CerModern Tarihi

Son güncelleme: 13 Ekim 2026

CerModern’in avlusunda ahşap döşemenin içinden eski raylar geçiyor. Bu raylar, binanın sanat merkezi olmadan önceki hayatının izi. Burası uzun yıllar boyunca Devlet Demiryolları’nın lokomotif ve vagonlarının bakım ve onarımının yapıldığı bir atölyeydi. 1990’larda yıkılması gündemdeydi, iki hangarı yarı yarıya yıkıldı. Ayakta kalanlar 2010’da Ankara’nın çağdaş sanat merkezine dönüştü.

Cer atölyeleri: bina ne zaman yapıldı?

“Cer”, demiryolu dilinde çekme ve çekme araçları, yani lokomotiflerle ilgili işleri anlatan bir kelime. Cer atölyeleri de lokomotif ve vagonların bakım ve onarımının yapıldığı tesislerdi.

Binanın yapım tarihi konusunda iki görüş var. Projenin mimarları Semra ve Özcan Uygur’a göre atölyeler, demiryollarının millileştirildiği 1920’lerin ürünü. Uygur Mimarlık’ın proje metni alanda 1920’lerden kalma birbirinin eşi üç hangar ile sonradan eklenmiş daha uzun dördüncü bir birim bulunduğunu yazıyor. Türkçe Vikipedi de yapım tarihini 1926-1927 olarak veriyor. Gazi Üniversitesi’nden Torunbalcı, Günay ve Köroğlu’nun binanın taşıyıcı sistemi üzerine 2022 tarihli makalesi ise ikinci bir görüşü aktarıyor. Bu görüşe göre atölyeler, Ankara’daki ilk demiryolu hattıyla birlikte 1892’de, Osmanlı döneminde yapılmıştı. Makalenin yazarları iki tarihi de kaynaklarıyla birlikte veriyor ve aralarında bir seçim yapmıyor.

Uygur Mimarlık’ın anlatımına göre hangarlar, savaş sonrası yıllarda nitelikli usta ve kalfanın az olduğu bir dönemde vasıfsız işçilerle yapıldı. Demir işlerini ise bir Alman firması üstlendi. Mimarlar bu yapıları, “işlevsel” binalarda modern mimari dilin ilk örneklerinden ve Ankara’da yıkımdan kurtulmuş ender endüstri mirası örneklerinden biri olarak tanımlıyor.

Yıkımın eşiğinde (1992-1995)

Türkçe Vikipedi’ye göre atölyeler aralıklarla yapılan tadilatlarla 1995’e kadar kullanıldı. 1992’de Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası için Ulus ile Sıhhiye arasındaki boş bir arazide yeni bir konser salonu yapılması amacıyla ulusal bir mimari yarışma açıldı. Yarışmayı Uygur Mimarlık kazandı. Yarışma alanı demiryolunun bir bölümünü ve eski atölyeleri de kapsıyordu. Başlangıçta dört birimin de kaldırılması öngörülüyordu.

Mimarların anlatımına göre 1995’te, konser salonu çalışmaları başladıktan sonra hangarların bir sanat müzesine dönüştürülmesine karar verildi. Bu arada demiryolu hattının güzergâhı değiştirildi ve birbirinin eşi üç hangardan ikisi kısmen yıkıldı. Türkçe Vikipedi bu hasarı garın arkasındaki ray yenileme çalışmalarına bağlıyor. Ayakta kalan yapılar harabe halindeydi.

“Sargı bezi” gibi bir ek bina (2008-2010)

Türkçe Vikipedi’ye göre restorasyon 2008’de başladı. Mimarlar, galerilere dönüştürülecek hangarların yanına yeni bir yapı ekledi. Bu ek bina çok amaçlı salonları, müze mağazasını, kafeyi ve küçük galerileri barındırıyor. Uygur Mimarlık, ek binanın kesintisiz, kıvrımlı cam duvarını hasarlı tarihi binayı, özellikle yarı yıkılmış iki hangarı saran bir “rulo sargı bezi”ne benzetiyor. Yeni yapı, eski hangarların ayakta durmasını sağlayan bir baston işlevi de görüyor. Torunbalcı ve arkadaşlarının makalesine göre çürümüş çelik makaslar özgün ölçülerine uygun olarak yenilendi, betonarme kolonlar ise mantolama yöntemiyle güçlendirilerek 120×120 santimetre kesite çıkarıldı.

Projenin yol gösterici fikri, binanın trenle ilişkisini korumaktı. İçeriden, hâlâ kullanılan demiryolu hattı şeffaf bir duvar boyunca görülebiliyor. Hangarlara giren eski raylar avlunun ahşap döşemesinde korundu. Mimarlara göre Nisan 2010‘da açılan merkez kısa sürede kentin canlı bir kültür odağı oldu. Sergilerin yanı sıra konferanslara, performanslara ve festivallere ev sahipliği yapmaya başladı. Avlu yaz akşamları açık hava sineması olarak da kullanıldı. Konser salonu ise yıllarca inşaat halinde kaldı ve bugün CSO Ada Ankara olarak hizmet veriyor.

Önündeki heykel: Su Perileri

CerModern ile CSO Ada Ankara arasındaki ağaçlık alanda duran bronz Su Perileri heykelinin de kendi hikâyesi var. CerModern’in ve Türkçe Vikipedi’nin aktardığına göre heykel, Ankara’nın başkent olmasının hemen ardından, 1924-1925 dolaylarında Şehremini Asaf Bey’in siparişiyle Avrupa’dan getirildi. CerModern’in metni heykelin İtalya’dan geldiğini yazıyor. Heykel ilk olarak Kurtuluş Meydanı yakınındaki bir havuza yerleştirildi. Sonra kent büyüdükçe defalarca yer değiştirdi, uzun süre belediye deposunda kaldı ve restore edilerek bugünkü yerine kondu.

Bugün CerModern’i gezerken

CerModern bugün de açık ve sergi programı sürüyor. Ekim 2026 itibarıyla merkezde dijital sahne gösterimleri, çağdaş sanatçıların kişisel sergileri ve çocuk atölyeleri var. Sitesine göre merkez pazartesi kapalı, salıdan pazara 10.00-19.00 arasında açık. Sergilerin yanında binanın kendisine de bakın: avludaki raylar, hangarların yenilenen çelik makasları ve eski yapıyı saran kıvrımlı cam duvar, binanın iki ayrı dönemini bir arada gösteriyor. Ankara Garı’ndaki demiryolu müzesi yürüme mesafesinde. Cer atölyelerinin ait olduğu demiryolu dünyasını orada görebilirsiniz.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Ankara gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Uygur Architects, Cer Modern Arts Center — 1992 yarışması, 1995 kararı, hangarların yıkımı, ek bina, Nisan 2010 açılışı.
• Torunbalcı, N., Günay, H., Köroğlu, N. (2022). “Adaptive Reuse of Ankara CerModern Art Gallery: Evaluation of Structural System”. Gazi University Journal of Science Part B 10(4): 335-345.
• CerModern, resmi site ve Hakkımızda (2 Ekim 2026’da erişildi) — güncel program, ziyaret saatleri, Su Perileri.
• CerModern ve Su Perileri, Vikipedi.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası