Zeytinyağlı Pırasa Tarifi

Son güncelleme: 29 Eylül 2026

Pırasa, kış pazarının uzun boylu, beyaz gövdeli sebzesidir ve soğuk aylarda zeytinyağlı sofrasının yükünü neredeyse tek başına sırtlar. İlkbaharda enginar ve bakla, yazın taze fasulye bulunur; kasımdan marta kadar ise tezgâhları pırasa, kereviz ve lahana doldurur. Zeytinyağlı pırasa bu yüzden kışın evlerde en sık pişen etsiz tencere yemeklerinden biridir; çabuk pişer, ucuzdur ve buzdolabında birkaç gün bekleyebilir.

Pırasanın kendine has, soğanı andıran ama ondan çok daha tatlı bir kokusu vardır. Zeytinyağında yavaşça pişince bu tatlılık belirginleşir; havuç renk ve hafif bir şekerlilik katar, bir avuç pirinç ise salınan suyu toplayıp yemeğe hafif bir gövde kazandırır. En sonda sıkılan limon, bütün bu yumuşak tatları uyandıran son dokunuştur. Aşağıda pırasayı nasıl temizleyeceğinizi, kıvamı nasıl tutturacağınızı ve bu sade yemeğin evden eve değişen hâllerini ayrıntılarıyla anlatıyoruz.

Temel Zeytinyağlı Pırasa Tarifi

5 kişilik · hazırlık 20 dakika · pişirme 35 dakika · porsiyon başına ≈300 kcal · ayrıca soğuması için yaklaşık 1 saat

Malzemeler

Pırasa için

• 1 kg pırasa (4-5 orta kalınlıkta sap)
• 1 büyük havuç
• 1 orta boy kuru soğan
• 2 yemek kaşığı pirinç (baldo ya da osmancık)
• Yarım su bardağı zeytinyağı (yaklaşık 100 ml)
• 1 tatlı kaşığı toz şeker
• 1,5 tatlı kaşığı tuz
• 1,5 su bardağı sıcak su

Bitirmek için

• Yarım limonun suyu
• Servis için limon dilimleri ve birkaç dal dereotu (isteğe bağlı)

Yapılışı

1. Pırasaların kök kısmını ve üstteki sert, koyu yeşil yapraklarını kesip ayırın; açık yeşil ve beyaz kısmı kullanılacak. Dış yaprağı kurumuş ya da sararmışsa bir kat soyun.
2. Pırasayı 1,5-2 santim kalınlığında halkalar ya da hafif verev dilimler hâlinde doğrayın. Doğradığınız parçaları geniş bir kaba alıp bol suyla doldurun ve elinizle aralarını açarak çalkalayın; katmanlar arasına saklanmış toprak dibe çöker.
3. Pırasaları suyun yüzeyinden süzgece alın, kabı boşaltıp işlemi iki kez daha tekrarlayın. Son suyun dibinde kum kalmadığında pırasa temizlenmiş demektir.
4. Havucu soyup yarım ay ya da ince halka doğrayın, soğanı küçük küp kesin. Pirinci birkaç kez yıkayıp suyunu süzün.
5. Geniş bir tencerede zeytinyağını orta ateşte ısıtın, soğanı ekleyip 4-5 dakika pembeleşmeden yumuşatın. Havucu ekleyin ve 2-3 dakika, rengi yağa geçmeye başlayana kadar çevirin.
6. Pırasaları tencereye alın, şekeri serpin ve 5-6 dakika hacmi azalıp parlaklaşana kadar karıştırarak çevirin. Pırasa bu sırada biraz su salacaktır; yanmaması için ateşi yükseltmeyin.
7. Pirinci, tuzu ve sıcak suyu ekleyip karıştırın. Kapağı kapatın, kaynama başlayınca ateşi kısın ve 25 dakika, pirinç tamamen yumuşayıp suyun büyük kısmını çekene kadar pişirin.
8. Ocaktan almadan hemen önce limon suyunu gezdirin, tencereyi sallayarak yayın ve bir dakika daha kısık ateşte tutun. Tenceredeki sos, pırasaların arasında ancak kaşık dibi kadar kalmalı.
9. Ocağı kapatıp yemeği kapağı kapalı olarak tencerede ılımaya bırakın. Tamamen soğuyunca servis tabağına alın, dilerseniz üzerine kıyılmış dereotu serpip limon dilimleriyle sunun.

Püf noktası: Limonu pişirmenin sonunda ekleyin; başta konan limon pirincin yumuşamasını geciktirir ve pırasanın rengini matlaştırır, sonda sıkılan limon ise tadı canlı tutar.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

• Dişe kum geliyor: Pırasa toprağı katmanlarının arasına hapseder; bütün sap yıkanıp sonra doğranırsa bu kum yemekte kalır. Önce doğrayıp sonra bol suda, suyun yüzünden alarak en az üç kez yıkamak tek güvenilir yoldur.
• Pırasa lapa gibi dağıldı: Çok ince doğramak, fazla su koymak ya da pişirmeyi uzatmak halkaları eritir. Dilimleri 1,5-2 santim kalınlıkta tutun, suyu tarifteki ölçüde bırakın ve pirinç yumuşar yumuşamaz ocağı kapatın.
• Pirinç çiğ ve sert kaldı: Su erken çekilirse ya da limon başta eklenirse pirinç pişmez. Böyle bir durumda yarım su bardağı sıcak suyu kenardan ekleyip kapağı kapatın ve beş dakika daha kısık ateşte bekletin.
• Tadı hafif acımsı ve keskin: Koyu yeşil yaprakların fazlası yemeğe sert ve acımtırak bir tat verir. Yalnızca beyaz ve açık yeşil kısmı kullanın; ayırdığınız yeşil yaprakları sebze suyu kaynatırken değerlendirebilirsiniz.
• Yemek sulu ve yağı ayrışmış: Pırasa beklenenden çok su salabilir. Pirinç piştiği hâlde tencerede bol su varsa kapağı açıp birkaç dakika kısık ateşte fokurdatın; zeytinyağı sosla bağlanınca tabakta ayrışma görünmez.

Evde Yapılan Farklı Hâlleri

Pirinçsiz ve bol havuçlu hâli

Pirinç hiç kullanılmaz, havucun miktarı ikiye çıkarılır. Daha hafif, suyu biraz daha akışkan bir yemek olur; bazı evlerde diyet dönemlerinde bu hâl tercih edilir. Su miktarı bir bardağa indirilir.

Etli pırasa

Zeytinyağının yarısı tereyağıyla değiştirilir, soğanla birlikte kuşbaşı dana eti ya da kıyma kavrulur ve domates salçası eklenir. Bu hâli sıcak yenen bir ana yemektir; yanına pilav ve yoğurt gelir.

Patatesli pırasa

Pirinç yerine küp doğranmış iki küçük patates kullanılır. Patates pişerken sosu koyulaştırır ve yemeği doyurucu kılar. Soğuk da yenir ama çoğu ev bu hâli ılık servis etmeyi sever.

Limonlu ve yumurtalı terbiyeli

Ocaktan alınmadan önce bir yumurta sarısı limon suyu ve biraz sıcak pişirme suyuyla çırpılıp yemeğe eklenir. Sos kadifemsi bir hâl alır; terbiye eklendikten sonra yemek kaynatılmaz, yoksa yumurta keser.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Zeytinyağlı pırasa oda ısısında ya da buzdolabından çıkıp biraz bekledikten sonra yenir; soğuk olduğu kadar ılık hâli de sevilir. Servis tabağına alırken pırasa halkalarını ezmemek için geniş bir kepçe kullanın ve dipteki yağlı sosu üzerine gezdirin. Kış akşamlarında ana yemekten önce bir tabak zeytinyağlı, sofranın hafif başlangıcı sayılır; yanına bir dilim limon mutlaka konur.

Yanına Ne Gider?

Pırasanın yanına en iyi giden şey taze ekmek ve bir kâse süzme yoğurttur. Mercimek ya da ezogelin çorbasıyla başlayıp fırında tavuk veya köfteyle devam eden bir kış sofrasında yan tabak olarak yer alır. Etsiz bir öğün için bulgur pilavı ve turşuyla birlikte doyurucu bir akşam yemeği olur.

Saklama ve Ertesi Gün

Soğuyan pırasa kapaklı bir kapta buzdolabında 3 gün saklanır. Pirinç beklerken sosu biraz daha çeker, bu yüzden ertesi gün yemek daha kuru görünebilir; birkaç damla zeytinyağı ve limonla tazelenir. Dondurucuda pırasanın dokusu sulanıp yumuşadığı için dondurulması önerilmez.

Sofradaki Yeri

Pırasa, kış boyunca hemen her pazarda bulunan, soğuğa dayanıklı bir sebzedir. İstanbul ve Ege mutfağında zeytinyağlısı, böreği ve köftesi yapılır. Evlerde zeytinyağlı pırasa, taze sebzenin azaldığı aylarda sofraya yeşil bir şey getirmenin en kolay yolu olarak görülür; hastalık sonrası ya da ağır bayram yemeklerinin ardından da hafif bir tabak olarak tercih edilir.

Yöresel Akrabaları

Sitemizdeki yöresel tariflerden bu yemeğe yakın olanlar:

• Zeytinyağlı Enginar — havuç ve limonla pişen bir başka zeytinyağlı sebze
• Karalahana Diblesi — kış yeşilliğinin pirinçle pişen Karadeniz usulü
• Deniz Börülcesi Salatası — zeytinyağı ve limonla soğuk yenen Ege yeşilliği

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Terbiye: Yoğurt, yumurta sarısı ve unun çırpılıp sıcak çorbaya azar azar katılması. Amaç yoğurdun kesilmesini önlemek: karışıma önce kepçeyle sıcak su alınır, ısınan terbiye sonra tencereye döner ve tencere kaynatılmadan karıştırılır.
• Bulgur: Haşlanıp kurutulan ve kabuğu alındıktan sonra kırılan buğday. İnce bulgur köfte ve çiğ köftede yoğrulur, iri bulgur pilav olur.
• Süzme yoğurt: Bez torbada ya da süzgeçte suyu alınmış yoğurt. Suyu azaldığı için ekşimesi yavaşlar ve karıştırıldığında sulanmaz.
• Kuşbaşı: Etin ceviz büyüklüğünde, bir lokmalık küplere doğranmış hâli. Kıymadan farkı lifin bütün kalması: güveçte ve sulu yemekte uzun pişmeye dayanır, dağılmaz.

Benzer Ev Yemekleri

Tamamı Klasik Ev Yemekleri ve Tatlıları sayfasında.

• Zeytinyağlı Kereviz
• Zeytinyağlı Taze Fasulye
• Lahana Sarması
• Ispanak Yemeği

Sık Sorulan Sorular

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası