Haşıl Tarifi

Son güncelleme: 28 Eylül 2026

Dövme buğdayın sıcak suda una yedirilerek koyu bir lapa kıvamına gelene dek pişirilmesiyle yapılıyor. Ağrı’nın coğrafi işaretli kaydı olan haşıl yörede Gösteberg adıyla da biliniyor ve uzun kışta sabah sofrasının ana yemeği sayılıyor. Geniş tek bir kaba boşaltılıp ortasına eritilmiş tereyağı ile sarımsaklı yoğurt konuyor; herkes kendi önünden kaşıklıyor. Haşıl, sitemizdeki yöresel mutfak sayfalarında Agri, Muş illerinde yer alıyor; ölçüler ve püf noktaları ilden ile değişebiliyor. Aşağıdaki temel tarif Agri sürümünden alındı, her ilin kendi hâli ise o ilin sayfasında.

Temel Haşıl Tarifi

4 kişilik · toplam ≈75 dakika · porsiyon başına ≈450 kcal

Malzemeler

• 1,5 su bardağı dövme buğday (yarma)
• 5 su bardağı sıcak su
• 2 yemek kaşığı un
• 2 su bardağı yoğurt, 2 diş sarımsak
• 100 g tereyağı
• Tuz
• Servis için geniş tek kap

Yapılışı

1. Yarmayı yıkayıp sıcak suda, kısık ateşte lapa kıvamına gelene kadar 50-60 dakika pişirin.
2. Unu az suyla ezip karışıma ekleyin ve kıvam alana kadar karıştırın; kıvamı veren buğday değil bu un.
3. Tuzunu ayarlayıp birkaç dakika daha pişirin.
4. Lapayı geniş bir kaba alıp kaşığın sırtıyla ortasını havuz gibi açın.
5. Sarımsağı ezip yoğurda karıştırın ve lapanın kenarlarına yayın.
6. Tereyağını kızdırıp ortadaki havuza dökün; sofraya tek kaptan geliyor ve kenardan ortaya doğru yeniyor.

Püf noktası: Lapa sürekli karıştırılmazsa dibi tutup topak bağlıyor.

Ne Zaman ve Nasıl Yenir?

Muş’ta haşıl kahvaltı yemeği; ortasına açılan çukura eritilmiş tereyağı dökülüyor ve herkes kendi tarafından kaşıklıyor.

İl İl Ne Değişiyor?

Muş sürümü

Dövme buğdayın suda una yedirilip koyu bir lapa kıvamına gelene dek pişirilmesiyle yapılıyor. Muş’ta haşıl kahvaltı yemeği; ortasına açılan çukura eritilmiş tereyağı dökülüyor ve herkes kendi tarafından kaşıklıyor. Yanında ayran içiliyor. Malzemede ayrışan yanı: 1,5 su bardağı haşıllık yarma (veya pilavlık bulgur), 1/2 su bardağı un, 4-5 su bardağı sıcak su. Bu sürümde pişirme süresi 45 dk, porsiyon 4 kişilik.

Süre ve porsiyon karşılaştırması

Aynı yemek olsa da emek ve doyuruculuk ilden ile değişiyor: pişirme süresi 45 dk, 75 dk; porsiyon başına 450 kcal, 520 kcal. Fark genellikle et oranından, ocak-fırın tercihinden ve porsiyon büyüklüğünden geliyor.

2 İlin Haşıl

Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:

• Ağrı — Dövme buğdayın sıcak suda una yedirilerek koyu bir lapa kıvamına gelene dek pişirilmesiyle yapılıyor.
• Muş — Dövme buğdayın suda una yedirilip koyu bir lapa kıvamına gelene dek pişirilmesiyle yapılıyor.

Bu Tarifte Geçen Terimler

Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.

• Dövme buğday: Dibekte dövülerek kabuğu çıkarılmış bütün buğday. Keşkek ve herse aşının temel malzemesi; saatlerce kaynayınca etle birlikte lif lif dağılır.
• Yarma: İri kırılmış, kabuğu kısmen duran buğday. Bulgurdan farkı haşlanmamış olması: daha uzun pişer ve pişince tanesi belli kalır.
• Bulgur: Haşlanıp kurutulan ve kabuğu alındıktan sonra kırılan buğday. İnce bulgur köfte ve çiğ köftede yoğrulur, iri bulgur pilav olur.

Haşıl: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar

Muş

• 🧭 Sofradaki yeri: Haşıl yarmanın sıcak suda pişirilip unla kıvam verilmesi ve üzerine tereyağı ile sarımsaklı yoğurt konması.
• 🧭 Sofradaki yeri: Yemekte Muş köftesi ile keledoş öne çıkar; çorti aşı ve haşıl, yörenin kendine has adlarıdır.
• 📅 Ne zaman: Aralık–Mart: Kış uzun ve sert geçiyor
• 📍 Nerede yenir: Ev sofrası geleneği — keledoş, çorti aşı, haşıl. Uzun pişen kış yemekleri; lokantada bulmak için kış aylarını ve öğle saatlerini denemek gerekiyor.
• ⚠️ Sık yapılan hata: Haşılı karıştırmayı bırakmak. Yarma dibe oturup yanıyor ve tat acılaşıyor.
• 🎁 Alırken ve saklarken: Dövme buğday ve yarma. Keledoş ve haşılın malzemesi; kapalı kapta kuru saklanıyor.

Haşıl nedir? Un ya da buğdayın suyla kaynatılıp lapa kıvamına getirilmesiyle yapılan sade ve doyurucu bir yemektir. Üzerine tereyağı veya pekmez gezdirilerek sunulur. Hazırlanışı kolay, malzemesi ekonomik olduğu için özellikle soğuk sabahlarda tercih edilen geleneksel bir tabaktır ve yörede kuşaklardır pişirilir. Tatlı ya da tuzlu sunumuyla hem kahvaltıya hem ara öğüne uygundur.

Keledoş ile haşıl arasındaki fark ne? Keledoş, kuru fasulye, nohut ve dövme buğdayın etle uzun süre kaynatılıp üzerine kavrulmuş soğanlı yağ gezdirilmesi — yani bakliyat ağırlıklı. Haşıl ise haşıllık yarmanın sıcak suda pişirilip unla kıvam verilmesi ve üzerine eritilmiş tereyağı ile sarımsaklı yoğurt konması; bakliyat yok, doku daha kremamsı. İkisi de tek kapta doyuran kış tabakları.

Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Muş.

Agri Mutfağından Diğer Tarifler

• Abdigör Köftesi — Yağsız dana etinin kıyma makinesinden geçirilmeden dövülmesi, suyu sıkılmış soğan ve yumurtayla yoğrulup kaynar suda haşlanmasıyla yapılıyor.
• Ayran Aşı — Haşlanmış dövme buğday ve nohutun çırpılmış yoğurtla birleştirilmesiyle hazırlanıyor; yörede hem sıcak hem soğuk sürümü yapılıyor.
• Kete — Mayalı hamurun ince açılıp aralarına kavrulmuş un ve tereyağından oluşan iç harcın serilmesi, katlanıp tepside pişirilmesiyle yapılıyor.
• Tandır Kebabı — Kemikli kuzu etinin yalnız tuz, karabiber ve kekikle tatlandırılıp toprak tandıra asılmasıyla yapılıyor; ağzı kapatılan kuyuda et saatlerce kendi yağı
• Ekşili Çorba — Aşurelik buğday, yeşil mercimek ve nohutun birlikte pişirilip sumak ekşisiyle keskinleştirilmesiyle yapılıyor.
• Bulgur Pilavı — Tereyağında kavrulan soğan ve salçanın üzerine bulgurun eklenip sıcak et suyuyla demlendirilmesiyle yapılıyor.

Benzer Tarifler

• Keşkek — Kazana konan dövme buğday ile et odun ateşinde saatlerce pişiriliyor, ardından tokmakla döve döve liflenene kadar açılıyor.
• Mastuva — Haşlanan pirincin soğutulup çırpılmış yoğurtla birleştirilmesiyle yapılıyor; ateş istemediği için yaz yemeği sayılıyor.
• Herse — Kemikli kuzu etiyle dövme buğdayın aynı kazanda saatlerce kaynatılıp tahta tokmakla dövülerek liflerinin birbirine karıştırılmasıyla yapılıyor.
• Calla — Kuzu etinin dövme buğdayla birlikte saatlerce kaynatılıp koyu bir kıvama getirilmesiyle yapılıyor; üzerine kızdırılmış tereyağı geziniliyor.
• Mısır Lapası — Mısır ununun suda kısık ateşte pişirilip koyulaşması, üzerine tereyağı ve taze peynir eklenmesiyle yapılıyor.

Sık Sorulan Sorular

🔗 İlgili tarifler: Haside Tarifi · Kavut Tarifi · Abdigör Köftesi Tarifi

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası