden gezdirin.
İç harcı serpip yufkalarla katlayın, her kata kaz yağı sürün.
Üzerine kalan terbiye ve kaz yağını dökün.
180°C fırında üzeri kızarana dek (~35-40 dk) pişirin.
💡 Ilık ya da sıcak, dilimlenerek servis edilir; kaz yağı koyu bir aroma verir.
Tulum Mantısı
Kars tulum peyniriyle hazırlanan bu mantı, ince hamurun içine sade kıyma doldurulup üstüne eritilmiş tulum peyniri sosu gezdirilen özgün bir lezzettir.
📖 Tulum Mantısı Tarifi
Tulum Mantısı
👥 4 kişilik ⏱ 90 dk 🔥 ≈480 kcal/porsiyon
Malzemeler:
2 su bardağı un
1 yumurta
tuz
İç: 200 g kıyma, 1 soğan, tuz, karabiber
Üzeri: sarımsaklı yoğurt, tereyağı, pul biber
Hazırlanışı:
Hamur yoğurup 30 dk dinlendirin.
İnce açıp küçük kareler kesin.
Her kareye az kıyma koyup katlayın.
Tuzlu kaynar suda 10 dk haşlayın.
Tabağa alıp üzerine sarımsaklı yoğurt dökün.
Eritilmiş tereyağı ve pul biber gezdirin.
💡 Sıcak servis edilmeli; kurutulmuş nane de serpilebilir.
Gravyer Böreği
Kars’ın meşhur gravyer peynirine sarılan bu börek, Alman göçmenlerinin bıraktığı peynircilik mirasını yöresel hamur işiyle buluşturan bir lezzettir.
📖 Gravyer Böreği Tarifi
Gravyer Böreği
👥 6 kişilik ⏱ 50 dk 🔥 ≈520 kcal/porsiyon
Malzemeler:
6 yufka
250 g Kars gravyeri (rendelenmiş)
100 g kaşar peyniri (rendelenmiş)
2 yumurta
1 su bardağı süt
½ su bardağı sıvı yağ
tereyağı (üzeri için)
Hazırlanışı:
Yumurta, süt ve sıvı yağı çırpın.
Gravyer ve kaşarı karıştırıp peynirli iç harcını hazırlayın.
180°C fırında üzeri altın rengini alana dek (~30 dk) pişirin.
💡 Sıcakken dilimlenip servis edilir; gravyerin aroması belirginleşir.
Kars Mutfağının Karakteri
Yüksek rakımı ve uzun kışlarıyla Kars, ülkenin en soğuk yörelerinden biridir. Geniş otlaklar sığır ve kaz yetiştiriciliğine elverişlidir; bu yüzden süt, tereyağı ve peynir sofranın temel taşları hâline gelmiştir. Bölgede geçmişte yaşanan kültürel etkileşim, gravyer gibi sert peynirlerin üretimini de beraberinde getirmiştir. Soğukla mücadele, kazın kurutularak saklanması ve kışlık erzağın önceden hazırlanması gibi köklü geleneklerin doğmasına yol açmıştır.
İmza malzeme süt ürünleri ve kaz etidir. Kış aylarında tuzlanıp kurutulan kaz, pilavla birlikte pişirilerek yörenin en görkemli yemeğine dönüşür. Gravyer ve kaşar peyniri böreklere zengin bir tat katar; kazın yağıyla yoğrulan börekler ise kışın enerji ihtiyacını karşılar. El açması hamurdan yapılan hangel ve minik tulum mantısı sarımsaklı yoğurtla sunulur. Kete ise çay saatlerinin ve yolculukların doyurucu hamur işidir.
Kars Mutfağı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kars kazı neden bu kadar meşhurdur?
Yörede kazlar açık havada, doğal ortamda beslenir ve kış girmeden kesilip tuzlanarak kurutulur. Bu yöntem etin uzun süre saklanmasını sağlar ve ona kendine özgü bir tat verir. Kurutulmuş kaz, çoğunlukla pilavla birlikte pişirilir ve Kars sofrasının en değerli, en törensel yemeği sayılır.
Hangel nedir?
İnce açılan hamurun haşlanıp kare veya şerit şeklinde kesilmesi, üzerine sarımsaklı yoğurt ve kızgın tereyağı gezdirilmesiyle hazırlanan bir hamur yemeğidir. Kimi zaman kavrulmuş soğan da eklenir. Mantıya yakın bir mantığı olsa da daha iri hamur parçalarıyla yapılır ve yöre sofralarında sevilerek tüketilir.
Gravyer peyniri Kars mutfağında nasıl yer alır?
İri delikli, sert ve aromatik bir peynir olan gravyer, bölgenin süt zenginliğinin bir ürünüdür. Börek içinde, kahvaltıda ve meze tabağında kullanılır. Böreğe katıldığında hem lezzet hem de kıvam kazandırır. Kars, bu peynirin ülkedeki en bilinen üretim merkezlerinden biri olarak tanınır.
Piti nasıl bir yemektir?
Nohut, et ve kimi zaman kuyruk yağının küçük kaplarda uzun süre ağır ateşte pişirilmesiyle hazırlanan sulu bir yemektir. Genellikle kendi kabında servis edilir. Uzun pişme süresi malzemeleri iyice yumuşatır; soğuk günlerde ısıtan, doyurucu ve geleneksel bir Kars yemeği olarak bilinir.
Kars’ın en meşhur yemeği hangisidir?
Kars’ın en meşhur yemeği tandırda pişen kaz etidir; kaz etli pilavla sofraya gelir. El kesmesi hangel ve Kafkas mirası piti de ilin klasikleri, gravyer peyniri ise Kars’ın dünyaca bilinen imzasıdır.
whattowants.com, siteyi çalıştırmak ve reklam sunmak için çerez kullanır. 6698 sayılı KVKK
kapsamındaki aydınlatma için Çerez Politikası'na
bakabilirsiniz. Reddederseniz reklamlar kişiselleştirilmeden gösterilir.
