Emir Sultan Camii Tarihi

Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Emir Sultan Camii, Bursa’nın en çok ziyaret edilen dinî mekânlarından biri. Ziyaretçiyi çeken şey caminin kendisinden çok avlunun öbür ucundaki türbedir: burada Buhara’dan gelip Yıldırım Bayezid’in damadı olan bir şeyh yatar. Bugünkü yapılar ise 15. yüzyıldan değil, 19. yüzyıldan kalma. Cami bir depremde yıkılıp III. Selim döneminde barok üslupta yeniden yapıldı; türbe ve revaklar 1855 depreminden sonra yenilendi. Yani bu külliyede erken Osmanlı Bursa’sının bir hikâyesi, geç Osmanlı’nın mimari diliyle anlatılır. Kentin genel tarihi için Tophane Surları tarihi sayfasına bakabilirsiniz.

Emir Sultan kimdir?

Hüseyin Algül ile Nihat Azamat’ın Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ndeki maddesine göre asıl adı Şemseddin Muhammed’dir ve 1368-1369 civarında Buhara’da doğdu. Babası Seyyid Ali, Buhara’nın tanınmış mutasavvıflarındandı. Seyyid olduğu için “Emîr”, Bursa’da Yıldırım Bayezid’in damadı olunca da “Emîr Sultan” diye anıldı. Gençliğinde hacca gitti, birkaç yıl Medine’de kaldı, Bağdat üzerinden Anadolu’ya geçti ve Karaman, Niğde, Kütahya ve İnegöl yoluyla Bursa’ya ulaştı. Bursa’ya Yıldırım Bayezid zamanında geldiği kesin, ama yılı bilinmiyor. Diyanet ansiklopedisi 1394’ten önce geldiğini düşünüyor, Türkçe Vikipedi 1391 tarihini veriyor.

Emir Sultan kısa sürede kentin en saygı gören kişilerinden biri oldu. Molla Fenârî gibi dönemin âlimleriyle yakın ilişki kurdu. Diyanet ansiklopedisine göre Ankara Savaşı’ndan sonra Molla Fenârî ve İbnü’l-Cezerî ile birlikte Kütahya’daki Timur’un huzuruna götürüldü, bir süre sonra serbest bırakılıp Bursa’ya döndü. II. Murad’ın amcası Mustafa Çelebi’ye karşı mücadelesinde sultanın yanında yer aldı. Bizans tarihçisi Ioannes Kananos’un anlattığına göre 1422’deki İstanbul kuşatmasına yaklaşık 500 dervişiyle katıldı.

Emir Sultan’ın ölüm tarihi kesin değil. Kaynaklarda dört farklı yıl geçiyor; Diyanet ansiklopedisine göre en güçlü ihtimal 833, yani 1429. Eski kaynaklar onun Bursa’daki bir veba salgınında öldüğünü yazar. Diyanet ansiklopedisi ve Türkçe Vikipedi, cenaze namazını o sırada Bursa’da bulunan Hacı Bayrâm-ı Velî’nin kıldırdığını belirtiyor. Osmanlı padişahları Bursa’ya geldiklerinde türbesini ziyaret etmeyi bir gelenek haline getirdi.

Hundi Hatun ve bir menkıbe

Emir Sultan’ın Yıldırım Bayezid’in kızı Hundi Hatun’la evliliği kaynaklarda farklı anlatılır. Menâkıbnâmelere göre Hundi Hatun gördüğü rüyalar üzerine, seferde olan babasının izni olmadan Emir Sultan’la evlendi. Öfkelenen padişahın gönderdiği adamlar şeyhin kerametiyle “kadîd” kesildi, yani kurudu. Yıldırım semtindeki Kaditler Mezarlığı’nın adının bu olaydan geldiği anlatılır. Bu bir menkıbedir. Diyanet ansiklopedisi, Mecdî ve Belîğ gibi yazarların padişahın kızını kendi rızasıyla evlendirdiğini yazdığını, doğrusunun da bu olması gerektiğini belirtiyor.

Tekkeden külliyeye

M. Baha Tanman’ın Diyanet ansiklopedisindeki “Emîr Sultan Külliyesi” maddesine göre yapı topluluğunun çekirdeği, Emir Sultan’ın Bursa’ya yerleşmesinden kısa süre sonra kurulan tekkedir. Bu tekke, Çelebi Mehmed ya da II. Murad döneminde Hundi Fatma Hatun’un yaptırdığı ilk cami ve çevresindeki yapılarla tam bir tarikat merkezine dönüştü. Bir rivayet camiyi Hoca Kasım adlı bir tüccara bağlasa da belgeler asıl baninin Hundi Fatma Hatun olduğunu gösteriyor.

Külliyede cami, derviş hücreleri, imaret, türbe, Hundi Fatma Hatun’un 1429’da yaptırdığı hamam, Çelebi Mehmed’in torunu Hatice Hatun’un yaptırdığı mektep ve Cezerî Kasım Paşa’nın eklediği medrese vardı. 18. ve 19. yüzyıllarda bir muvakkithane, bir kütüphane ve çeşmeler eklendi. Vakfiyesi 1470’te Fatih Sultan Mehmed tarafından düzenlendi; Bursa’dan Edremit-Havran yöresine kadar köyleri, hanları, hamamları ve değirmenleri kapsayan zengin bir vakıftı. Bugün bunlardan yalnızca cami, türbe, hamam ve çeşmeler ayakta.

İlk caminin biçimi tartışmalı. Albert Gabriel, Mehmed Şemseddin’in 1913-1914’te basılan Yâdigâr-ı Şemsî adlı eserine dayanarak altı kubbeli, Bursa Ulucamii’ne benzer bir yapı önerdi. Ekrem Hakkı Ayverdi ise 1507 tarihli bir belgedeki “önceden bir kubbe iken şimdi dört kubbe” ifadesine dayanarak caminin önce tek kubbeli yapıldığını, sonra önüne üç kubbeli bir son cemaat yeri eklendiğini savundu.

Depremler ve barok cami

Tanman’a göre cami hicri 1210 (1795-1796) depreminde tamamen yıkıldı ve III. Selim tarafından 1219 (1804-1805) yılında yeniden yaptırıldı. Türkçe Vikipedi de 1795 depremini ve 1804 yeniden yapımını veriyor. İngilizce Vikipedi ise ilk caminin 1766 depreminde yıkıldığını yazıyor. Bu sayfada, kitabeye ve arşiv belgelerine dayanan Diyanet ansiklopedisinin tarihi esas alındı.

1855 Bursa depremi külliyeyi yeniden sarstı. Tanman’a göre türbe 1845’te Sultan Abdülmecid tarafından onarılmıştı; depremden sonra Sultan Abdülaziz tarafından avlu revaklarıyla birlikte 1868’de yeniden yapıldı. Caminin minareleri de, Bursa’daki minarelerin çoğu gibi, 1868-1869’daki Abdülaziz dönemi onarımında yenilendi.

Neye bakmalı

• Kitabe ve manzara resimleri: Caminin kuzey girişinin üstünde III. Selim’in adını ve 1219 tarihini taşıyan talik hatlı manzum kitabe var. Hemen üstündeki içbükey kuşakta geç dönem Osmanlı yapılarına özgü manzara resimleri görülüyor.
• Cephedeki kemerler: Kare planlı, tek kubbeli harimin cephelerinde, ortadaki kemer saçak hizasından yukarı taşar. Tanman, Osmanlı mimarisinde pek görülmeyen ama Bizans yapılarında sık kullanılan bu ayrıntının, yapımında Rum asıllı mimar ya da kalfaların çalışmış olabileceğini düşündürdüğünü yazıyor.
• Işık: Diyanet ansiklopedisine göre beden duvarlarında üç sıra halinde kırk dört, kubbe kasnağında on iki pencere var. Türkçe Vikipedi ise duvarlardaki pencereleri kırk olarak sayıyor. İçerideki kalem işleri Osmanlı barok üslubunu taşıyor.
• Avlu ve şadırvan: Cami ile türbe, uzun bir avlunun karşılıklı iki ucunda, ortak bir eksen üzerinde. Avluyu çevreleyen revakın sütunlarına bağdadi sıvalı kaş kemerler oturur. Sekizgen mermer şadırvanın havuzu kubbe biçiminde bir tel kafesle örtülü.
• Türbe: Sekizgen, kurşun kubbeli türbede Emir Sultan, Hundi Fatma Hatun, oğulları Emir Ali ve iki kızları yatıyor. Zemin avludan yaklaşık bir metre aşağıda. Kıbleye bakan niyaz penceresinin üstünde Abdülaziz’in 1868 tarihli kitabesi var. Emir Sultan’ın sandukası oymalı, yaldızlı ahşap korkuluklarla çevrili. Cephe ve iç süsleme empire üslubunda.
• Çeşmeler: Caminin güney ve batısında dört çeşme var. En eskileri 1743 tarihli; kitabelerinden birine göre camiyi onartan Darüssaade Ağası Moralı Beşir Ağa yaptırdı. Batı girişindeki merdivenlerin yanında 1838-1839 ve 1851 tarihli iki çeşme daha bulunuyor.

Türbenin eski hali bambaşkaydı. Diyanet ansiklopedisine göre 17. yüzyılda burayı ziyaret eden Evliya Çelebi ve 1837’de gelen Fransız gezgin Poujoulat, türbenin içinin ve dışının renkli çinilerle kaplı olduğunu yazar. Evliya, gümüş kaplı kapıdan, altın ve gümüş şamdanlardan, değerli hat levhalarından söz eder; 1657 tarihli bir eşya dökümü de bu zenginliği doğruluyor. Bugünkü Avrupai görünüm Ahmet Hamdi Tanpınar’ı hayal kırıklığına uğratmıştı. Beş Şehir‘de, bu “yaldızlı, helezonî çizgili emperyal üslûp içinde” Emir Sultan’ın “âdeta dondurulmuş gibi” yattığını yazar.

Tekkenin sonu

Caminin kıble yönündeki tekke binaları bugün yok. Tanman’a göre harap tekke binaları 18. yüzyıl başında bir hayırsever tarafından satın alınıp yenilendi ve 1719’da tekkenin şeyhine teslim edildi. Tekkelerin 1925’te kapatılmasından sonra selamlık binası yıkıldı, yerine Emir Buhârî İlkokulu yapıldı. 1979’da Bursa Belediyesi harem binasını da yıktırdı. Binanın yeniden yapılması düşünüldüyse de bu gerçekleşmedi ve arsası parka dönüştürüldü. Külliyenin çevresinde ise yüzyıllar içinde Bursa’nın en büyük mezarlıklarından biri oluştu.

Bugün Emir Sultan Camii’ni gezerken

Cami ibadete açık; türbe yıl boyu ziyaretçi alıyor. Haziran 2026 tarihli yerel bir rehbere göre türbe 08.30-21.00 arasında açık, yaz aylarında daha geç saatlere kadar açık kalabiliyor. Cuma günleri ve kandil gecelerinde çok kalabalık olur; sakin bir ziyaret için hafta içi sabahları tercih edin. Türbe bir dua yeri olduğu için içeride sessiz olmak ve kıyafete özen göstermek gerekir. Avlunun ortasından caminin kitabesine ve türbenin niyaz penceresine aynı eksende bakın. Çıkışta yamaçtan aşağı inen tarihî mezarlığın servileri arasında yürüyebilirsiniz. Batıda Yeşil Camii ve Yeşil Türbe, kuzeyde Yıldırım Külliyesi yürüme mesafesinde.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Bursa gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Tanman, M. Baha (1995). “Emîr Sultan Külliyesi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 11, s. 148-151 — cami, türbe, tekke, hamam ve çeşmeler.
• Algül, Hüseyin; Azamat, Nihat (1995). “Emîr Sultan”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 11, s. 146-148.
• Kültür Envanteri, “Emir Sultan Camii”.
• Bursada Bugün, “2026 Bursa Türbeleri Gezi Rehberi” (9 Haziran 2026).
• Emir Sultan Camii ve Emîr Sultan, Vikipedi; Emir Sultan Mosque (İngilizce), Vikipedi.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası