Tirşik Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Yabani tirşik otunun mercimek, nohut ve bulgurla kaynatılıp sumak ya da limonla ekşitilmesiyle yapılıyor. Otun kendine özgü acımsı tadı uzun pişmeyle yumuşuyor, ekşilik ise tabağı dengeliyor. Aşağıdaki tarif Şırnak sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Şırnak sayfasında yer alıyor.

Temel Tirşik Tarifi

4 kişilik · toplam ≈90 dakika · porsiyon başına ≈230 kcal

Malzemeler

• 1 kg tirşik otu (yoksa pazı ya da labada)
• Yarım su bardağı kırık mercimek
• Yarım su bardağı haşlanmış nohut
• Yarım su bardağı bulgur
• 1 yemek kaşığı salça, 3 diş sarımsak
• 2 yemek kaşığı sumak ya da 1 limonun suyu
• Tuz, tereyağı

Yapılışı

1. Otları ayıklayıp bol suda birkaç kez yıkayın ve iri doğrayın.
2. Kırık mercimeği nohutla birlikte 2 litre suda kaynatmaya başlayın.
3. Mercimek yumuşayınca doğranmış otları ve bulguru ekleyin.
4. Salçayı ve ezilmiş sarımsağı katıp kısık ateşte 40 dakika pişirin; ot uzun pişince acımsı tadı yumuşuyor.
5. Sumağı sıcak suda bekletip süzün ve suyunu son aşamada ekleyerek çorbayı ekşitin.
6. Tuzunu ayarlayıp üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirin.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Şırnak’ta kış sofralarının doyurucu çorbası; ot kısa bir dönemde toplandığı için mevsimlik sayılıyor.

Nerede Yapılıyor?

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Şırnak — Yabani tirşik otunun mercimek, nohut ve bulgurla kaynatılıp sumak ya da limonla ekşitilmesiyle yapılıyor.

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Bulgur: Haşlanıp kurutulan ve kabuğu alındıktan sonra kırılan buğday. İnce bulgur köfte ve çiğ köftede yoğrulur, iri bulgur pilav olur.
• Sumak: Kurutulup öğütülen sumak meyvesi. Ekşiliği limondan yumuşak ve daha kalıcıdır; sıvı eklemeden ekşilik verdiği için soğan piyazında ve kebabın yanında kullanılır.
• Salça: Domates ya da biberin kaynatılıp güneşte koyulaştırılması. Ev salçası kurutulduğu için yoğundur ve az kullanılır; tencereye atılmadan önce yağda kısaca kavrulması ham tadını alır.

Tirşik: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Şırnak

• 🧭 Sofradaki yeri: Tirşik, yılan yastığı da denen yabani tirşik otunun mercimek, nohut ve bulgurla kaynatılıp sumakla ekşitilmesi; adı Kürtçede ekşi anlamına gelen tırş sözcüğünden geliyor.
• 🧭 Sofradaki yeri: Tirşik yalnız bu yörede yapılan, yabani yılan yastığı bitkisiyle hazırlanan bir çorbadır.
• 📅 Ne zaman: Aralık–Şubat: Kış; kilerdeki kuru et sofraya iniyor
• 📍 Nerede yenir: Köy sofraları — tirşik ve kurutulmuş et. Baharda yabani otla tirşik, kış aylarında kilerdeki kuru et sofraya geliyor.
• ⚠️ Sık yapılan hata: Tirşik otunu kısa kaynatmak. Ot çiğken yakıcı; çorba saatlerce kısık ateşte kaynatılmalı, aceleye getirilmemeli.
• ↔️ Komşu illerden farkı: Siirt’e göre: Büryan ikisinde de kuyuda/tandırda pişiyor; Siirt’i perde pilavı tanımlarken Şırnak’ın imzası tirşik ve kaburga dolması.

Tirşik nasıl bir yemektir? Yörede yetişen yabani otların kurutulup un ve bulgurla kaynatılmasıyla hazırlanan, hafif ekşimsi bir çorbadır. Baharın habercisi sayılır ve tok tutan yapısıyla soğuk günlerin sofrasında sıkça yer alır. Kimi evlerde etle, kimi evlerde ise yalnızca sebzeyle pişirilir; yörenin ot toplama kültürünü yansıtan mevsimlik bir lezzettir.

Tirşik nedir? Yabani tirşik otunun (yılan yastığı) mercimek, nohut ve bulgurla kaynatılıp sumak ya da limonla ekşitilmesiyle yapılan, et içermeyen ekşi bir çorba. Adı Kürtçede ekşi anlamına gelen tırş sözcüğünden geliyor. Ot çiğken yakıcı ve zararlı olduğu için saatlerce kaynatılıyor; bu yüzden tirşik aceleye gelen bir yemek değil.

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Şırnak.

Şırnak Mutfağından Diğer Tarifler

• Höşmerim — Unun tereyağında kavrulup şeker ve suyla açılmasıyla yapılıyor; koyu ve yoğun bir tatlı çıkıyor.
• Büryan Kebabı — Kuzu etinin kancalara asılıp kuyu tandırın ağzı kapatılarak kendi buharında pişirilmesiyle yapılıyor.
• Kaburga Dolması — Kuzu kaburgasında açılan cebin bademli pilavla doldurulup dikilmesi ve fırında uzun süre pişirilmesiyle yapılıyor.
• Mumbar Dolması — Temizlenen kuzu bağırsağının pirinç, kıyma ve baharatlı harçla doldurulup haşlandıktan sonra kızartılmasıyla yapılıyor.
• Serbidev — Haşlanan dövme buğdayın geniş tabağa yayılıp üzerine sarımsaklı süzme yoğurt ve kızdırılmış tereyağı gezdirilmesiyle hazırlanıyor.
• Kutlık — İnce bulgurun etle yoğrulup köfteler hâline getirilmesi ve sulu sosta pişirilmesiyle yapılıyor.

Benzer Tarifler

• Analı Kızlı — İri ve içi kıymalı köftelerle küçük, içi boş bulgur köfteleri nohutla birlikte ekşimtırak bir suda pişiriliyor; adı da bu iki köfte türünden geliyor.
• Herse Aşı — Dövme buğdayla kuzu etinin aynı kazanda, et lif lif dağılana dek saatlerce kaynatılmasıyla yapılıyor.
• Lebeniye — Yoğurdun un ve yumurtayla çırpılıp haşlanmış nohutla birlikte pişirilmesiyle yapılıyor.
• Ayran Aşı — Haşlanmış buğday ve nohutun yoğurtla birleştirilip nane ve sarımsakla tatlandırılmasıyla yapılıyor.
• Helle Aşı — Yeşil mercimeğin haşlanması, ayrı bir tavada yağsız kavrulan unun soğuk suyla ezilip çorbaya eklenmesiyle pişiyor.

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Büryan Kebabı Tarifi · Ciğer Sarma Tarifi · Fıreydin Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası