Andriake ve Likya Uygarlıkları Müzesi Tarihi

Son güncelleme: 15 Ekim 2026

Andriake’de en sonunda ulaştığınız yapı, çatısına kadar ayakta duran uzun bir taş bina. İki bin yıl önce bu binaya Mısır’dan gelen ve bölgede vergi olarak toplanan tahıl doldurulur, ardından gemilerle Roma’ya ya da imparatorluğun ihtiyacı olan başka bir yere gönderilirdi. Bugün içinde Likya’nın tarihini anlatan bir müze var. Myra kentinin kendisi için Myra Antik Kenti Tarihi, Likya’nın genel tarihi için Xanthos Antik Kenti Tarihi sayfalarına bakabilirsiniz.

Bir kent değil, bir liman

Andriake’nin kalıntılarının ayrı bir kente mi ait olduğu uzun süre tartışıldı. Bakanlığa ve kazı ekibine göre son araştırmalar burasının bağımsız bir yerleşim değil, Myra’nın liman mahallesi olduğunu gösterdi. Myra’nın kıyısında kurulduğu ırmağın denize döküldüğü yerdeydi. Yerleşim erken Helenistik dönemde, limanın girişinin iki yanındaki tepelerde başladı.

Andriake’nin adı yazılı kaynaklarda ilk kez MÖ 197’de, Seleukos kralı III. Antiokhos’un limanı Ptolemaioslardan almasıyla geçiyor. MÖ 42’de Brutus’un komutanı Lentulus, limanın girişini koruyan zinciri kırarak ırmaktan Myra’ya ulaştı. Elçilerin İşleri’ne göre Pavlus, Roma’ya götürülürken Myra’da İtalya’ya giden İskenderiye gemisine geçti. Bu gemi değişiminin Andriake limanında yapıldığı kabul ediliyor.

Andriake, Likya’nın Patara ve Phaselis’ten sonra en önemli üçüncü limanıydı. Roma İmparatorluk döneminde Mısır’dan gelen tahıl filosunun en önemli duraklarından biri oldu. Önce Roma’ya, 4. yüzyıldan itibaren giderek Konstantinopolis’e tahıl taşıyan gemiler burada mola veriyordu. Kazılarda bulunan yabancı amfora parçaları, limandaki uluslararası ticaretin yoğunluğunu gösteriyor.

Hadrianus’un tahıl ambarı

Andriake’nin en görkemli yapısı, İmparator Hadrianus döneminde yapılan tahıl ambarı. Ambar, aynı dönemde yanına yapılan ticari agora (plakoma) ile birlikte limanın en yoğun imar döneminin ürünü. Yapım yılı kaynaklarda farklı veriliyor. Girişindeki yazıtı Hadrianus’un üçüncü konsüllüğüne, yani 119 yılına bağlayan bir kaynak var. Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise 129 yılını veriyor. Hadrianus’un Likya’yı ziyaret ettiği yıl da bu tarihe denk geliyor.

Ambar yaklaşık 2.300 metrekarelik bir alanı kaplıyor ve yan yana dizili uzun odalardan oluşuyor. Yapının ölçüleri kaynaklarda 56 x 32 metre ile 62 x 35 metre arasında farklı veriliyor. Bir Alman kaynağına göre ambarda 6.000 metreküpe kadar tahıl saklanabiliyordu. Müze yetkilileri ve Antalya Kültür ve Turizm Müdürlüğü, yapıyı Anadolu’nun en büyük antik liman deposu olarak tanımlıyor. Benzerlerinin Akdeniz’de çok az olduğu belirtiliyor. Patara’da da Hadrianus dönemine ait benzer bir ambar var.

Mor boya, sinagog ve gümrük yazıtı

Andriake’nin en ilginç kalıntılarından biri mureks işlikleri. Mureks, antik çağda çok değerli olan mor boyanın elde edildiği bir deniz salyangozu. Bu boya o kadar pahalıydı ki ancak imparatorlar ve üst sınıflar kullanabiliyordu. Andriake’de boya üretimi için o kadar çok kabuk işlendi ki, artan kabuklar yapı harcına katıldı. Bakanlığın tanıtımı bu “mureks harcı”nın bölgeye özgü olduğunu belirtiyor. Mor boya üretiminin izleri, ambarın doğusundaki agoranın üstünü örten büyük bir kabuk yığını olarak hâlâ görülüyor. Bir Alman kaynağına göre üretim Erken Bizans dönemine ait.

Kazılarda MS 5. yüzyıla tarihlenen bir sinagog bulundu. Üzerinde Musevi sembolleri bulunan bir menora levhası ve dini ifadeler içeren yazıtlar da çıktı. Bakanlığa göre bu, Likya’da Yahudi varlığının ilk somut kanıtı. Limandaki bir başka önemli buluntu, İmparator Nero dönemine ait bir gümrük yazıtı. Yazıt limana giren ve çıkan mallardan alınan vergileri düzenliyordu.

6. yüzyılda liman bir kez daha canlandı. Bu dönemde altı büyük kilise ve iki hamam yapıldı. Myra’daki Aziz Nikolaos mezarını ziyarete gelen hacıların artması da bu kiliselerin yapılmasında etkili olmuş olabilir. Liman sonraki yüzyıllarda ırmağın getirdiği alüvyonla dolarak giderek kullanılmaz hale geldi ve yerleşim Erken Orta Çağ’da terk edildi. Osmanlı döneminde kuzey tepenin batı ucuna küçük bir kale yapıldı.

Kazılar ve müze

2005’te Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nden bir ekip Andriake’de araştırmalara başladı. Sistematik kazılar 2009’dan bu yana Prof. Dr. Nevzat Çevik başkanlığındaki Myra-Andriake kazısı tarafından sürdürülüyor. Bakanlığın bir projesi kapsamında agora, sarnıç, ambar, hamam, kilise ve sinagog restore edildi. Tahıl ambarı da restore edilerek Likya Uygarlıkları Müzesi’ne dönüştürüldü. Müzenin açılış yılı kaynaklarda 2015 ya da 2016 olarak geçiyor. Kültür Portalı ören yerinin 2015’te ziyarete açıldığını yazıyor.

Müze sekiz salondan oluşuyor. Salonlara Likya Birliği’nin üç oy hakkına sahip altı büyük kenti (Xanthos, Patara, Pınara, Tlos, Myra ve Olympos) ile Arykanda ve Antiphellos’un adları verilmiş. Salonlarda Likya’nın tarihi, coğrafyası, yazıtları, sikkeleri, ekonomik ve sosyal yaşamı ve dini inançları anlatılıyor. Eserlerin çoğu bölgedeki kazılardan geliyor. Müze 17 Şubat 2025’te teşhir yenileme ve bakım çalışmaları için kapatıldı. Antalya Kültür Varlıkları Envanteri’ne göre Haziran 2026’da yenilenmiş salonlarıyla yeniden açıldı.

Bugün Andriake’yi gezerken

Ziyaretçi karşılama merkezinden başlayan gezi yolu, liman çarşısının, hamamın, kiliselerin ve sinagogun arasından geçerek en sonda tahıl ambarına ulaşıyor. Yolda ambarın doğusundaki büyük agorayı ve onun altındaki, kaynaklara göre 24 metre uzunluğundaki sarnıcı görürsünüz. Agoranın yanındaki kabuk yığınlarına ve duvarlardaki kabuklu harca bakın. Mor boya üretiminin izleri bunlar. Eski rıhtımda bir Roma ticaret gemisi canlandırması var.

Müzenin içinde, salonların her birinin bir Likya kentine ayrıldığını göz önünde tutarak gezin. Böylece bölgedeki öteki ören yerlerine gitmeden önce bir genel tablo edinebilirsiniz. Ören yeriyle deniz arasındaki sulak alan, Çayağzı Kuş Cenneti olarak biliniyor. Bakanlığın sitesine göre (2 Ekim 2026’da bakıldı) ören yeri her gün 08:30-19:00 arası açık, gişe 18:30’da kapanıyor.

Ulaşım, süre ve çevredeki diğer yerler için: Antalya gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Andriake Ören Yeri (erişim 2 Ekim 2026).
• Türkiye Kültür Portalı, Likya Uygarlıkları Müzesi (Andriake Ören Yeri).
• Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Likya Uygarlıkları Müzesi.
• Antalya Kültür Varlıkları Envanteri, Likya Uygarlıkları Müzesi.
• Anadolu Ajansı, “Likya Uygarlıkları Müzesi Ziyaretçilerini ‘Işıklar Ülkesi’ İnsanlarının Dönemine Götürüyor” (27 Nisan 2021).
• İngilizce Vikipedi: Andriake, Myra; Almanca Vikipedi: Andriake.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası