Tire Kent Müzesi Tarihi

Son güncelleme: 14 Ekim 2026

Tire Kent Müzesi’nde eski Tire’yi yalnızca vitrinlerden izlemezsiniz. Bazı bölmelerde bir urgancı ip örüyor, bir keçeci keçe dövüyor. Müze, kaybolmaya yüz tutmuş zanaatleri ustalarıyla birlikte sergileyen bir yer. Bina da kentin yakın tarihinin bir parçası. 1955’ten 2011’e kadar Tire’nin belediye binası olarak kullanıldı.

Bina: 1955 belediye sarayı

Tire Belediyesi’ne ve Kültür Envanteri’ne göre bina 1955’te mimar Can Egeli’nin tasarımıyla yapıldı. Kültür Envanteri yapının eski Tire Halkevi binasının tadilatı ve bazı eklemelerle oluşturulduğunu belirtiyor. Kayıtlarda binanın “Eski Tire Halkevi” adıyla da anıldığını yazıyor. Kültür Envanteri binayı Cumhuriyet dönemi modern mimari mirası arasında sınıflandırıyor.

Bina 2011’e kadar belediye hizmet binası olarak kullanıldı. Belediyenin yeni binasına taşınmasının ardından müzeye dönüştürüldü ve 15 Ekim 2014’te ziyarete açıldı. Türkçe Vikipedi taşınma tarihini 2014 olarak veriyor. Belediyenin kendi sayfasına göre ise binadaki belediye hizmeti 2011’de sona erdi. Vikipedi’ye göre binanın bodrum katı bir sinema salonuna ayrılmış.

Müzede neler var?

Gezi giriş katındaki koridorla başlıyor. Türkçe Vikipedi’ye göre koridorda Tire’nin tarihi ve eski belediye başkanları tanıtılıyor. Tireli tanınmış kişilerin fotoğrafları ve çeşitli etnografik malzeme de burada. Koridorun sonunda 1940’larda belediye başkanının kullandığı bir otomobil duruyor. Müzenin açık sergi alanında da halkın bağışladığı otomobiller sergileniyor. Belediyeye göre müzedeki nesnelerin büyük bölümü Tire halkının bağışı.

Salonların büyük kısmı mesleklere ayrılmış. Belediye, ustaların hâlâ eser ürettiği zanaatleri şöyle sıralıyor: urgancılık, beledi dokuma, bakırcılık, körüklü çizmecilik, keçecilik, semercilik, nalıncılık, yorgancılık ve hasırcılık. Vikipedi bunlara yeme içme kültürü, su ve hamam kültürü, berberlik, terzilik, ayakkabıcılık ve fotoğrafçılık bölmelerini ekliyor. Bazı bölmelerde mankenler kullanılmış, bazılarında ise zanaatkârlar fiilen çalışıyor.

Kültür Envanteri müzede birkaç özel köşeye daha dikkat çekiyor. Fransız şair Lamartine ile Tire’de ölen Osmanlı tarihçisi Şânîzâde Mehmed Atâullah Efendi’ye ayrılmış köşeler var. Tireli ressamlar Seha Gidel ve Fuat Mensi Dileksiz’in tabloları da sergileniyor. Ayrıca kentin Yahudi mirasına ilişkin belgeler bulunuyor. TDV İslâm Ansiklopedisi Şânîzâde’nin Osmanlı döneminde Tire’ye sürgün edilenler arasında olduğunu ve burada öldüğünü yazıyor. Aynı kaynak, 1891’de Tire kazasında 1.029 Yahudi nüfus kaydedildiğini belirtiyor. Bu bilgiler, müzedeki köşelerin kentin hangi geçmişine dayandığını gösteriyor.

Müze 2014’te Tarihi Kentler Birliği Uygulama Ödülü’nü, 2017’de aynı birliğin Müze Özendirme Ödülü’nü aldı. Bahçede tanınmış Türk büyüklerinin büstleri bulunuyor. Belediyenin müze müdürlüğü son yıllarda Tire’ye özgü ürünler için coğrafi işaret çalışmaları da yürütüyor.

Bugün Tire Kent Müzesi’ni gezerken

Müze şehir merkezinde ve yürüyerek kolayca ulaşılıyor. En ilginç kısmı zanaat bölmeleri. Ustaların o gün çalışıp çalışmadığı değişebilir. Bu nedenle gün ve saatleri gitmeden önce belediyeden ya da müzenin sayfasından kontrol etmek iyi olur. Müzeden sonra Tire’nin tarihi çarşısına, bedestenine ve Ulu Camii’ne yürüyerek geçebilirsiniz. Böylece müzede gördüğünüz zanaatlerin bir zamanlar çalıştığı çarşı dokusunu da görmüş olursunuz.

Ulaşım, süre ve çevredeki diğer yerler için: İzmir gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• “Kent Müzesi”, T.C. Tire Belediyesi.
• “Tire Kent Müzesi”, Kültür Envanteri.
• Tire Kent Müzesi, Vikipedi.
• “Tire”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 41 (2012) — Şânîzâde’nin sürgünü ve 1891 nüfus verisi.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası