Umaç Helvası Tarifi
Son güncelleme: 28 Eylül 2026
Kars mutfağına özgü sayılan helvada irmik kullanılmıyor; tane tane dokusunu umaçlardan alıyor. Aşağıdaki tarif Kars sürümüdür; ilin diğer yemekleriyle birlikte Kars sayfasında yer alıyor.
Temel Umaç Helvası Tarifi
6 kişilik · toplam ≈40 dakika · porsiyon başına ≈450 kcal
Malzemeler
- 3 su bardağı un
- Yarım su bardağı soğuk su (serpmek için)
- 150 g tereyağı ve yarım çay bardağı sıvı yağ
- 1,5 su bardağı toz şeker
- 1,5 su bardağı sıcak süt ya da su
- Bir tutam tuz
Yapılışı
- Unu geniş bir tepsiye yayın, suyu parmak uçlarıyla azar azar serpin ve iki avucunuzla ovuşturarak unun mercimek iriliğinde topaklar vermesini sağlayın.
- Topaklanmayan unu elekten geçirip ayırın ve umaçları yeniden ovalayın; tepside un tozu değil, kuru ve ayrık taneler kalmalı.
- Tereyağı ile sıvı yağı kalın tabanlı tencerede kızdırın ve umaçları ekleyip tahta kaşıkla durmadan karıştırın.
- Taneleri orta-kısık ateşte 20-25 dakika, rengi pembeden açık kahveye dönüp fındık gibi kokana kadar kavurun.
- Şekeri sıcak süt ya da suda eritin, tencereyi ocaktan alıp şekerli sıvıyı sıçratmadan azar azar dökün ve hızla karıştırın.
- Tencereyi yeniden kısık ateşe alıp bir-iki dakika çevirin, kapağını kapatıp 10 dakika demlendirin ve taneleri kaşıkla ayırarak servis edin.
Püf noktası: Unun üzerine su serpilip avuç içinde ovuşturularak mercimek iriliğinde topaklar (umaç) hâline getirilmesi, bu topakların kızgın yağda pembeleşene kadar kavrulup şekerli suyla demlendirilmesiyle yapılıyor.
Püf Noktaları ve Sık Yapılan Hatalar
Bu yemeği yapan illerin kendi mutfak notlarından derlendi:
- Kars: Un yeterince ovalanmazsa topaklar yağda dağılıp sıradan un helvasına dönüyor.
Ne Zaman ve Nasıl Yenir?
Uzun Kars kışında enerji verdiği için soğuk aylarda sık pişiyor.
Nerede Yapılıyor?
Her ilin kendi ölçüleri ve püf noktalarıyla o ilin sayfasında:
- Kars — Unun üzerine su serpilip avuç içinde ovuşturularak mercimek iriliğinde topaklar (umaç) hâline getirilmesi, bu topakların kızgın yağda pembeleşene kadar kavrulup şekerli suyla demlendirilmesi
Bu Tarifte Geçen Terimler
Tarifin malzeme ve adımlarında geçen yöresel mutfak terimlerinin kısa açıklaması; tamamı Yöresel Mutfak Sözlüğü sayfasında.
- İrmik: Buğdayın kaba öğütülmüş hâli. Undan farkı iri taneli olması: yağda kavrulunca kumlu bir doku verir, bu yüzden helvada ve höşmerimde kullanılır.
Umaç Helvası: Sofradaki Yeri, Mevsimi ve Sık Yapılan Hatalar
Kars
- 🧭 Sofradaki yeri: Meyve yetişmeyen 1.700 metrelik platoda tatlıların neredeyse hepsi tavada kavrulan una dayanıyor; umaç helvası ufalanmış hamurun yağda pembeleşmesiyle, haside şerbete serpilen bir avuç unla, kavut kavrulmuş buğday ununun tereyağıyla buluşmasıyla yapılıyor.
Bu notlar il sayfalarımızın mutfak karakteri, mevsim, nerede yenir, sık yapılan hatalar, komşu iller ve SSS bölümlerinden: Kars.
Kars Mutfağından Diğer Tarifler
- Kete — Mayalı hamurun içine tereyağında kavrulmuş un harcı konup kapatılması ve fırında pişirilmesiyle yapılıyor.
- Kaz Eti — Sonbaharda kesilen kazın tuzlanıp soğukta kurutulması , kışın haşlanıp ya da fırınlanarak sofraya gelmesiyle hazırlanıyor.
- Hangel — Açılan hamurun iri kareler hâlinde kesilip haşlanması ve sarımsaklı yoğurtla katlanmasıyla yapılıyor.
- Kavut — Buğday ya da arpanın kavrulup değirmende öğütülmesiyle elde edilen kavut ununun tereyağında biraz daha çevrilip bal, şeker ya da pekmezle…
- Piti — Kuzu eti, nohut ve kuyruk yağının toprak kâselerde, fırında saatlerce pişirilmesiyle yapılıyor.
- Kaz Etli Pilav — Kışın tuzlanıp kurutulan kazın haşlanması ve suyuyla pişirilen bulgur ya da pirinç pilavının üzerine oturtulmasıyla yapılıyor.
Benzer Tarifler
- Pekmez Helvası — Unun tereyağında kavrulup üzerine pekmezle açılmış sıcak suyun eklenmesi ve helva kıvamına gelene dek karıştırılmasıyla yapılıyor.
- Çorum Helvası — Un ya da irmiğin tereyağında kısık ateşte uzun uzun kavrulması, şekerli su ya da sütle birleştirilip demlendirilmesiyle yapılıyor.
- Cevizli Helva — Unun tereyağında kısık ateşte kavrulması, şekerli suyla birleştirilip kıvam alana dek karıştırılması ve dövülmüş ceviz eklenmesiyle yapılıyor.
- Gelin Kız Helvası — Unun tereyağı ve margarinde kısık ateşte uzun süre kavrulması, pudra şekerinin ateşten alındıktan sonra eklenmesi ve karışımın kalıplara bastırılıp…
- İrmik Helvası — İrmiğin tereyağında pembeleşene dek kavrulup şekerli sıcak sütle ya da suyla pişirilmesiyle yapılıyor.
Sık Sorulan Sorular
Umaç Helvası nasıl yapılır?
Kısaca: Unu geniş bir tepsiye yayın, suyu parmak uçlarıyla azar azar serpin ve iki avucunuzla ovuşturarak unun mercimek iriliğinde topaklar vermesini sağlayın. Son adımda tencereyi yeniden kısık ateşe alıp bir-iki dakika çevirin, kapağını kapatıp 10 dakika demlendirin ve taneleri kaşıkla ayırarak servis edin.
Umaç Helvası yaparken nelere dikkat etmeli?
Unun üzerine su serpilip avuç içinde ovuşturularak mercimek iriliğinde topaklar (umaç) hâline getirilmesi, bu topakların kızgın yağda pembeleşene kadar kavrulup şekerli suyla demlendirilmesiyle yapılıyor.
Umaç Helvası nereye ait?
Kars mutfağının yemeklerinden. Kars sayfamızda ilin diğer yöresel lezzetleriyle birlikte anlatılıyor.
Umaç Helvası kaç kişilik, ne kadar sürüyor?
Bu sayfadaki tarif 6 kişilik ölçüyle veriliyor, pişirme süresi 40 dk, porsiyon başına yaklaşık 450 kcal. Ölçüler bir katı ya da yarısı alınarak kolayca büyütülüp küçültülebilir.
Umaç Helvası neye benziyor?
Aynı yöntem ve malzeme ailesinden tarifler: Pekmez Helvası, Çorum Helvası, Cevizli Helva. Hepsi bu sitede kendi sayfasında malzemeleri ve adımlarıyla anlatılıyor.
🔗 İlgili tarifler: Gafil Gonah Tarifi · Gravyer Böreği Tarifi · Hangel Tarifi
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası