Antiphellos Antik Kenti Tarihi

Son güncelleme: 15 Ekim 2026

Kaş’ın Uzun Çarşı Caddesi’nde, kafelerin ve hediyelik eşya dükkânlarının arasında yükselen aslan başlı bir lahit, kentin sembolü sayılıyor. İki bin dört yüz yıllık bu mezar, bugünkü Kaş’ın bir Likya kentinin üzerine kurulduğunu hatırlatıyor. Antiphellos’un kalıntılarının çoğu modern kentin büyümesi sırasında kayboldu. Kalanlar ise kentin dokusuna karışmış durumda. Likya’nın genel tarihi için Xanthos Antik Kenti Tarihi sayfasına bakabilirsiniz.

Phellos’un limanından bölgenin kentine

Kentin Likçe adı Habesos ya da Habesa’ydı. Antiphellos adı, “Phellos’un karşısındaki yer” anlamına geliyor. Phellos, kuzeydeki dağlarda, bugünkü Çukurbağ yakınlarında kurulu bir Likya kentiydi. Antiphellos başlangıçta onun limanıydı. Antalya Müzesi’ndeki mimari parçalar, Likyalıların burada MÖ 6. yüzyılda yerleşik olduğunu gösteriyor. “Antiphellos” adı ilk kez MÖ 4. yüzyıla ait bir mezar yazıtında geçiyor.

Helenistik dönemde ticaretin önem kazanmasıyla Antiphellos hızla büyüdü. Dağdaki Phellos ise geriledi. Antiphellos MÖ 2. yüzyılın ortasından itibaren Likya Birliği’nde tek oy hakkına sahipti. Ama hem kendi sikkelerini hem de birlik adına sikke basan bir ticaret kentiydi. Roma döneminde bölgenin en önemli kenti haline geldi. Romalı yazar Yaşlı Plinius, en yumuşak deniz süngerlerinin Antiphellos’un surları yakınında toplandığını yazar.

Kaynaklara göre kent MS 141-142’de Likya’yı sarsan büyük depremden etkilendi. Rhodiapolis’li zengin hayırsever Opramoas’ın kente yaptığı bağışların bu hasarın onarımında kullanılmış olabileceği düşünülüyor. Bizans döneminde Antiphellos, Myra metropolüne bağlı bir piskoposluktu. Piskoposu Theodoros 451’deki Kadıköy (Khalkedon) Konsili’ne katıldı.

Unutulan kent, Andifli

İngiliz deniz subayı Francis Beaufort, 19. yüzyılın başında Likya kıyılarının haritasını çıkarırken Antiphellos’un kalıntılarını tanımladı. O sırada kent neredeyse terk edilmişti. Fransız gezgin Charles Texier 1830’larda burayı ziyaret ettiğinde yıkıntıların yanında yalnızca bir gümrük noktası ve birkaç aile olduğunu yazmıştı. 1840’ta gelen Charles Fellows ise kentte yüzden fazla mezar saydı. Ama Fellows da yerleşimin bir önceki ziyaretinden bu yana büyüdüğünü ve birçok kalıntının bu büyümede kaybolduğunu not etti.

19. yüzyılda Andifli adıyla bilinen bu küçük liman, Meis Adası’yla yapılan ticaret sayesinde giderek canlandı. Yerel halk düz yüzlü lahit taşlarını yapı malzemesi olarak kullandı. Kaynaklara göre lahitlerin çoğu bu yüzden yok oldu. 1923’teki nüfus mübadelesinde Rum nüfus kentten ayrıldı. İlçe merkezi içerideki Kasaba köyünden kıyıdaki Andifli’ye taşındı ve Kaş adı kıyıdaki kente verildi. 1952’deki sınırlı kazılarda pek bir şey bulunamadı.

Denize bakan tiyatro

Antiphellos’un en iyi korunmuş yapısı tiyatro. Kentin batısındaki yarımadada, yamaca yaslanmış ve yüzü denize dönük. Bakanlığa göre 26 oturma sırası var ve sıralar dört dikey merdivenle üç bölüme ayrılıyor. Kapasitesi kaynaklarda 4.000 kişi olarak veriliyor. Tiyatronun alt ve üst sıraları ayıran bir ara yolu (diazoma) ve kalıcı bir taş sahne binası yok. Bu yüzden oturma sıralarından deniz ve Meis Adası doğrudan görülüyor.

Bakanlık ve Türkçe kaynakların çoğu tiyatroyu Helenistik döneme tarihliyor. Bir kaynak ise Roma dönemi diyor. Seyahat rehberlerinde dolaşan “MÖ 6. yüzyıl” tarihinin ise yanlış olduğu düşünülüyor. Tiyatronun doğu duvarında görülen onarımların 141 depreminden sonra yapıldığı tahmin ediliyor. Tiyatro 2008’de restore edildi ve bugün zaman zaman etkinliklerde kullanılıyor.

Kral Mezarı ve Dor Mezarı

Uzun Çarşı Caddesi’ndeki lahit, halk arasında Kral Mezarı ya da Aslanlı Lahit olarak anılıyor. MÖ 4. yüzyıla tarihlenen anıt, kayaya oyulmuş bir alt mezar odasının üzerine oturtulmuş tek bloktan bir lahit. Gotik kemer biçimli kapağının iki yanından aslan başları çıkıyor. Ön alınlıkta asasına dayanmış sakallı bir erkek ile oturan bir kadın, büyük olasılıkla mezarın sahibi ve eşi, tasvir edilmiş. Alt bölümdeki yazıt henüz çözülemedi. Bakanlık onu sekiz satırlık Likçe bir kitabe olarak tanımlıyor. İngilizce kaynaklar ise yazıtın, Xanthos’taki Yazılı Dikme’de de görülen Milyaca adlı başka bir Anadolu dilinde yazılmış şiir biçiminde bir metin olduğunu belirtiyor.

Tiyatronun kuzeydoğusunda, yamaçta tek başına duran bir başka mezar var: Dor Mezarı. Kayaya oyulmuş küp biçimli bu mezarın kenarları yaklaşık 4,5 metre. Doğuya bakan kapısı tek bir odaya açılıyor. Odanın duvarında dans eden 24 kadın kabartması var. Kabartmalar, kadınların giysilerinden ve cephe süslemelerinden yola çıkılarak MÖ 4. yüzyıla tarihleniyor. Mezar uzun süre çobanlar tarafından barınak olarak kullanıldığı için kabartmalar kararmış.

Kaş’ı kuzeyden çevreleyen yamaçlarda ise çok sayıda kaya mezarı var. Bunlardan biri Likçe bir yazıt taşıyor. Yüzyıllar sonra Claudia Recepta adlı bir kadın için yeniden kullanıldığında mezara Latince bir yazıt eklenmiş. Limanın çevresinde, kıyıda ve suyun içinde geç dönem Likya tipi lahitler, yarımadanın başlangıcında ise Helenistik surların parçaları görülüyor. Bugün camiye dönüştürülmüş eski kilisenin yakınında, hangi tanrıya adandığı bilinmeyen küçük bir tapınağın alt sıraları duruyor. Tapınak MÖ 1. yüzyıla, sonraki eklemeler MS 3. yüzyıla tarihleniyor.

Bugün Antiphellos’u gezerken

Antiphellos’u gezmek için bilet almanıza gerek yok. Kalıntılar kentin içinde ve açık alanlarda. Kral Mezarı Uzun Çarşı Caddesi’nin yukarı ucunda. Lahdin altındaki mezar odasının üst kenarında yazıtı arayın. Tiyatro kent merkezinin batısında, yarımadaya giden yol üzerinde. Tiyatronun üst sıralarından kuzeydoğudaki yamaca bakarsanız Dor Mezarı’nı görürsünüz. Mezara giden patika taşlık, uygun ayakkabı giyin.

Ulaşım, süre ve çevredeki diğer yerler için: Antalya gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Türkiye Kültür Portalı, Antiphellos (kaynak: Dünden Bugüne Antalya II, Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2012).
• Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Antiphellos (Kaş).
• İngilizce Vikipedi: Antiphellos; Türkçe Vikipedi: Antifellos; Almanca Vikipedi: Kaş.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası