Cacık Tarifi

Son güncelleme: 29 Eylül 2026

Temmuz öğlesinde sofraya buzlu bir kâse cacık gelince yemeğin geri kalanı bile daha hafif görünür. Yoğurt, salatalık, sarımsak ve nane gibi herkesin mutfağında bulunan dört malzemeyle beş dakikada hazırlanır; ama o beş dakikanın içinde verilen küçük kararlar, yani salatalığın nasıl kesileceği, suyun ne kadar ekleneceği ve sarımsağın ne kadar ezileceği, cacığın sulu bir yaz içeceği mi yoksa kaşıkla alınan koyu bir meze mi olacağını belirler.

Evlerde en çok iki tür cacık yapılır. Birincisi kuru fasulye ile pilavın, etli nohudun, kıymalı böreğin yanında kâseden kaşıklanan sulu cacıktır; içine buz atılır, salatalık küçük küpler hâlinde doğranır. İkincisi ise süzme ya da koyu yoğurtla hazırlanan, rendelenip suyu sıkılmış salatalıkla yapılan, üzerine zeytinyağı gezdirilip meze tabağına konan koyu cacıktır. Aşağıdaki tarif ikisini de aynı temelden çıkarıyor: önce koyu karışımı hazırlıyor, ardından dilediğiniz kıvama göre suyu ayarlamayı anlatıyor.

Temel Cacık Tarifi

4 kişilik · hazırlık 15 dakika · pişirme yok · porsiyon başına ≈110 kcal · ayrıca buzdolabında dinlendirme 30 dakika

Malzemeler

Cacık için

• 2 su bardağı tam yağlı yoğurt (yaklaşık 500 g)
• 2 orta boy salatalık (yaklaşık 300 g)
• 1-2 diş sarımsak
• 1 tatlı kaşığı kuru nane
• Yarım tatlı kaşığı tuz
• 1-1,5 su bardağı soğuk içme suyu (sulu cacık için)

Üzeri için

• 1 yemek kaşığı zeytinyağı
• Birkaç dal taze dereotu ya da nane (isteğe bağlı)
• Sulu cacık için birkaç buz küpü

Yapılışı

1. Salatalıkları yıkayıp uçlarını kesin ve birinin ucunu ısırarak tadına bakın; acı salatalık bütün cacığı acılaştırır. Kabukları inceyse soymanıza gerek yok, kalın ve mumlu görünüyorsa alacalı biçimde şerit şerit soyun.
2. Sulu cacık yapacaksanız salatalıkları boylamasına dörde bölüp nohut iriliğinde küçük küpler hâlinde doğrayın. Koyu cacık için rendenin iri tarafından geçirin, bir tutam tuz serpip beş dakika bekletin ve avucunuzla sıkarak suyunu iyice alın.
3. Sarımsağı soyup ortasındaki yeşil filizi çıkarın, bir tutam tuzla havanda ya da bıçağın yan yüzüyle bastırarak macun kıvamına getirin. Ezilen sarımsak yoğurda eşit dağılır, doğranmış sarımsak ise ağızda keskin parçalar bırakır.
4. Yoğurdu geniş bir kâseye alıp tel çırpıcıyla bir dakika çırpın; pürüzsüzleşen yoğurt suyla karıştığında topaklanmaz. Ezilmiş sarımsağı ekleyip yeniden çırpın.
5. Salatalığı yoğurda katın, kuru naneyi avuçlarınızın arasında ovalayarak üzerine serpin. Nane ovalanınca kokusunu salar ve toz hâline gelmeden eşit dağılır.
6. Sulu cacık istiyorsanız soğuk suyu azar azar ekleyin ve her eklemeden sonra karıştırın. Karışım kaşıktan koyu bir ayran gibi akıyor ama salatalıkları taşıyorsa kıvam tamamdır. Koyu cacıkta suyu hiç eklemeyin.
7. Tuzunu tadarak tamamlayın; salatalığın suyunu tuzla sıktıysanız karışım zaten tuz almıştır, bu yüzden son tuzu dikkatle ekleyin. Kâsenin ağzını kapatıp en az yarım saat buzdolabında dinlendirin.
8. Servis ederken sulu cacığın içine birkaç buz küpü atın. Koyu cacığı ise meze tabağına kaşığın sırtıyla hafif bir çukur açarak yayın, çukura zeytinyağı gezdirip üzerini dereotu ya da nane yapraklarıyla süsleyin.

Püf noktası: Suyu yoğurt iyice çırpıldıktan sonra ve azar azar ekleyin; çırpılmamış yoğurda bir anda dökülen su onu topaklandırır, yüzeyde incecik taneler kalır ve cacık pürüzsüz bir kıvam yerine ayrışmış bir görüntü alır.

Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar

• Cacık kesildi, taneli görünüyor: Yoğurt çırpılmadan su eklenmiş ya da çok ekşi, bayat bir yoğurt kullanılmıştır. Taze ve tam yağlı yoğurt seçmek, önce yoğurdu pürüzsüzleştirip suyu sonradan yavaş yavaş katmak bu sorunun önüne geçer.
• Koyu cacık tabakta sulandı: Rendelenen salatalığın suyu sıkılmamıştır. Salatalık bekledikçe tuzun etkisiyle su bırakır ve meze tabağının kenarında gölcük oluşturur. Rendelenmiş salatalığı tuzlayıp beş dakika beklemek, sonra avuçta sıkı sıkı sıkmak en kesin çözümdür.
• Sarımsak her şeyi bastırdı: Sarımsak fazla konmuş ya da cacık bir geceden fazla bekletilmiştir; sarımsağın keskinliği zamanla artar. Dört kişilik cacık için bir diş çoğu damağa yeter. Ertesi güne kalacaksa sarımsağı yarıya indirin.
• Cacığın tadı acımsı çıktı: Salatalığın uç kısmı ya da kabuğu acıdır. Özellikle mevsim dışı, iri ve çekirdekli salatalıklarda bu sık görülür. Doğramadan önce her salatalığın iki ucundan tatmak ve acı olanı ayırmak gerekir.
• Nane ağızda saman gibi kaldı: Kuru nane bekletilmiş, kokusunu yitirmiş ya da sapıyla birlikte ufalanmıştır. Naneyi avuçta ovup elekten geçirmek sapları ayırır; kokusu zayıflamışsa taze nane yapraklarını ince kıyıp yarı yarıya karıştırmak cacığı canlandırır.

Evde Yapılan Farklı Hâlleri

Sulu yaz cacığı

Salatalık küp doğranır, yoğurda bir buçuk bardak su eklenir ve içine buz atılır. Kâseden kaşıkla içilir, adeta bir soğuk çorba gibidir. Kuru fasulye, nohut ve pilavlı yemeklerin yanında yazın en çok tercih edilen hâlidir.

Süzme yoğurtlu meze cacığı

Süzme yoğurt kullanılır, salatalık rendelenip suyu sıkılır, su hiç eklenmez. Üzerine bol zeytinyağı ve kıyılmış dereotu gelir. Rakı sofralarında, ızgara et ve balığın yanında küçük meze tabaklarında sunulur.

Semizotlu cacık

Salatalığın yarısı yerine ince kıyılmış semizotu yaprakları eklenir. Semizotunun hafif ekşimsi ve etli dokusu yoğurtla çok iyi anlaşır. Yazın pazarda semizotunun bol olduğu dönemde evlerde sık yapılır, sarımsak biraz artırılır.

Dereotlu ve maydanozlu yeşil cacık

Kuru nanenin yanına bir avuç ince kıyılmış dereotu ve maydanoz eklenir. Yeşillik cacığa taze bir koku ve açık yeşil bir renk verir. Özellikle börek ve dolma yanında, hafif bir yaz akşamı için tercih edilir.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Cacık soğuk yenen bir eşlikçidir; sıcak havada sofraya konan kâse yarım saat içinde ılır, bu yüzden sulu cacığa buz eklemek ya da kâseyi buzlu bir tabağın içine yerleştirmek yaygındır. Ana yemekle birlikte masaya gelir ve çoğu zaman yemeğin bir parçası gibi kullanılır: bir kaşık pilav, bir kaşık cacık. Koyu hâli ise sofranın başında zeytin, peynir ve diğer mezelerle birlikte yer alır, ekmek ya da lavaşla sıyrılarak yenir.

Yanına Ne Gider?

Sulu cacığın en bilinen eşi kuru fasulye ile pirinç pilavıdır; etli nohut, patlıcan musakka, karnıyarık ve kıymalı börekler de cacıkla birlikte güzel bir öğüne dönüşür. Koyu cacık ızgara köfte, tavuk şiş, balık ve kızartma sebzelerin yanında sunulur. Yanına ayrıca bir tabak turşu eklemek sofrayı tamamlar.

Saklama ve Ertesi Gün

Cacık kapaklı bir kapta buzdolabında en fazla 1-2 gün saklanmalıdır; salatalık bekledikçe su bırakır ve sarımsak keskinleşir. Suyu ayrışmış cacığı servisten önce bir kez çırpmak kıvamını toparlar. Yoğurtlu olduğu için dondurulmaz, dışarıda da uzun süre bekletilmemelidir.

Sofradaki Yeri

Cacık, yoğurdun Türk mutfağındaki merkezi yerini en iyi anlatan hazırlıklardan biridir. Yoğurdun sofrada ekmek kadar olağan bulunduğu evlerde, özellikle sıcak yaz aylarında cacık yemeğin yanına kendiliğinden eklenir. Lokantalarda da kuru fasulye ve pilavın yanında ayrı bir kâse olarak istenir. Kıvamı yöreye ve sofraya göre değişir: gündelik yemekte sulu, misafir sofrasının meze tabağında koyu hazırlanır; nane, dereotu ya da semizotu gibi eklerle evden eve ayrı bir karakter kazanır.

Yöresel Akrabaları

Sitemizdeki yöresel tariflerden bu yemeğe yakın olanlar:

• Borani — sebzenin yoğurt ve sarımsakla buluştuğu bir başka ev hazırlığı
• Kuru Fasulye — sulu cacığın sofradaki en bilinen eşi
• Kandıra Yoğurdu — kaşığı taşıyacak kadar sıkı, kaymaklı yöresel yoğurt; koyu meze cacığına iyi bir taban

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Dinlendirme: Hazırlanan harcın ya da hamurun bekletilmesi. Hamurda glüten gevşer, açarken geri çekilmez; kıyma harcında baharat ete işler ve harç şişe daha iyi tutunur.
• Lavaş: İnce, yumuşak ve mayalı ekmek. Tandırın duvarına yapıştırılarak pişirilir.
• Süzme yoğurt: Bez torbada ya da süzgeçte suyu alınmış yoğurt. Suyu azaldığı için ekşimesi yavaşlar ve karıştırıldığında sulanmaz.
• Turşu: Sebzenin tuz, su ve sirke ya da doğrudan fermantasyonla saklanması. Kapak sıkı kapatılır ama ilk günlerde gaz çıkışı için gevşetilir.

Benzer Ev Yemekleri

Tamamı Klasik Ev Yemekleri ve Tatlıları sayfasında.

• Haydari
• Patlıcan Salatası
• Çoban Salatası
• Pirinç Pilavı

Sık Sorulan Sorular

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası