Mudanya Mütareke Evi Tarihi

Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Mudanya’nın kıyısındaki beyaz ahşap yalı, Kurtuluş Savaşı’nı askerî olarak sona erdiren ateşkesin imzalandığı yer. Ekim 1922’de sekiz gün boyunca Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin temsilcisi İsmet Paşa ile İngiltere, Fransa ve İtalya’nın generalleri burada görüştü. Ev, mütarekeden on beş yıl sonra müze oldu. Bu sayfa evin hikâyesini ve görüşmelerin seyrini anlatıyor. Mudanya’nın ve kıyıdaki eski evlerin genel tarihi için Mudanya Rum evleri tarihi sayfasına bakabilirsiniz.

Bir Rus tüccarının yalısı

Ev 19. yüzyılda, Mudanya Kaymakamlığı’na göre bir Rus kereste tüccarı olan Aleksandr Ganyanof tarafından yaptırıldı. Kültür Envanteri ve Bakanlığın müze sayfası yapıyı 19. yüzyılın sonlarına tarihliyor. Bodrum ve çatı katı dışında iki katlı ahşap bir yapı. Arsası 800, oturduğu alan 400 metrekare. Evde 13 oda ve 2 büyük salon var. Mimar Gökben Pala Azsöz evi dönemin kıyı yalısı tipinde, cepheleri yatay ahşap tahtalarla kaplı, Geç Osmanlı mimarisinin neoklasik etkilerini taşıyan bir yapı olarak tanımlıyor. Kuzey ve güney cephelerinde cumba ile balkon üst üste yerleştirilmiş. Çatısı Marsilya kiremidiyle örtülü.

Evin 1922’deki kimliği konusunda farklı bir anlatım da var. Rezzan Ünalp’in 2023 tarihli makalesinde aktarılan bir anlatıya göre Türk tarafı görüşmeler için “bir zamanlar Rus konsolosluğu olan, kıyıdaki mütevazı bir bina” seçti. Bu anlatıma göre duvarlar kilimlerle örtüldü, ahşap balkona Türk bayrağı asıldı, koya bakan en büyük odaya yeşil çuha örtülü iki masa kondu. Pencereler küçük ve demir parmaklıklıydı, akşam toplantılarında gaz lambası yakmak gerekiyordu. Resmî kaynaklar evi bir tüccarın konutu olarak tanıtıyor. Binanın bir dönem konsolosluk olarak kullanılıp kullanılmadığı başka bir kaynakla doğrulanamadı.

Mudanya’ya giden yol

Ağustos 1922’deki Büyük Taarruz’dan sonra Türk ordusu batıya ilerledi. Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ndeki (DİA) “Mudanya Mütarekesi” maddesine göre İzmir ve Bursa alınırken bir süvari tümeni Çanakkale yönüne gönderildi. Mudanya 12 Eylül 1922’de Yunan işgalinden kurtuldu. Boğazlar çevresinde İngiliz kuvvetleriyle Türk ordusunun karşı karşıya geldiği gergin günlerde İtilaf devletleri 23 Eylül’de Doğu Trakya’nın Türklere teslimini öngören bir nota verdi. Mustafa Kemal Paşa 29 Eylül tarihli cevabında görüşmelerin 3 Ekim’de Mudanya’da başlayabileceğini ve Türk tarafını İsmet Paşa’nın temsil edeceğini bildirdi.

Sekiz günlük pazarlık

Görüşmeler 3 Ekim 1922 günü saat 15.00’te başladı. Türk heyetinde Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa’nın yanında kurmay başkanı Asım (Gündüz) Bey ve Kurmay Yarbay Tevfik (Bıyıklıoğlu) Bey vardı. Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa da görüşmeleri yakından izlemek için Mudanya’ya geldi. İngiltere’yi General Harington, Fransa’yı General Charpy, İtalya’yı General Mombelli temsil etti. Fransız siyasetçi Henry Franklin-Bouillon görüşmelere resmî bir sıfatı olmadan katıldı.

Ateşkesle doğrudan ilgili taraf olan Yunanistan’ın temsilcileri General Mazarakis ve Albay Sariyannis Mudanya’ya geldi, ama görüşmelere katılmadı. Limandaki bir gemide beklediler. DİA bu gemiyi bir Yunan nakliye gemisi olarak, Türkçe Vikipedi ise bir İngiliz gemisi olarak anıyor.

Görüşmeler kolay geçmedi. Türk tarafı Doğu Trakya’nın hemen boşaltılmasını, Meriç boyundaki kuvvetlerin ırmağın batısına çekilmesini ve Karaağaç’ın Türk kuvvetlerine teslimini istiyordu. DİA’ya göre Fransızlar bu isteklere olumlu baktı, İngiliz ve İtalyan temsilciler yetkilerinin olmadığını söyledi. Görüşmeler 5 Ekim’de kesildi. Mustafa Kemal Paşa 6 Ekim’de ordulara Boğazlar yönünde hareket serbestliği verdi. Fransız ara buluculuğuyla bu emir bir gün ertelendi. Bu sırada İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Curzon Paris’te müttefiklerle uzlaştı. Görüşmeler 9 Ekim’de yeniden başladı. Ünalp’e göre mütareke 11 Ekim sabahı saat 07.15’te İsmet Paşa ve İtilaf temsilcilerince imzalandı. Yunan temsilcileri yetkileri olmadığını belirterek imzalamadı. Harington, Yunan hükümeti kabul etmese bile mütarekenin müttefiklerce uygulanacağını açıkladı. Yunan hükümeti üç gün sonra mütarekeye katıldığını bildirdi.

Mütareke ne getirdi?

DİA’nın özetlediği maddelere göre mütareke, imzadan üç gün sonra yürürlüğe girecek ve Türk-Yunan çatışmasını sona erdirecekti. Bu, 14’ü 15’ine bağlayan gece yarısına denk geldi. Yunan kuvvetleri Meriç’in batı kıyısına çekilecek, Doğu Trakya’yı on beş gün içinde boşaltacaktı. Yunan sivil memurlar en geç otuz gün içinde yönetimi müttefiklere, onlar da Türk tarafına devredecekti. Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti bölgeye en fazla 8.000 kişilik bir jandarma kuvveti gönderebilecekti. Barış yapılana kadar Karaağaç dahil Meriç’in doğu kıyısı müttefik denetiminde kalacak, Türk ordusu Boğazların yaklaşık 15 km gerisindeki bir hatta duracaktı.

DİA’ya göre Yunan kuvvetlerinin çekilmesi ve yönetimin Türk tarafına devri otuz günde tamamlandı. Doğu Trakya Kasım sonuna kadar yeniden Türk yönetimine geçti. Mütareke, Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin müttefik devletlerce resmen muhatap alınması anlamına geliyordu ve Lozan Barış Konferansı’nın zeminini hazırladı.

Evden müzeye

Evin müze olmasını Mudanyalı iş insanı Hayri İpar sağladı. “Şeker kralı” olarak anılan İpar evi satın alıp onardı. Mudanya Kaymakamlığı’na göre İpar, ailesinin bir zamanlar kiracı olduğu bu evde doğmuştu ve evi 1936’da müzeye dönüştürdü. Ev 1937’de Mudanya Belediyesi’ne bağlı bir müze olarak açıldı. 1959’da Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne devredildi. Bugün Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı.

Evin önündeki parkta Batı Cephesi Komutanı üniformasıyla İsmet İnönü’yü gösteren bir anıt var. Mudanya Belediyesi’ne göre anıtı, Hayri İpar’ın girişimiyle açılan yarışmayı kazanan Sabiha Bengütaş yaptı. Bengütaş, Türkiye’nin ilk kadın heykeltıraşı olarak anılıyor. Anıt 1981’e kadar İskele Meydanı’nda duruyordu, sonra Mütareke Evi’nin yanına taşındı. Kaidesinin taşları Armutlu’dan getirildi.

Neye bakmalı?

• İmza salonu: Mütarekenin imzalandığı salonda görüşme masası ve heyetleri canlandıran figürler var. Mudanya Belediyesi, odada Harington, Charpy ve Mombelli’nin balmumu heykellerinin bulunduğunu yazıyor. Bir habere göre İsmet Paşa figürü, ziyaretçilerin eleştirileri üzerine 2015’te değiştirildi.
• İsmet Paşa’nın çalışma odası: Odada sergilenen ortası kırık mermer masa, bir anlatıya bağlanır. Bu anlatıya göre İsmet Paşa şartlar kabul edilmeyince “Gerekirse savaşırız!” diyerek masaya yumruğunu vurdu ve masa ikiye ayrıldı. Bu bir anı ve rivayettir, görüşme tutanaklarıyla doğrulanmış değildir.
• Üst kat: İsmet Paşa’nın ve yaverlerinin yatak odaları, dönem eşyalarıyla düzenlenmiş.
• Bodrum: Bakanlığın müze sayfasına göre bodrum kat geçici sergiler için kullanılıyor.
• Dış cephe: Cumbalı ve balkonlu kuzey ve güney cepheler, kıyı yalısı mimarisinin iyi bir örneği.

Bugün Mütareke Evi’ni gezerken

Müze, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi’nin 2026 tarihli ücret listesinde ücretli müzeler arasında yer alıyor ve Müzekart geçerli. Bakanlığın müze sayfasına göre müze pazartesi günleri kapalı. Açılış ve kapanış saatleri mevsime göre değişebildiği için ziyaretten önce kontrol etmek yararlı olur. Ev, Mudanya iskelesinden kıyı boyunca yürünerek kolayca ulaşılabilen bir noktada. Ziyaretten sonra 12 Eylül Caddesi’nin eski evleri boyunca yürüyebilirsiniz.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Bursa gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Eraslan, Cezmi. “Mudanya Mütarekesi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 30, s. 355-356 — görüşmelerin seyri, heyetler, maddeler.
• Ünalp, F. Rezzan (2023). “Çanakkale’den Mudanya’ya Nasıl Gelindi: Mudanya Mütarekesi”. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 22/34: 81-108. DOI — görüşme saatleri, Türk heyeti, imza saati.
• Pala Azsöz, Gökben (2023). “Mudanya Giritli Mahallesi 12 Eylül Caddesi Geleneksel Yapıların Cephe Analizi”. İdealkent 15/42: 894-915. DOI — evin mimarisi.
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Mudanya Mütareke Evi Müzesi” ve DÖSİM, “Müze ve Ören Yeri Ücretleri” (2 Ekim 2026’da erişildi).
• Mudanya Kaymakamlığı, “Mütareke Evi Müzesi” (arşiv kopyası); Mudanya Belediyesi, “Mütareke Evi Müzesi” ve “Mütareke Anıtı ve İsmet İnönü Heykeli”.
• Kültür Envanteri, “Mudanya Mütareke Evi Müzesi”; Haber46/DHA, “Mudanya’da İnönü’nün realistik heykeli değiştirildi” (15 Ekim 2015).
• Mudanya Mütarekesi, Mudanya Mütareke Evi (Türkçe) ve Mudanya Armistice House (İngilizce), Vikipedi.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası