Höşmerim Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Höşmerim, peyniri tatlıya çeviren az sayıdaki Anadolu geleneğinden biri. Ama “höşmerim” adı on iki ilde aynı tatlıyı anlatmıyor: Balıkesir’de tuzsuz taze peynir ve irmikle yapılıyor, Kırşehir’de peynir hiç girmiyor ve tatlı un-süt-yumurtayla kuruluyor, Bolu’da peynirli ve peynirsiz iki sürümü birden var; Konya, Beypazarı ve Sivrihisar’da ise tadı kaymaktan geliyor. Aşağıda en yaygın hâli ve illerin farkı.

Temel Höşmerim Tarifi

4 kişilik · hazırlık 10 dakika · pişirme 20 dakika · porsiyon başına ≈390 kcal

Malzemeler

• 250 g taze TUZSUZ peynir (lor ya da höşmerim peyniri)
• 2 yemek kaşığı irmik
• 2 yemek kaşığı un
• 3 yemek kaşığı toz şeker
• 2 yemek kaşığı tereyağı
• 1 su bardağı sıcak su
• Üzeri için ceviz ya da toz şeker (isteğe bağlı)

Yapılışı

1. Tereyağını geniş bir tavada eritin, irmik ve unu ekleyip kokusu çıkana kadar kısık ateşte kavurun. Renk almasına izin vermeyin.
2. Ufalanmış tuzsuz peyniri ekleyip karıştırın; peynir eriyip karışıma tamamen yedirilmeli.
3. Şekeri ekleyin ve sıcak suyu azar azar dökerek sürekli karıştırın.
4. Karışım tavanın dibinden ayrılıp topaklanmaya başlayınca ateşten alın.
5. Sıcakken tabağa alıp üzerine ceviz ya da toz şeker serpip servis edin.

Püf noktası: peynir mutlaka TUZSUZ olmalı. Tuzlu peynirle yapılan höşmerim tatlı-tuzlu bir karışıma döner ve toparlanmaz. Tatlı soğuyunca sertleştiği için ocaktan sofraya sıcak gitmeli.

İl İl Ne Değişiyor?

Peynirli mi, peynirsiz mi?

Balıkesir, Bayburt ve Bolu sürümlerinde taze tuzsuz peynir esastır. Kırşehir’de ise peynir hiç kullanılmaz; tatlı un, süt, yumurta ve şekerle kurulur ve daha çok sütlü bir helvayı andırır. Şırnak’ta peynir isteğe bağlıdır, temel karışım un ve tereyağıdır. Konya, Beypazarı (Ankara), Aksaray veEskişehir’in Sivrihisar sürümleri de peynirsizdir; tadı kaymaktan ya da kavrulmuş undan gelir. Bilecik, Kocaeli ve Uşak peynirli yolu izler; Kocaeli’de peynir bir gece bekletilip hafifçe ekşitilir.

İrmik mi, un mu?

Balıkesir irmik ve unu birlikte kullanır; bu, tatlıya hafif taneli bir doku verir. Bayburt, Bolu ve Şırnak yalnız unla çalışır ve sonuç daha yoğun, krema kıvamında olur.

Neyle tatlandırılıyor?

Toz şeker en yaygın yol. Kırşehir sürümünde şekerin bir kısmı tatlının üzerine serpilir ve ceviz eklenir; Balıkesir’de üzerine genellikle bir şey konmaz, tatlının kendi peynir aroması öne çıkar. Sivrihisar sürümünde şeker hiç girmez, tatlılık servis sırasında dökülen pekmezden gelir; Uşak’ta da üzerine pekmez, bal ya da ceviz konur.

Neden hep sıcak yeniyor?

Höşmerim soğudukça sertleşir ve dokusunu kaybeder. Bolu ve Bayburt sürümlerinde bu özellikle vurgulanır: tatlı ocaktan sofraya gelir, bekletilmez. Bu yüzden höşmerim yola dayanmayan, yerinde yenen tatlardandır.

12 İlde Höşmerim

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Balıkesir — tuzsuz taze peynir, irmik ve unla; ilin adıyla anılan klasik sürüm
• Bayburt — un ve tereyağı ağırlıklı, çobanlık geleneğinden gelen sade malzemeli hâli
• Bolu — peynirli ve peynirsiz iki sürümü birden; ikisi de sıcak veriliyor
• Kırşehir — peynirsiz: un, süt ve yumurtayla; üzerine toz şeker ve ceviz
• Şırnak — un ve tereyağıyla, peynir isteğe bağlı; ağır etli sofraların ardından sıcak
• Aksaray — peynirsiz: tereyağında süt, yumurta ve köy ununun kavrulmasıyla; yayla günlerinin çabuk tatlısı
• Ankara — Beypazarı sürümü peynirsiz: kahverengileşene dek kavrulan un, kaymak ve sütle
• Bilecik — tuzsuz köy peyniri ve unla; bayram ziyaretinde sıcak ikram
• Eskişehir — Sivrihisar sürümü: kaymak ve un, şekersiz; üzerine pekmez
• Kocaeli — bir gece ekşitilen tuzsuz peynir ve yumurta sarısıyla; hafif mayhoş
• Konya — peynirsiz: kaymak, su ve unla; düğün ve nişan ikramı
• Uşak — tuzu alınmış peynir, un ve şekerle, irmiksiz; üzerine pekmez, bal ya da ceviz

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• İrmik: Buğdayın kaba öğütülmüş hâli. Undan farkı iri taneli olması: yağda kavrulunca kumlu bir doku verir, bu yüzden helvada ve höşmerimde kullanılır.
• Kaymak: Kaynatılıp yavaş soğutulan sütün yüzeyinde toplanan yağ tabakası. Manda sütünün kaymağı inek sütününkinden kalın ve daha az tatlıdır.
• Lor: Peynir yapımından artan suyun ısıtılmasıyla toplanan yumuşak, tuzsuz ve yağsız taneli peynir. Tek başına yenmekten çok börek içi, dolma harcı ve tatlı malzemesidir.
• Pekmez: Üzüm, dut ya da başka meyve suyunun şeker eklenmeden kaynatılarak koyulaştırılması. Tatlılıkta şekerin yerini tutar; ayrıca tahinle karıştırılıp doğrudan kahvaltıya çıkar.

Höşmerim: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Aksaray

• 🧭 Sofradaki yeri: Mevlit ve hayır sofralarında tabak tabak dağıtılan irmik helvası, yayla evlerinde bakır tavada kavrulan höşmerim, cevizli yufkaların helezon gibi dizilip pekmez şerbetiyle ıslatıldığı sarığı burma ve eskiden askere giden gençlerin yanına verilen, S biçimli asker kurabiyesi.

Ankara

• 🧭 Sofradaki yeri: Havuç lokumu, cevizli sucuk ve höşmerim Türk Patent’te Beypazarı adıyla coğrafi işaret aldı.

Beypazarı höşmerimi Balıkesir höşmeriminden farklı mı? Evet. Balıkesir höşmerimi taze tuzsuz peynirle yapılan bir peynir tatlısı; Beypazarı’nda ise peynir yok. Un tereyağında kahverengileşene kadar kavruluyor, ardından kaymak ve süt ekleniyor ve şekerle koyulaştırılıyor. Tadı kavrulmuş undan geldiği için daha koyu renkli ve helvaya yakın. Ankara’nın Çamlıdere ilçesinde kaymaksız, yalnız un, tereyağı ve sütle yapılan bir sürümü de var; o da ayrıca tescilli.

Balıkesir

• 🧭 Sofradaki yeri: Höşmerim taze peynirden yapılan bir tatlıdır, ayran köpüklü servisiyle ilçesinin adını ülkeye duyurmuştur.
• 📅 Ne zaman: Yıl boyu: Süt ve et geleneği — Höşmerim sıcak ya da ılık servis edilir
• ⚠️ Sık yapılan hata: Höşmerimde tuzlu peynir kullanmak. Tatlı yalnızca tuzsuz taze peynirle yapılıyor; tuzlu peynir tadı bozuyor. Kullanılacaksa peynir uzun süre suda bekletilip tuzu alınmalı.
• ↔️ Komşu illerden farkı: İzmir’e göre: İkisi de zeytinyağı ve ot bölgesinde; İzmir’de sokak yemeği kültürü çok daha gelişmiş, Balıkesir’de sofra süt ürünleri ve ev yemeği tarafında ağırlıkta. Höşmerim ve ayran bu farkın simgesi.

Höşmerim nasıl yapılır? Tuzsuz taze peynirin irmik ya da unla şekerlenip kavrulmasıyla hazırlanan bir peynir tatlısıdır. Ağır ateşte karıştırılarak lifli bir kıvam alır; ılık servis edilir. Balıkesir’in en tanınmış tatlısıdır ve peynirin bolluğundan doğmuştur.

Höşmerim nedir, nasıl yapılır? Höşmerim, tuzsuz taze peynirin tavada eritilip un ya da irmikle karıştırılması ve şeker eklenerek kıvam alana kadar pişirilmesiyle yapılan bir peynir tatlısı. Süt üretiminin bol olduğu bir ilde peyniri tatlıya çevirmenin yolu; Balıkesir’in simgesi sayılıyor. Peynirin tuzsuz olması şart, aksi hâlde tatlı bozuluyor. Sıcak ya da ılık servis ediliyor; soğuduğunda sertleştiği için bekletilmiyor.

Bayburt

• 🧭 Sofradaki yeri: Höşmerim unun tereyağında kavrulup şekerli su ya da taze tuzsuz peynirle birleştirilmesi — çobanlık geleneğiyle şekillenmiş, sade malzemeli bir tatlı ve sıcak yeniyor.
• 📅 Ne zaman: Davet ve bayram: Toplu sofra geleneği — Höşmerim sıcak servis ediliyor
• ⚠️ Sık yapılan hata: Unu az kavurmak. Hem herle hem höşmerim ham kokuyor; fazla kavrulunca da acılaşıyor.

Höşmerim nasıl yapılır? Temel yöntem unun tereyağında kavrulup şekerli suyla açılması; peynirli sürümde kavrulan una taze tuzsuz peynir katılıyor. Karışım kum gibi taneli bir kıvam alana kadar karıştırılır ve sıcak servis edilir; soğuyunca sertleşir.

Bayburt’ta höşmerim nasıl yapılıyor? İki sürümü var. Birincisinde un tereyağında kavrulup şekerli suyla kıvam alana dek pişiriliyor; ikincisinde kavrulan una taze tuzsuz peynir ekleniyor ve peynir eriyene dek karıştırılıyor. Dağlık coğrafyada çobanlık geleneğiyle şekillenmiş, sade malzemeli bir tatlı. Sıcak servis ediliyor: soğuyunca sertleşiyor. Peynir tuzluysa tatlı bozuluyor.

Bilecik

• 🧭 Sofradaki yeri: Köy sofralarında taze peynirle tavada pişen höşmerim sıcak sıcak dağıtılıyor.

Bolu

• 🧭 Sofradaki yeri: Höşmerim Bolu’da hem un helvası hem taze tuzsuz peynirle yapılan sürümüyle biliniyor ve sıcak servis ediliyor.
• 📅 Ne zaman: Yıl boyu: Fırın ve süt ürünleri geleneği

Bolu’da höşmerim nasıl yapılıyor? İki sürümü biliniyor. Birincisinde un tereyağında kavrulup şekerli suyla kıvam alana dek pişiriliyor — yani un helvasına yakın. İkincisinde kavrulan una taze tuzsuz peynir ekleniyor ve peynir eriyene dek karıştırılıyor. İkisi de sıcak servis ediliyor; soğuyunca sertleşiyor. Tadın tamamı kavurmadan geliyor: az kavrulan un ham kokuyor, fazla kavrulan acılaşıyor.

Eskişehir

• 🧭 Sofradaki yeri: Sofrada sıcak yenen tek tatlı Sivrihisar’ın kaymaklı höşmerimi; ilçede üzerine pekmez gezdirilerek veriliyor.

Kırşehir

• 🧭 Sofradaki yeri: İlin en bilinen lezzeti höşmerim ve burada farklı bir tarifle yapılıyor.
• 📅 Ne zaman: Kasım–Şubat: Bozkırda kış uzun ve sert — Höşmerim sıcak servis ediliyor
• 📍 Nerede yenir: Merkez tatlıcıları — höşmerim. İlin coğrafi işaretli tatlısı sıcak servis ediliyor; porsiyon hâlinde satılıyor ve genelde yerinde yeniyor.
• ⚠️ Sık yapılan hata: Höşmerimi erken ateşten almak. Karışım tane tane olmuyor; karıştırma sabır istiyor.
• ↔️ Komşu illerden farkı: Nevşehir’e göre: İkisinde de arabaşı benzeri kış çorbaları ve tandır geleneği var; Kırşehir’i ayıran höşmerim ve cevizli tatlılar.

Höşmerim nedir? Höşmerim, taze ve tuzsuz peynirin un ya da irmikle tavada kavrulup şeker eklenerek hazırlanan bir peynir tatlısıdır. Sıcak sıcak servis edildiğinde peynir uzayan, yumuşak bir kıvam alır. Kırşehir başta olmak üzere birçok Anadolu yöresinde sevilen, sade malzemelerle yapılan geleneksel bir tatlıdır.

Kırşehir höşmerimi diğer illerinkinden farklı mı? Evet, temel malzemesi farklı. Batı illerinde höşmerim taze peynirle yapılırken Kırşehir’de un, süt, yumurta ve tereyağı birlikte pişirilerek tane tane bir kıvama getiriliyor. Bu sürüm ilin coğrafi işaretli tatlısı ve en bilinen lezzeti; sıcak servis ediliyor. Karıştırma sabır istiyor: erken ateşten alınan karışım tane tane olmuyor ve doku bozuluyor.

Kocaeli

• 🧭 Sofradaki yeri: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün yöreye özgü saydığı höşmerim ekşitilmiş taze peynirle pişiyor.

Kocaeli höşmeriminde peynir neden ekşitiliyor? Kocaeli tarifinde tuzsuz ve yağlı taze peynir pişirilmeden önce bir gece dışarıda bekletilip hafifçe ekşitiliyor. Bu bekleme tatlıya belirgin olmayan, hafif mayhoş bir tat veriyor ve şekerin ağırlığını dengeliyor. Ardından peynir yumurta sarısıyla elde karıştırılıyor, yağ ve un eklenip şekerle birlikte on dakika kaynatılıyor. Ekşitme aşaması Kocaeli höşmerimini, taze peynirle doğrudan tavada yapılan Balıkesir sürümünden ayırıyor.

Konya

• 🧭 Sofradaki yeri: Düğün ve bayram sofrasında kaymakla kat kat açılan sac arası, soğuk kış akşamlarında kaymakla suyun kaynatılıp unla bağlandığı sıcak höşmerim yeniyor; ikisi de Konya adıyla coğrafi işaret aldı.

Şırnak

• 🧭 Sofradaki yeri: Misafir gelince kısa sürede kavrulan höşmerim sıcak sofraya konuyor.
• 📅 Ne zaman: Aralık–Şubat: Kış; kilerdeki kuru et sofraya iniyor
• ⚠️ Sık yapılan hata: Höşmerimi soğuk servis etmek. Tatlı sertleşiyor; sıcak sofraya geliyor.

Uşak

• 🧭 Sofradaki yeri: Nişandan sonra kız evinden gönderilen demir tatlısı, cevizli rulolardan kesilen cendere tatlısı ve peynirin tereyağında eritilip şekerle pişirildiği höşmerim ise ev mutfağının tatlıları.

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Aksaray · Ankara · Balıkesir · Bayburt · Bilecik · Bolu · Eskişehir · Kırşehir · Kocaeli · Konya · Şırnak · Uşak.

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Keşkek Tarifi · Tarhana Çorbası Tarifi · Tirit Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası