Amasya, Yeşilırmak’ın dar bir vadide açtığı yatağın iki yakasına kurulmuş; kuzeyde Harşena Kalesi’nin kayalığı, güneyde ise nehre sıralanan Yalıboyu evleri var. Kayalığın yüzüne oyulmuş Pontus kral mezarları iki bin yılı aşkın süredir şehre bakıyor ve gece aydınlatmasıyla kentin simgesi hâline gelmiş durumda.
Şehir Osmanlı döneminde şehzadeler şehriydi: tahta çıkacak şehzadeler burada valilik yaparak yönetim öğreniyordu. Bu yüzden merkezde külliye, medrese ve cami yoğunluğu bir Anadolu kentine göre alışılmadık düzeyde; II. Bayezid Külliyesi, Gök Medrese ve Burmalı Minare aynı yürüyüş hattında.
Amasya aynı zamanda iki isimle anılıyor: coğrafyacı Strabon burada doğdu, on beşinci yüzyıl hekimi Sabuncuoğlu Şerefeddin ise Anadolu’nun ilk resimli cerrahi kitabını burada yazdı. 22 Haziran 1919’da Amasya Genelgesi de bu şehirde hazırlandı.
Aşağıdaki ilçe başlıklarına dokunarak Amasya’daki durakları harita bağlantılarıyla birlikte görüntüleyebilirsin.
Merkez, kale ve müzeler için 1,5 gün; Merzifon ile Gümüşhacıköy için 1 gün; Taşova’daki Boraboy Gölü ve yaylalar için 1 gün. Üç gün ili rahat kapsıyor.
📅 En iyi dönem
Nisan–Haziran ve Eylül–Ekim. Vadi yazın sıcak ve nemli oluyor; eylül-ekim aynı zamanda Amasya elmasının hasat dönemi.
🚗 Ulaşım
Merzifon Havalimanı merkeze yaklaşık 45 km. Çorum 90, Tokat 115, Samsun 130, Ankara 330 km. Merkezdeki duraklar yürüme mesafesinde.
🚠 Kale
Harşena Kalesi’ne araçla çıkılıyor; kaya mezarlarına ise merdivenli patika var. Gün batımında şehir ve nehir birlikte görülüyor.
🏛️ UNESCO
Amasya Tarihi Kenti Dünya Mirası Geçici Listesi’nde; Yalıboyu evleri, kaya mezarları ve külliyeler bu başvurunun parçası.
🍎 Elma
Amasya elması coğrafi işaretli; hasat eylül-ekimde. Şehirde elma temalı ürünler ve tatlılar yaygın.
🥘 Ne yenir?
Amasya çöreği, keşkek, toyga çorbası, bakla dolması, çiçek bamyası ve elma tatlıları. Yalıboyu’ndaki konak restoranlarında yöresel menü bulunuyor.
Amasya’da gezilecek yerler 7 ilçeye yayılıyor. En çok yer barındıran 7 ilçe için yolu en kısa tutan sıra: başlangıç il merkezi, rota genel olarak doğuya ilerliyor; bu duraklar arası toplam yol ≈276 km.
Akbilek yönündeki köprü, Danişmendli dönemine bağlanan taş gövdesiyle şehrin dışındaki en eski geçişlerden biri; sivri kemerli açıklığı ve moloz taş örgüsüyle dönemin yol ağını gösteriyor. Yakınındaki Çağlayan mevkii adıyla da anılıyor. Merkeze araçla on dakika, çevresi kırsal. Köprüye inen yol dar; ziyaret kent ormanı ya da Ferhat kanalı gezisine ekleniyor.
Hacılar Meydanı yakınındaki köprü, Yeşilırmak’ın iki yakasını bağlayan tarihî geçişlerden; adını Ferhat ile Şirin anlatısından alıyor ve şehirdeki efsane rotasının duraklarından birini oluşturuyor. Taş gövdesi onarımlarla korunuyor. Merkezden yürüyerek gidiliyor ve geçiş serbest. Köprü üzerinden nehir boyunca uzanan konak sırası ile kayalık aynı hizada görülüyor.
1488’de II. Bayezid’in kapı ağası Hüseyin Ağa tarafından yaptırılan medrese, sekizgen planıyla Osmanlı mimarisinde ender bir örnek; avlusunu çevreleyen revaklar ve hücreler bu geometriye göre diziliyor. Bugün hâlâ eğitim amacıyla kullanılıyor. Nehrin kuzey kıyısında ve merkeze yürüme mesafesinde. Avlusu ziyarete açık; sekizgen planı ancak içeri girilince anlaşılıyor, ziyaret yirmi dakika sürüyor.
On üçüncü yüzyıldan kalan türbe, Danişmendli dönemi komutanı Halifet Gazi adına yapıldı; kare planlı gövdesi ve piramidal külahıyla Anadolu’daki erken kümbet geleneğine bağlanıyor. Yakınındaki medrese kalıntısı aynı yapı grubunun parçasıydı. Gökmedrese mahallesinde, Torumtay Türbesi’ne birkaç yüz metre. Giriş ücretsiz ve dıştan geziliyor; iki türbe ile Gök Medrese tek yürüyüşte görülüyor.
Gök Medrese Camii’ni yaptıran Selçuklu valisi Seyfeddin Torumtay’ın 1278 tarihli türbesi, kesme taş gövdesi ve sivri kemerli nişleriyle dönemin mezar mimarisini gösteriyor. Cephesindeki kitabe, yapının tarihini ve banisini doğrudan aktarıyor. Gökmedrese mahallesinde, camiyle yan yana. Dıştan geziliyor, giriş ücretsiz ve on beş dakikalık bir durak; çarşıdan yukarı çıkan sokak üzerinde bulunuyor.
1414’te vezir Bayezid Paşa tarafından yaptırılan cami, ters T planı ve iki yan mekânıyla erken Osmanlı mimarisinin Amasya’daki en özgün örneği; taç kapısındaki mermer işçiliği ve renkli taş dizileri dikkat çekiyor. Şehrin batı ucunda, nehir kıyısında bulunuyor ve merkezden yürüyerek gidiliyor; giriş serbest. Cami hâlâ ibadete açık; gezi ibadet saatleri dışında yapılıyor.
Yeşilırmak’ın kuzeyindeki kayalığın tepesinde duran kale, Pontus döneminden Osmanlı’ya kadar kullanıldı; içinde sarnıçlar, saray kalıntıları ve kuşatmalarda su çekmeye yarayan Cilanbolu tüneli bulunuyor. Adını efsanevi komutan Harşena’dan alıyor. Zirveye dar ve virajlı asfalt yolla araçla çıkılıyor, yürüyüş yaklaşık kırk beş dakika sürüyor ve gölge yok. Gün batımında vadi ile Yalıboyu evleri birlikte görülüyor.
Kayalığın dik yüzüne oyulmuş dev nişler, MÖ üçüncü yüzyıldan başlayarak Pontus krallarının mezarları olarak yapıldı; oda büyüklükleri kralın gücüne göre değişiyor ve odalara merdivenli tünellerle bağlanılıyor. Sayıları on sekizi buluyor. Ziyaret merdivenli patikadan yapılıyor, giriş ücretli ve tırmanış dik. Gece aydınlatması yandığında şehrin en tanınan görüntüsü buradan çıkıyor.
On dokuzuncu yüzyılda defterdar Hasan Talat Efendi tarafından yaptırılan konak, adını kızı Hazeran Hanım’dan alıyor; alt katı taş, üst katı ahşap karkas olan yapı Yalıboyu dokusunun içi gezilebilen örneği. Cumbaları doğrudan nehrin üzerine taşıyor. Üst katta dönemin oda düzeni canlandırılmış, alt bölümde sergi salonu var. Ziyaret yarım saat sürüyor ve nehir kıyısı yürüyüşünün ortasında kalıyor.
Yeşilırmak’ın güney kıyısına dizilen ahşap konaklar on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıldan kalıyor; cumbalar suyun üzerine uzanıyor ve arkalarında kaya mezarları yükseliyor. Bu doku, kentin Dünya Mirası Geçici Listesi başvurusunun omurgası. Bir bölümü konak otel ve kafeye dönüştü, kalanı özel mülk olduğu için dıştan görülüyor. Akşam aydınlatması yandığında karşı kıyıdan bakmak öneriliyor.
Müzede Hitit, Frig, Pontus, Roma ve Selçuklu dönemlerine ait buluntular sergileniyor; en çok merak edilen bölüm ise Selçuklu döneminden kalan ve türbesinde korunan mumyaların sergilendiği kısım. Amasya çevresindeki kazılardan çıkan eserler burada toplanıyor. Merkezde, yürüme mesafesinde ve Müzekart geçerli. Gezi yaklaşık bir saat sürüyor; mumya bölümü ayrı bir yapıda olduğu için ziyaret sırası girişte belirtiliyor.
1486’da tamamlanan külliye; cami, medrese, imaret ve şadırvanıyla şehrin en büyük Osmanlı yapı topluluğu. İki kubbeli cami, simetrik planı ve avlusundaki çınarlarla klasik dönem öncesinin olgun örneklerinden sayılıyor. Nehir kıyısında ve merkeze yürüme mesafesinde; giriş ücretsiz, ibadet saatleri dışında geziliyor. Avlusundaki çınar gölgesi yaz aylarında mola noktası oluyor ve çevresinde otopark var.
Osmanlı’da tahta aday şehzadelerin Amasya’da valilik yapma geleneğini anlatan müze, canlandırmalar ve dönem eşyalarıyla bu eğitim düzenini gösteriyor; II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni’nin oğullarının şehirle bağı burada aktarılıyor. Yalıboyu’ndaki konaklardan birinde bulunuyor. Ziyaret yarım saat sürüyor, bileti düşük ve merkezde. Hazeranlar Konağı ile aynı sokakta olduğu için ikisi birlikte geziliyor.
Ziyaret beldesindeki kaya mezarı, düzgün kesilmiş cephesi ve içindeki Bizans dönemi fresk kalıntılarıyla Amasya çevresindeki mezarların en özenlisi sayılıyor; adını iç yüzeyinin ışığı yansıtmasından alıyor. Pontus döneminde oyuldu, sonra şapel olarak kullanıldı. Merkeze araçla on beş dakika; son bölüm merdivenli ve giriş ücretli. Vadi manzarası mezarın önündeki terastan görülüyor.
Yeşilırmak üzerindeki taş köprü, Yalıboyu ile kuzey kıyıyı bağlıyor ve kaya mezarlarıyla konakları aynı kareye alan en bilinen fotoğraf noktası. Osmanlı döneminden kalan gövdesi onarımlarla ayakta tutuluyor. Merkezde, tamamen yaya kullanımında ve iki yakayı birkaç dakikada birleştiriyor. Akşamüstü aydınlatma yandığında köprü üzerinde kalabalık artıyor; sabah erken saatler daha sakin.
Şehrin doğu ucunda, gar tarafını merkeze bağlayan köprü; adını yanındaki tarihî tren istasyonundan alıyor. Amasya’nın Samsun-Sivas demiryolu hattındaki konumu bu bölgeyi yirminci yüzyıl başında canlandırdı. Araç ve yaya trafiğine açık; üzerinden vadinin doğu ucu ile kayalığın uzak silueti birlikte görülüyor. Yalıboyu’ndan buraya kadar nehir kıyısı yürüyüşü yaklaşık yarım saat sürüyor.
Müze, 1308’de İlhanlı döneminde yapılan darüşşifa binasında; burada görev yapan Sabuncuoğlu Şerefeddin, Cerrahiyetü’l-Haniyye adlı eserinde ameliyat tekniklerini minyatürlerle anlattı ve bu kitap Anadolu’nun ilk resimli cerrahi eseri sayılıyor. Yapı yüzyıllarca hastane olarak çalıştı. Merkezde ve Müzekart geçerli; gezi kırk dakika sürüyor. İçeride dönem aletleri ile kitaptan sahneler canlandırılmış durumda.
Şehirdeki tarihî yapıların küçültülmüş modelleri bu müzede bir arada sergileniyor; kale, külliyeler, köprüler ve Yalıboyu evleri aynı ölçekte görülebiliyor. Gezi programını çıkarmadan önce şehri bütün olarak kavramayı kolaylaştırıyor. II. Bayezid Külliyesi çevresinde ve merkezde; bileti düşük, ziyaret yarım saat sürüyor. Çocuklu aileler için ilk durak olarak tercih ediliyor ve modellerin yanında kısa bilgi panoları bulunuyor.
22 Haziran 1919’da Amasya Genelgesi’nin hazırlandığı kışla binası yıkılmıştı; bugünkü yapı aslına uygun yeniden inşa edildi ve müze olarak düzenlendi. İçeride genelgenin hazırlanış süreci, dönemin belgeleri ve balmumu canlandırmalar sergileniyor. Nehir kıyısında ve merkeze yürüme mesafesinde. Gezi yarım saat sürüyor; giriş ücretsiz ve müzenin terasından karşı kıyıdaki konaklar görülüyor.
Ferhat’ın Şirin için dağı deldiği anlatısı Amasya’ya bağlanır; müze bu efsaneyi minyatür, pano ve canlandırmalarla aktarıyor ve şehirdeki su kanalı ile ilişkisini kuruyor. Anlatının farklı Anadolu versiyonları da tanıtılıyor. Ferhat mevkiinde, merkeze yakın; bileti düşük ve ziyaret yirmi dakika sürüyor. Müze çıkışındaki yol Ferhat Su Kanalı yürüyüşüne bağlanıyor.
1266-67’de Selçuklu valisi Seyfeddin Torumtay tarafından yaptırılan yapı, adını kubbesini kaplayan firuze çinilerden alıyor; taç kapısındaki taş işçiliği ve yan türbesi dönemin özelliklerini taşıyor. Cami olarak kullanılmayı sürdürüyor. Merkezde, çarşıya yürüme mesafesinde ve giriş ücretsiz. Torumtay Türbesi hemen yanında olduğu için iki durak tek yürüyüşte birleştiriliyor.
1486’da Şehzade Ahmet’in lalası Mehmet Paşa tarafından yaptırılan cami, tek kubbeli harimi ve mermer minberiyle erken Osmanlı üslubunu yansıtıyor; yanındaki medrese ve hamamla küçük bir külliye oluşturuyordu. Şehzadeler döneminin yapı hareketliliğini gösteriyor. Merkezde ve giriş ücretsiz; ibadet saatleri dışında geziliyor. Avlusundaki şadırvan ile çevresindeki eski mezar taşları da bakılmaya değer.
1510’da II. Bayezid’in eşi Bülbül Hatun adına yaptırılan cami ile yanındaki hamam, Yalıboyu’nun hemen arkasındaki mahalleye adını verdi. Tek kubbeli cami sade, hamam ise özgün planını büyük ölçüde koruyor. Konak sokaklarının içinde ve yürüyerek ulaşılıyor. Giriş ücretsiz; hamamın dış cephesi ve kubbe dizisi sokak aralarından görülüyor, çevredeki ahşap evlerle birlikte fotoğraf veriyor.
1866’da Ziya Paşa’nın valiliği döneminde dikilen kule, hükümet konağı çevresindeki meydanın simgesi; taş gövdesi ve dört yüzlü saatiyle şehrin yirminci yüzyıl fotoğraflarında sürekli yer aldı. Yanındaki çeşme aynı düzenlemenin parçası. Merkezde ve çarşı yürüyüşünün üzerinde; dıştan görülüyor ve on dakikalık bir durak. Çevresindeki kafelerden kule ile karşı kayalık aynı anda görülüyor.
Kayaya oyularak açılan kanal, şehre su taşımak için Roma-Pontus döneminde yapıldı; halk arasında Ferhat’ın Şirin için deldiği yol olarak anlatılıyor. Bazı bölümleri tünel, bazı bölümleri açık kanal biçiminde ve taş yüzeydeki keski izleri hâlâ okunuyor. Merkeze yakın, Helvacı yönünde ve yürüyerek geziliyor. Patika bazı yerlerde dar; kanal boyunca yürüyüş yarım saat sürüyor.
Akbilek yönündeki orman alanı, şehrin vadi sıcağından kaçtığı en yakın yeşil nokta; yürüyüş yolları, piknik masaları ve çam gölgeleriyle düzenlenmiş durumda. Yükseklik farkı sayesinde yaz öğlenlerinde merkeze göre serin kalıyor. Merkeze araçla on beş dakika; giriş ücretsiz ve hafta sonu masalar erken doluyor. Alanda çeşme ile tuvalet bulunuyor, bazı noktalardan vadi görülüyor.
Şehrin güneyindeki tepe, adını yamaç paraşütü atlayışlarından alıyor; Amasya vadisi, kayalık ve Yalıboyu buradan tek kare içinde görülüyor. Rüzgâr koşulları uygun günlerde atlayış yapılıyor ve pist alanı düzenlendi. Merkeze araçla yaklaşık yirmi dakika, son bölüm dar dağ yolu. Gün batımı saati manzara için en iyi zaman; tepede gölge bulunmadığı için yazın şapka gerekiyor.
Ellibeşevler bölgesindeki merkez, konser, tiyatro ve sergi programlarının yürütüldüğü kapalı salonlara sahip; şehirdeki festival ve anma etkinliklerinin çoğu burada yapılıyor. Amasya Genelgesi yıldönümü programları da bu salonda düzenleniyor. Merkeze araçla birkaç dakika ve otoparkı var. Etkinlik takvimi belediyenin duyurularından izleniyor; salon dışında sergi fuayesi gün içinde açık oluyor.
Ziyaret beldesindeki tesis, gölet kıyısındaki oturma alanları ve çay bahçesiyle merkeze en yakın günübirlik durak; Aynalı Mağara ziyareti sonrası mola için kullanılıyor. Belde, Amasya’ya bağlı ve vadi yolunun üzerinde. Merkeze araçla on beş dakika; giriş ücretsiz, fiyatlar belediye tarifesinde. Alanda çocuk oyun grubu, otopark ve gölgelik masalar bulunuyor; hafta sonu yoğunluğu artıyor.
Yenice mahallesindeki tesis, şehir merkezine yakın bir gölet çevresinde kurulu; yürüyüş halkası, kafeterya ve yeşil alanıyla akşam yürüyüşlerinin toplandığı yerlerden. Vadi içindeki sayılı düz yürüyüş parkurlarından birini sunuyor. Merkezden yürüyerek de gidiliyor; giriş ücretsiz ve otopark var. Gölet çevresindeki tur yaklaşık yirmi dakika sürüyor, akşamüstü aydınlatma yanıyor.
Ziyaret beldesindeki millet bahçesi, geniş çim alanları, koşu yolu ve çocuk oyun bölümleriyle düzenlendi; belde merkezine ve Aynalı Mağara yoluna komşu olduğu için gezi gününe kolay ekleniyor. Bölgedeki en büyük açık kullanım alanı. Merkeze araçla on beş dakika; giriş ücretsiz ve otopark bulunuyor. Ağaçlar henüz genç olduğu için yaz öğlenlerinde gölge sınırlı kalıyor.
Sofular mahallesindeki park, çevresindeki türbeler ve eski mezarlıkla birlikte şehrin manevi hafızasının tutulduğu alanlardan; adını buradaki pirlere atfen alıyor. Yükseltisi sayesinde merkez üzerinden kayalığa bakıyor. Merkeze yürüme mesafesinde; giriş ücretsiz ve oturma alanları gölgeli. Konak sokaklarından yukarı çıkan yol dik olduğu için tırmanış rahat ayakkabı istiyor.
1670’lerde yapılan medrese, avlusunu çevreleyen hücreleri ve dershanesiyle ilçenin en önemli Osmanlı yapısı; Gümüşhacıköy’ün gümüş madenciliğiyle zenginleştiği dönemin izini taşıyor. Restorasyondan sonra kültür işlevi kazandı. İlçe merkezinde ve yürüme mesafesinde; giriş ücretsiz. Avlusu gölgeli olduğu için yaz aylarında mola noktası oluyor; arasta ve saat kulesiyle tek yürüyüşte geziliyor.
Çitli köyündeki gölet, çevresindeki maden suyu kaynaklarıyla birlikte ilçenin günübirlik alanı; kıyısındaki ağaçlık bölüm piknik ve olta balıkçılığı için kullanılıyor. Bölgedeki maden suyu geçmişte şişelenerek satılıyordu. İlçe merkezine araçla on beş dakika; giriş ücretsiz ve kıyıda masalar var. Yaz sonunda su seviyesi düşüyor, en dolgun dönem ilkbahar oluyor.
Gümüşhacıköy’ün güneyindeki yayla, çam ormanı sınırındaki çayırları ve serin havasıyla ilçenin klasik yaz durağı; yayla evleri ve hayvancılık düzeni hâlâ sürüyor. Rakım nedeniyle vadi sıcağıyla arasında belirgin fark oluşuyor. İlçe merkezine araçla yaklaşık kırk dakika, yolun son bölümü dar. Sezon haziran-eylül; kışın yol kar nedeniyle kapanabiliyor ve alanda tesis sınırlı.
Dumanlı yönündeki yayla, geniş otlakları ve etrafını çeviren ormanla yürüyüş için elverişli; yayla şenlikleri yaz aylarında burada yapılıyor ve çevre köylerden katılım oluyor. Kaynak suları çayırların içinden geçiyor. İlçe merkezine araçla yaklaşık kırk beş dakika ve yolun bir bölümü stabilize. Yükseklik nedeniyle akşamları soğuyor; yanınıza ince bir mont almanız gerekiyor.
İlçe merkezindeki kule, yirminci yüzyıl başında dikildi ve Ekinpazarı çevresindeki çarşının simgesi hâline geldi; taş kaidesi ve saat yüzüyle meydanın odak noktasını oluşturuyor. Gümüş madenciliği döneminden kalan çarşı düzeninin ortasında duruyor. Merkezde, yürüme mesafesinde ve dıştan görülüyor. Kule çevresindeki arasta sokakları esnaf dükkânlarıyla canlı; ziyaret on beş dakika sürüyor.
Merzifon’un Sofular mahallesindeki cami, mahalle ölçeğinde yapılmış tarihî bir yapı; ahşap tavanı ve sade minaresiyle ilçedeki büyük külliyelerin yanında gündelik ibadet mimarisini temsil ediyor. Çevresindeki eski sokak dokusu korunmuş durumda. İlçe merkezinden yürüyerek gidiliyor, giriş serbest. Kültür Parkı’na yakın olduğu için ilçe turunun sonuna ekleniyor; ziyaret on beş dakika sürüyor.
1666’da Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa tarafından yaptırılan cami, medrese, kütüphane ve hanla birlikte bir külliye oluşturuyor; tek kubbeli harimi ve avlusundaki revaklar klasik dönemin geç örneklerinden. Sadrazamın memleketine bıraktığı en büyük eser. İlçe merkezinde ve çarşıya yürüme mesafesinde; giriş ücretsiz. Külliyenin diğer birimleri de aynı avlu çevresinde geziliyor.
On yedinci yüzyıldan kalan bedesten, çevresindeki arasta sokaklarıyla birlikte ilçenin ticaret merkezini oluşturuyordu; kubbeli örtüsü ve kalın duvarları dönemin kapalı çarşı düzenini gösteriyor. Restorasyon sonrası esnaf yeniden yerleşti. İlçe merkezinde ve yürüyerek geziliyor; giriş ücretsiz. Bakır işleme ile yöresel ürün satan dükkânlar sokak aralarında bulunuyor, gezi yarım saat sürüyor.
On beşinci yüzyıl başında Çelebi Mehmet döneminde yapılan cami, sade kütlesi ve taş minaresiyle Merzifon’un en eski ayakta duran yapılarından; erken Osmanlı taşra mimarisinin ölçülü örneklerinden sayılıyor. Cumhuriyet Caddesi üzerinde bulunuyor. İlçe merkezinde, ibadete açık ve giriş ücretsiz. Kara Mustafa Paşa Külliyesi ile aynı yürüyüş hattında olduğu için ikisi birlikte görülüyor.
Merzifon’un Sofular bölgesindeki park, yürüyüş yolları, çocuk oyun alanları ve gölgelik ağaçlarıyla ilçenin en büyük açık alanı; akşamüstü aile yoğunluğu burada toplanıyor. Çarşı gezisinden sonra dinlenmek için kullanılıyor. İlçe merkezine yürüme mesafesinde ve giriş ücretsiz. Parkın içinde çay bahçesi bulunuyor; hafta sonu etkinlikleri yaz aylarında burada düzenleniyor.
Suluova ile Merzifon arasındaki baraj gölü, sulama amacıyla yapıldı ama zamanla kuş varlığıyla tanındı; kıyı sazlıklarında flamingo, kaz ve ördek türleri gözleniyor. Ova tarımının su ihtiyacını karşılamayı sürdürüyor. İlçe merkezine araçla yaklaşık yirmi dakika, kıyıya toprak yolla iniliyor. Kuş gözlemi için ilkbahar ve sonbahar uygun; alanda tesis bulunmadığı için hazırlıklı gitmek gerekiyor.
Cürlü çevresindeki millet bahçesi, geniş çim alanları, yürüyüş halkası ve su ögeleriyle Suluova’nın en büyük düzenlenmiş alanı; ilçenin ova düzlüğündeki sayılı gölgelik noktalarından. Adını alandaki süs havuzu düzenlemesinden alıyor. İlçe merkezine araçla birkaç dakika; giriş ücretsiz ve otopark bulunuyor. Koşu yolu ile bisiklet şeridi ayrılmış durumda, akşam aydınlatması yanıyor.
Yenidoğan mahallesindeki park, ilçe merkezindeki günlük kullanım alanı; oturma grupları, çocuk oyun bölümü ve ağaçlık yürüyüş yoluyla düzenlenmiş durumda. Çevresindeki mahalle dokusunun ortasında kaldığı için gün boyu kullanılıyor. İlçe merkezinde, yürüyerek gidiliyor ve giriş ücretsiz. Yaz akşamlarında kalabalıklaşıyor; çevresinde büfe, otopark ve gölgelik oturma bölümleri bulunuyor.
Atatürk Bulvarı üzerindeki park, ilçenin ana caddesine açıldığı için merkezdeki buluşma noktası; gölgelik ağaçları ve oturma alanlarıyla gün içinde mola için kullanılıyor. Çevresindeki belediye tesisleriyle birlikte meydan işlevi görüyor. İlçe merkezinde ve yürüyerek gidiliyor; giriş ücretsiz. Çay bahçesi bölümü sabah erken açılıyor, hafta sonu doluluk artıyor.
Hamamözü’nün Alanköy sınırındaki yayla, ormanla çayırın birleştiği yükseltide kurulu; yayla evleri ve otlatma düzeni yaz aylarında hâlâ sürüyor. Kaplıca ziyaretine serin bir yarım gün eklemek için tercih ediliyor. İlçe merkezine araçla yaklaşık yarım saat ve yolun son bölümü stabilize. Sezon haziran-eylül; alanda ticari tesis bulunmuyor, yiyecek içecek yanınızda olmalı.
İlçe merkezine yakın kaplıca, yüksek sıcaklıktaki termal suyuyla Amasya’nın bilinen sağlık turizmi noktası; su romatizma ve kas ağrılarına iyi geldiği gerekçesiyle uzun süredir kullanılıyor. Kaynak çevresinde tesisleşme yıllar içinde gelişti. Merkeze araçla yaklaşık bir saat on beş dakika. Günübirlik kullanım mümkün; havuz ve kabin seçenekleri ayrı ücretlendiriliyor, kışın da açık kalıyor.
Yeşilırmak kıyısındaki millet bahçesi, ilçe merkezinin nehirle buluştuğu bölümde düzenlendi; yürüyüş yolu, çocuk oyun alanı ve çim bölümleriyle günlük kullanıma açık. Taşova’nın ova tarımı içindeki sayılı düzenlenmiş yeşil alanı. İlçe merkezinin içinde kalıyor ve girişi serbest. Nehir kıyısındaki yürüyüş akşamüstü serinlikte tercih ediliyor; otopark girişte bulunuyor.
Heyelan sonucu oluşan göl, çevresini saran kayın ve çam ormanıyla ilin en bilinen doğa alanı; su yüzeyine yansıyan ağaçlar sonbaharda renk değiştiriyor. Tabiat parkı statüsüyle koruma altında bulunuyor. Taşova merkezine araçla yaklaşık yarım saat, son bölüm orman yolu. Göl çevresindeki yürüyüş halkası bir saat sürüyor; alanda bungalov, piknik masaları ve otopark var.
Göynücek’e bağlı Gökçeli köyündeki kale kalıntısı, vadiye hâkim bir kaya çıkıntısının üzerinde; sur izleri ve oyma odalarıyla bölgenin Roma-Bizans dönemindeki savunma hattına bağlanıyor. Çevresindeki köy yerleşimi eski yol güzergâhının üzerindeydi. İlçe merkezine araçla yaklaşık yarım saat, son bölüm stabilize yol. Kalıntılara kısa bir tırmanışla çıkılıyor; alanda tabela ve tesis bulunmuyor.
Çamurlu köyü yolundaki park, ilçedeki kaynak suyunun çevresinde düzenlendi; oturma alanları, çeşme başları ve gölgelik masalarla günübirlik kullanıma açık. Suyun şifalı sayılması nedeniyle çevre köylerden düzenli ziyaret alıyor. İlçe merkezine yakın ve araçla ulaşılıyor; giriş ücretsiz. Yaz aylarında hafta sonu doluluk artıyor, alanda otopark ve tuvalet bulunuyor.
Amasya, Karadeniz ile İç Anadolu arasındaki geçiş kuşağında ve dar bir vadinin içinde kurulu; bu yüzden yazlar sıcak ve bunaltıcı, kışlar çevresindeki ovalara göre daha ılık geçer. En uygun dönemler Nisan–Haziran ile Eylül–Ekim’dir: kale tırmanışı ve nehir kıyısı yürüyüşü rahat yapılır, vadi yeşildir. Eylül–Ekim ayrıca Amasya elmasının hasat dönemidir; çarşıda ve köy yollarında taze ürün bulunur. Temmuz–ağustos vadi içinde öğle saatlerini zorlaştırır; bu dönemde program sabaha ve akşamüstüne alınmalı, gündüzleri Saraycık ile Kabaoğuz gibi yaylalara ya da Boraboy Gölü çevresine çıkılmalıdır. Aralık–şubat arasında kar yağışı görülür ve yayla yolları kapanabilir; buna karşılık merkezdeki müzeler, külliyeler ve Hamamözü’ndeki kaplıcalar kışın da gezilebilir. Yalıboyu evlerinin akşam aydınlatması yıl boyu devam eder.
Aylara göre hava, program ve kalabalık
Amasya, Karadeniz ile İç Anadolu arasındaki geçiş kuşağında; vadi içinde kaldığı için yazlar sıcak ve bunaltıcı, kışlar ise ovaya göre daha ılık geçiyor. Programı belirleyen etkenler vadi sıcaklığı, elma hasadı ve yayla yollarının durumu.
Dönem
Hava
Ne öne çıkar
Kalabalık
Not
Aralık–Şubat
-1 / 9 °C
Müzeler, külliyeler
Düşük
Kar yağışı olabiliyor; yayla yolları kapanıyor. Merkezdeki müze ve cami gezisi sorunsuz sürüyor.
Mart–Nisan
5 / 18 °C
Yalıboyu, kale
Orta
Vadi yeşeriyor, nehir kıyısı yürüyüşü rahat. Kale tırmanışı için yılın en uygun dönemi.
Mayıs–Haziran
11 / 26 °C
Her şey
Orta-yüksek
Yaylalar açılıyor, Boraboy Gölü çevresi kullanılabiliyor. Şehir turu için ideal.
Temmuz–Ağustos
16 / 33 °C
Yaylalar, gölet
Yüksek
Vadi içinde öğle sıcağı bunaltıcı; program sabaha ve akşama alınmalı. Yaylalar belirgin serin.
Eylül–Ekim
10 / 25 °C
Elma hasadı, kale
Orta
Yılın en dengeli dönemi. Elma bahçelerinde hasat başlıyor, çarşıda yöresel ürün bolluğu oluyor.
Kasım
4 / 15 °C
Merkez, müzeler
Düşük
Yalıboyu evlerinin aydınlatması erken yanıyor; sakin ve fotoğraf için iyi bir ay.
Amasya’ya Nasıl Ulaşılır?
Uçakla:Amasya Merzifon Havalimanı şehir merkezine yaklaşık 45 kilometre; sefer sayısı sınırlı olduğu için Samsun Çarşamba Havalimanı da kullanılıyor.
Karayoluyla: Çorum 90, Tokat 115, Samsun 130, Sivas 220, Ankara 330 km. Şehirlerarası otobüs seferleri düzenli; otogar merkeze yakın.
Trenle: Amasya, Samsun-Sivas demiryolu hattı üzerinde; gar şehir merkezinde ve tarihî istasyon binası kullanılıyor.
Şehir içinde: Merkezdeki duraklar Yeşilırmak’ın iki yakasında ve yürüme mesafesinde; köprülerle geçiş yapılıyor. Harşena Kalesi’ne araçla ya da taksiyle çıkılıyor.
İlçelere: Merzifon 45, Taşova 60, Gümüşhacıköy 70, Hamamözü 80 kilometre. İlçe merkezlerine minibüs var ama Boraboy Gölü ve yaylalar için araç gerekiyor.
Önerilen Gezi Rotaları
Amasya’nın merkezi yürünebilir ölçekte: kale dışındaki bütün ana duraklar Yeşilırmak’ın iki yakasında, birkaç yüz metrelik alanda toplanıyor. İlçeler ise farklı yönlerde; Merzifon 45, Gümüşhacıköy 70, Taşova 60 kilometre uzaklıkta.
1. gün — Merkez
09:00 Sultan II. Bayezid Külliyesi ve çevresi.
10:30 Sabuncuoğlu Tıp Müzesi ve Gök Medrese Camii.
12:30 Yalıboyu’nda öğle; nehir kıyısı yürüyüşü.
14:30 Hazeranlar Konağı ve Amasya Müzesi.
17:00 Harşena Kalesi ve kaya mezarları; gün batımı.
2. gün — Merzifon ve Gümüşhacıköy
09:30 Merzifon’da Kara Mustafa Paşa Camii.
11:00 Bedesten ve arasta; çarşı yürüyüşü.
13:00 Öğle molası, ardından Gümüşhacıköy’e geçiş.
15:00 Haliliye Medresesi ve saat kulesi.
16:30 Çitli Göleti kıyısında mola.
3. gün — Taşova ve yaylalar
09:00 Boraboy Gölü Tabiat Parkı; göl çevresi yürüyüşü.
12:00 Taşova’da öğle molası.
14:00 Saraycık ya da Kabaoğuz Yaylası (yaz aylarında).
17:00 Dönüşte Ferhat Su Kanalı ve Paraşüt Tepesi.
Alternatif günler
Termal Hamamözü’nde Arkutbey Kaplıcaları; günübirlik kullanım mümkün.
Müze turu Şehzadeler, Minyatür Amasya ve Ferhat ile Şirin müzeleri.
Çocuklu aile Ziyaret ve Yenice Gölbaşı sosyal tesisleri, millet bahçeleri.
Fotoğraf Akşamüstü Alçak Köprü ve karşı yakadan Yalıboyu aydınlatması.
Bütçe: Amasya’da neye ne kadar gider?
Merkez neredeyse ücretsiz geziliyor. Külliyeler, camiler, köprüler ve Yalıboyu sokakları para almıyor; ücretli olanlar müzeler ve kale.
Müzekart müzelerde geçerli. Amasya Müzesi ve Sabuncuoğlu Tıp Müzesi kapsamda; belediye müzelerinin bileti ayrı ve düşük.
Kaleye araçla çıkmak zaman kazandırıyor. Yürüyerek tırmanış uzun; taksi ya da özel araçla çıkıp kaya mezarlarına yürümek yaygın.
Konak otelleri farklı bir kalem. Yalıboyu’ndaki restore konaklarda konaklamak merkezdeki otellerden pahalı ama deneyim olarak ayrı.
Yemek uygun. Esnaf lokantalarında keşkek ve toyga çorbası düşük bütçeli; nehir manzaralı restoranlar belirgin daha yüksek.
Elma ve çörek hediyelik bütçesi. Eylül-ekimde elma doğrudan üreticiden alınabiliyor; Amasya çöreği fırınlarda gün boyu satılıyor.
İlçeler için araç gerekiyor. Boraboy Gölü, yaylalar ve Hamamözü’ne toplu taşımayla gitmek pratik değil.
Kayaya oyulmuş krallar: Pontus’tan Osmanlı’ya
Amasya’nın kayalığındaki dev nişler, MÖ üçüncü yüzyıldan itibaren Pontus krallarının mezarları olarak oyuldu. Kral I. Mithradates ile ardıllarının gömüldüğü bu odalar, dikey kaya yüzeyine merdiven ve tünellerle bağlanmış durumda; büyüklükleri kralın gücüne göre değişiyor. Şehir o dönemde Amaseia adıyla krallığın başkentiydi ve coğrafyacı Strabon burada doğdu.
Kayalığın tepesindeki Harşena Kalesi aynı savunma sisteminin parçası; içinde sarnıçlar, gizli su yolu ve saray kalıntıları bulunuyor. Kaleden aşağıya inen Cilanbolu tüneli, kuşatma sırasında su temini için kullanılıyordu. Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde kale kullanılmayı sürdürdü.
Şehzadeler şehri ve Anadolu’nun ilk resimli cerrahi kitabı
Osmanlı döneminde Amasya, tahta aday şehzadelerin yönetim öğrendiği sancaklardan biriydi. Yıldırım Bayezid’den itibaren birçok şehzade burada valilik yaptı; II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni’nin oğulları bu şehirde görev aldı. Sonuç, bir taşra kentine göre alışılmadık bir yapı yoğunluğu: II. Bayezid Külliyesi, Gök Medrese, Burmalı Minare Camii, Hatuniye ve Mehmet Paşa camileri aynı merkezde toplanıyor.
Şehrin bilim tarihindeki yeri de bu döneme dayanıyor. 1308’de kurulan darüşşifa, yüzyıllarca hastane ve tıp okulu olarak çalıştı; on beşinci yüzyılda burada görev yapan Sabuncuoğlu Şerefeddin, Cerrahiyetü’l-Haniyye adlı eserinde ameliyat tekniklerini minyatürlerle anlattı. Bu kitap, Anadolu’da yazılmış ilk resimli cerrahi eser sayılıyor ve bugün darüşşifa binası müze olarak geziliyor.
1919. Mustafa Kemal, Samsun’a çıktıktan sonra Amasya’ya geldi ve 22 Haziran 1919’da burada hazırlanan genelgeyle milli mücadelenin çerçevesi çizildi. Genelgenin hazırlandığı Saraydüzü Kışlası’nın yeniden inşa edilen binası bugün Milli Mücadele Müzesi olarak kullanılıyor.
Yalıboyu evleri. Nehrin güney kıyısındaki ahşap konaklar on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıldan; cumbaları suyun üzerine taşıyor ve alt katları taş, üst katları ahşap karkas olarak yapılmış. Restorasyonlardan sonra bir bölümü konak otel ve müze işlevi kazandı. Bu doku, Amasya’nın Dünya Mirası Geçici Listesi’ndeki başvurusunun omurgasını oluşturuyor.
Amasya’ya ilk kez gelenlerin yaptığı 8 hata
Şehri yarım günlük mola sanmak. Merkezdeki müzeler, külliyeler ve kale birlikte en az bir buçuk gün istiyor.
Kaleye öğle sıcağında yürüyerek çıkmak. Yol dik ve gölgesiz; araçla çıkıp kaya mezarlarına yürümek daha rahat.
Kaya mezarlarını uzaktan görüp yeterli saymak. Merdivenli patikayla mezar odalarının içine girilebiliyor ve ölçek ancak yakından anlaşılıyor.
Yalıboyu’nu sadece gündüz görmek. Evlerin aydınlatması akşam yanıyor; karşı kıyıdan bakıldığında şehrin en bilinen görüntüsü ortaya çıkıyor.
Müzelerin kapalı gününü kontrol etmemek. Bazı müzeler pazartesi kapalı; program yapmadan önce güncel saatleri doğrulamak gerekiyor.
Elmayı mevsimsiz aramak. Amasya elmasının hasadı eylül-ekimde; taze ürün için bu aylar, diğer dönemlerde soğuk hava deposu ürünü satılıyor.
Yaylaları kışın planlamak. Saraycık ve Kabaoğuz gibi yaylaların yolları kar nedeniyle kapanabiliyor; kış planı merkez ve termal üzerine kurulmalı.
Merzifon’u atlamak. Kara Mustafa Paşa Camii ve bedesten, ilin merkez dışındaki en güçlü Osmanlı yapıları; yarım gün ayırmaya değer.
Amasya’da ne yenir?
Amasya mutfağı Karadeniz ile İç Anadolu arasındaki geçişi yansıtıyor: tahıl ve baklagil ağırlıklı yemekler, vadi tarımının sebzeleriyle birleşiyor. Elma ise ilin simgesi durumunda.
Denenmesi gerekenler: yufka arasına konan cevizli Amasya çöreği, düğün yemeği keşkek, yoğurtlu toyga çorbası, bakla dolması, çiçek bamyası ve tatlıda elmalı tatlılar ile hasuda. Amasya elması coğrafi işaretli ve hasat eylül-ekimde yapılıyor.
Nerede yenir? Yalıboyu’ndaki restore konaklarda yöresel menü bulunuyor ama fiyat düzeyi yüksek; çarşı içindeki esnaf lokantaları keşkek ve çorba için belirgin uygun. Amasya çöreği mahalle fırınlarında gün boyu satılıyor. Elma ve elma ürünleri için hasat döneminde köy yolu tezgâhları tercih ediliyor.
Sık Sorulan Sorular
Amasya’da kaç gün gezmek yeterli olur?
Şehir merkezi ve tarihi mekânlar için 2 gün yeterlidir. Merzifon, Gümüşhacıköy, Taşova gibi ilçeleri ve doğa noktalarını da gezmek isterseniz 3–4 günlük bir program çok daha doyurucu olur.
Amasya’ya gitmek için en uygun zaman ne zaman?
En ideal dönemler ilkbahar (Nisan–Mayıs) ve sonbahardır (Eylül–Ekim). Bu aylarda hava ılıman olur, kaya mezarları ve Yalıboyu evlerinde gezinmek konforludur. İlkbaharda çiçek açan bahçeler kente ayrı bir güzellik katar.
Amasya’ya nasıl ulaşılır?
En yakın havalimanı, merkeze yaklaşık 40 km uzaklıktaki Amasya Merzifon Havalimanı’dır (MZH). Karayoluyla Samsun ve Çorum üzerinden kolay ulaşım sağlanır; şehirler arası otobüs ağı da geniştir.
Amasya’da araç kiralamak gerekir mi?
Şehir merkezi kompakt olduğundan tarihi noktalar yürüyerek rahatça gezilir. Ancak Merzifon, Gümüşhacıköy, Boraboy Gölü ve yaylalar gibi ilçe ve doğa noktalarını özgürce gezmek için araç kiralamak büyük avantaj sağlar.
Amasya’da mutlaka görülmesi gereken yerler nelerdir?
Pontus Kralları Kaya Mezarları, Amasya Kalesi ve Harşena Dağı, Yalıboyu Evleri, Hazeranlar Konağı, Sultan II. Bayezid Külliyesi, Amasya Arkeoloji Müzesi ve Yeşilırmak kıyısı kentin öne çıkan durakları arasındadır.
Amasya neyiyle ünlüdür?
Amasya; Pontus kaya mezarları, şehzadeler şehri olması, tarihi Yalıboyu evleri ve meşhur Amasya elmasıyla ünlüdür. Ayrıca Ferhat ile Şirin efsanesine ev sahipliği yapan köklü bir kültür kentidir.
Amasya’da kaç gün kalmak gerekir?
Merkezdeki müzeler, külliyeler, Yalıboyu evleri ve kale birlikte en az bir buçuk gün istiyor. Merzifon ile Gümüşhacıköy bir gün, Taşova’daki Boraboy Gölü ve yaylalar bir gün alıyor; üç gün ili rahat kapsıyor. Merkezdeki duraklar yürüme mesafesinde olduğu için şehir turu araçsız yapılabiliyor. İlçeler farklı yönlerde olduğundan ikinci ve üçüncü günler için araç gerekiyor.
Amasya Kalesi’ne nasıl çıkılır?
Harşena Kalesi’ne araçla çıkılabiliyor; yol dar ve virajlı ama asfalt. Yürüyerek çıkmak isteyenler için patika var, tırmanış yaklaşık kırk beş dakika sürüyor ve gölge bulunmuyor. Kaya mezarlarına ise ayrı bir merdivenli patikadan ulaşılıyor. Gün batımı saatinde şehir, nehir ve Yalıboyu evleri birlikte görülüyor; bu yüzden kalabalık ikindiden sonra artıyor. Kalede sarnıçlar ve gizli su yolu da geziliyor.
Pontus kaya mezarları nedir, içine girilebiliyor mu?
Kayalığın yüzüne oyulmuş dev nişler, MÖ üçüncü yüzyıldan itibaren Pontus krallarının mezarları olarak yapıldı. Toplam sayıları on sekizi buluyor ve büyüklükleri kralın gücüne göre değişiyor. Merdivenli patikayla yaklaşılıp mezar odalarının içine girilebiliyor; içeride oyma izleri ve tünel bağlantıları görülüyor. Giriş ücretli ve kale ziyaretiyle aynı güzergâhta. Gece aydınlatması nedeniyle şehir siluetinin en bilinen ögesi bu mezarlar.
Yalıboyu evleri gezilebiliyor mu?
Yeşilırmak’ın güney kıyısındaki ahşap konaklar on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıldan kalıyor. Bir bölümü restore edilerek konak otel, kafe ve müzeye dönüştürüldü; Hazeranlar Konağı bunların en bilineni ve içi geziliyor. Diğerleri özel mülk olduğu için dıştan görülüyor. Sokak dokusu yürüyerek geziliyor ve akşam aydınlatması yandığında karşı kıyıdan bakmak öneriliyor. Bölge, Dünya Mirası Geçici Listesi başvurusunun merkezinde.
Sabuncuoğlu Tıp Müzesi neden önemli?
Müze, 1308’de kurulan ve yüzyıllarca hastane olarak çalışan darüşşifa binasında bulunuyor. On beşinci yüzyılda burada görev yapan Sabuncuoğlu Şerefeddin, Cerrahiyetü’l-Haniyye adlı eserinde ameliyat tekniklerini minyatürlerle anlattı; bu kitap Anadolu’da yazılmış ilk resimli cerrahi eser sayılıyor. Müzede dönemin aletleri, canlandırmalar ve kitaptan sahneler sergileniyor. Merkezde, yürüme mesafesinde ve ziyaret yaklaşık kırk dakika sürüyor.
Amasya elması ne zaman alınır?
Amasya elması coğrafi işaretli bir ürün ve hasadı eylül ile ekim aylarında yapılıyor. Bu dönemde köy yolları üzerindeki üretici tezgâhlarında taze ürün bulunuyor ve fiyat çarşıya göre daha uygun oluyor. Yılın diğer aylarında satılan elma soğuk hava deposundan çıkıyor. Şehirde elmalı tatlılar, kurutulmuş elma ve elma suyu gibi ürünler de yaygın; hediyelik almak isteyenler için hasat dönemi en verimli zaman.
📚 Kaynaklar ve resmî bağlantılar7 kaynak
Aşağıdaki kurumlar bu sayfadaki bilgileri karşılaştırmak ve ziyaret öncesi güncel durumu (saat, ücret, yol ve sezon) teyit etmek için başvurulabilecek resmî kaynaklardır. Giriş ücretleri ve ziyaret saatleri dönem dönem değiştiği için kesin bilgi her zaman kurumun kendi sayfasındadır.
Bu sayfadaki fotoğrafların bir bölümü Wikimedia Commons üzerinden serbest lisanslarla kullanılmıştır. Lisans gereği eser sahibi ve lisans bilgisi aşağıda belirtilmiştir.
whattowants.com, siteyi çalıştırmak ve reklam sunmak için çerez kullanır. 6698 sayılı KVKK
kapsamındaki aydınlatma için Çerez Politikası'na
bakabilirsiniz. Reddederseniz reklamlar kişiselleştirilmeden gösterilir.
