Orhan Gazi Türbesi Tarihi

Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Tophane Parkı’nın girişinde iki türbe karşılıklı durur. Sağdaki, kare planlı ve sade olanı, Bursa’yı Osmanlılara kazandıran Orhan Gazi’nindir. Dışarıdan babasının türbesinden daha az gösterişlidir, ama içeride ilk bakışta fark edilmeyen bir ayrıntı vardır: sandukaların arasında, yerde, Bizans döneminden kalma mozaik parçaları. Bu türbe, Bursa’nın ilk camisi olarak kullanılan bir kilisenin yerinde yükselir. Kentin genel tarihi için Tophane Surları tarihi, babasının naaşının Söğüt’ten taşınması için Osman Gazi Türbesi tarihi sayfalarına bakabilirsiniz.

Kale içindeki ilk cami

Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde Doğan Yavaş, Orhan Bey’in Bursa’yı aldıktan sonra kale içindeki manastır kompleksini nasıl kullandığını anlatıyor. Kompleksin bir bölümü Orhan Medresesi oldu, bir bölümü fetih camisi olarak Orhan Camii’ne dönüştürüldü. Burası yüzyıllar boyunca “Kaleiçi Orhan Camii” adıyla hizmet verdi. Feyza Durmuşlar ile Eti Akyüz Levi de İbn Battûta’ya dayanarak kentin ilk cuma camisinin bir kiliseden dönüştürüldüğünü yazıyor.

Bu kilisenin kime adandığı belli değil. Durmuşlar ile Akyüz Levi, Orhan Gazi Türbesi’nin yerini bir Yahya (Vaftizci Yahya) kilisesi olarak gösteriyor. Kültür Portalı ve Anadolu Ajansı ise türbeyi Saint Elias (Aya İlya) Manastırı’nın bir bölümüne yerleştiriyor. Yavaş ise Aya İlya adının alışkanlıkla verildiğini, kanıta dayanmadığını düşünüyor. Bu sayfada kilisenin adı kesin olarak verilmiyor.

Orhan’ın ölümü ve defni

Halil İnalcık’ın DİA’daki “Orhan” maddesine göre Orhan, Edirne’nin alınmasından az sonra, yaşı epey ilerlemişken Cemâziyelevvel 763’te, yani Mart 1362’de Bursa’da vebadan öldü. Doğumu için Kültür Portalı 1281 yılını veriyor. Yavaş’a göre Orhan Gazi, manastırın bir bölümüne gömüldü. Bu yer büyük olasılıkla camiye çevrilmiş mekândı. Bursa kadı sicillerindeki inşaat ve onarım belgeleri türbe ile caminin yan yana olduğunu gösteriyor. Babasının türbesinde olduğu gibi bu türbeye de ayrı vakıflar bağlanmıştı.

Yavaş, eski türbenin bugünkünden farklı olduğunu da belirtiyor. Kadı sicillerinden, önceki binanın birden fazla kubbeyle örtülü olduğu anlaşılıyor. Kale içindeki cami de türbe de 1855 depremine kadar ayaktaydı. Camiden geriye yalnız kitabesi kaldı. Bu kitabe bugün Hisar’daki Şehadet Camii’nin doğu duvarında.

1855’ten sonra: tek kubbeli yeni türbe

28 Şubat 1855 depreminde türbe tamamen yıkıldı. Bugünkü bina kitabesizdir. Yavaş’a göre Osman Gazi Türbesi ile birlikte 1863’te Sultan Abdülaziz tarafından yaptırıldığı biliniyor. Kültür Portalı da 1863 tarihini veriyor. Bursa Alan Başkanlığı ise yeniden yapımı 1868’e koyuyor. Bu ayrılık iki türbe için de geçerli. Ayrıntılar Osman Gazi Türbesi sayfasında.

Yeni türbe eskisinin çok kubbeli planını izlemedi, tek kubbeli olarak yapıldı. Yavaş, plan şemasının Bursa’daki I. Murad Hüdavendigâr ve II. Murad türbeleriyle aynı olduğunu yazıyor: dört sütun üzerine oturan küçük bir kubbe ve onu çeviren, beşik tonozlu bir dehliz.

Neye bakmalı?

• Zemin mozaikleri: Türbenin zemininde Bizans döneminden kalma mozaik parçaları açıkta bırakılmış. Yavaş’a göre eski yapıdan geriye yalnız bunlar kaldı: döşeme mozaiklerine ait geometrik motifler ve pano bordürleri. Bunlar türbenin yerindeki kilisenin bugün görülebilen tek izidir.
• Ölçüler: Yavaş ve Kültür Portalı’na göre bina dıştan 16,80 x 16,80 metre ölçüsünde, duvar kalınlığı 1,30 metre. Giriş güney cephede, mermer söveli ve dilimli kemerli bir kapıdan. Her cephede üçer, kapı tarafında iki pencere var.
• Barok süsleme: Sivri kemerlere oturan kubbenin içi kartuşlar halinde kalem işleriyle bezeli. Pandantiflerde, pencere alınlıklarında ve sütun başlıklarında 19. yüzyılın barok motifleri görülür. Kültür Portalı başlıkları “Tanzimat üslubu” diye tanımlıyor.
• Orhan Gazi’nin sandukası: Ortada, mermer bir kaide üzerinde, pirinç bir şebekeyle çevrili. Kültür Portalı’na göre üzerindeki örtüde kadife üzerine gümüş simle bir hadis işlenmiş. Yavaş, babasının türbesine göre çok daha sade olduğunu not ediyor. Burada türbedar odası yok, avize küçük, kitabe hiç yok.
• Yirmi bir sanduka: Türbede Orhan Gazi’ninkiyle birlikte yirmi bir sanduka var. Yavaş’a göre bunlardan altısının sahibi biliniyor: Orhan Gazi, eşi Nilüfer Hatun, oğlu Şehzade Kasım, Yıldırım Bayezid’in kızı Fatma Sultan, Cem Sultan’ın oğlu Abdullah ve II. Bayezid’in oğlu Şehzade Korkut. Diyanet ansiklopedisinin Muradiye maddesine göre Korkut’un naaşı sonradan Muradiye’deki Şehzade Ahmed Türbesi’ne nakledildi; buradaki sanduka bu ilk defnin hatırası olabilir.

Bugün Orhan Gazi Türbesi’ni gezerken

Türbe ziyarete açık. Saygılı kıyafet ve sessizlik bekleniyor. UNESCO, 2014’te Dünya Mirası Listesi’ne aldığı “Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğuşu” alanının tanımında Orhan Gazi’nin türbesini ayrıca anıyor. Türbeden çıkınca karşıdaki Osman Gazi Türbesi‘ne, arkadaki Tophane Saat Kulesi‘ne ve seyir terasına geçebilirsiniz. Orhan’ın kale dışında, çarşının ortasında yaptırdığı ilk büyük külliyenin camisi için Tophane’den aşağı inip Orhan Gazi Camii‘ne yürüyebilirsiniz. Yol yaklaşık on dakika sürüyor ve yokuş aşağı.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Bursa gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Yavaş, Doğan (2007). “Orhan Gazi Türbesi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 33, s. 389 — Kaleiçi Orhan Camii, defin, eski çok kubbeli bina, 1855, 1863, plan, mozaikler, sandukalar.
• İnalcık, Halil (2007). “Orhan”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 33, s. 375-386 — ölüm tarihi.
• Durmuşlar, Feyza ve Akyüz Levi, Eti (2024). “Çok Katmanlı Bir Yerleşimin Günümüzdeki İzleri: Bursa Hisar Bölgesi”. Journal of Humanities and Tourism Research 14/4: 481-504. DergiPark PDF.
• Kültür Portalı, “Orhan Gazi Türbesi” envanter kaydı ve “Orhangazi Türbesi”.
• Bursa Büyükşehir Belediyesi Alan Başkanlığı, “Orhan Gazi Türbesi”.
• UNESCO Dünya Mirası Merkezi, “Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire”.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası