Tarihin en bilinen üç kelimesi Tokat’ta söylendi. MÖ 47’de Pontus kralı Pharnakes’i beş günde yenen Sezar, Roma’ya yazdığı kısa mektupta “Veni, vidi, vici” (Geldim, gördüm, yendim) dedi. Savaşın adı Zela, yani bugünkü Zile; ilçenin höyüğü üstündeki kale ve kayaya oyulmuş antik tiyatro aynı yerleşimin katmanları.
İkinci katman eğitim tarihinden. Danişmendli hükümdarı Nizamettin Yağıbasan, 1148-1157 arasında biri Tokat’ta biri Niksar’da olmak üzere iki medrese yaptırdı; bunlar Anadolu’nun ilk Türk-İslam medreseleri kabul ediliyor. Niksar aynı dönemde Danişmendlilerin başkentiydi — antik adıyla Neocaesarea.
Üçüncüsü kentin üstündeki kayada: Tokat Kalesi. Yaygın anlatıya göre Eflak voyvodası Kazıklı Voyvoda (III. Vlad) çocukluğunda bir süre burada rehin tutuldu. Dördüncüsü sokak ölçeğinde: Sulusokak boyunca bir kilometrede cami, medrese, türbe, han ve hamam sıralanıyor — Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı katmanları yan yana.
Beşincisi yerin altında: Pazar ilçesindeki Ballıca Mağarası3,4 milyon yıllık ve dünyada az görülen soğan sarkıtları yüzünden 2019’da UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı. Altıncısı zanaat ve sofra: Tokat yazması, taş fırında pişen Tokat kebabı ve anavatanı bu il olan Narince üzümü. Aşağıdaki ilçe başlıklarına dokunarak duraklara harita bağlantılarıyla birlikte ulaşabilirsin.
Merkez (kale + Sulusokak + müzeler) 1 gün, hepsi yürüme mesafesinde; Ballıca + Pazar yarım gün; Niksar1 gün; Zile-Turhal1 gün. Üç gün ili kapsıyor, Reşadiye için dördüncü gün gerekiyor.
📅 En iyi dönem
Mayıs-haziran ve eylül-ekim. Yaylalar haziran-eylül; Başçiftlik’te kayak sezonu ocak-mart. Ballıca yıl boyu açık.
🏛️ Zela
MÖ 47’de Sezar, Pontus kralı Pharnakes’i Zela’da (bugünkü Zile) yendi ve Roma’ya “Veni, vidi, vici” yazdı. Kale ve kayaya oyulmuş tiyatro aynı höyükte.
📚 İlk medrese
Yağıbasan Medresesi (1148-1157) Anadolu’nun ilk Türk-İslam medresesi sayılıyor; biri Tokat merkezde (Çukur Medrese), biri Niksar’da.
🕌 Niksar
Antik Neocaesarea, 1071-1178 arası Danişmendlilerin başkenti. Kale, Ulucami, Melikgazi Türbesi ve medrese aynı yürüyüşte.
🕳️ Ballıca Mağarası
3,4 milyon yıllık, 680 metre uzunluğunda; soğan sarkıtlarıyla2019’da UNESCO geçici listesine girdi. Pazar ilçesi, merkeze 27 km.
🧵 Tokat yazması
Ahşap kalıplarla kumaşa desen basma zanaatı ilde hâlâ sürüyor; örnekleri Tokat Müzesi’nde, satışı Arastalı Bedesten ve çarşıda.
🍽️ Ne yenir?
Tokat kebabı (taş fırında, saatlerce), bat, Tokat pidesi, cevizli sucuk; üzümde Narince ve Tokat yaprağı.
🚗 Ulaşım
İlçe mesafeleri: Pazar 27, Almus 35, Artova 40, Turhal 46, Niksar 58, Zile 68, Erbaa 78, Reşadiye 105 km. Havalimanı 2022’de açıldı, uçuş ağı sınırlı.
Tokat’ta gezilecek yerler 12 ilçeye yayılıyor. En çok yer barındıran 10 ilçe için yolu en kısa tutan sıra: başlangıç il merkezi, rota genel olarak güneybatıya ilerliyor; bu duraklar arası toplam yol ≈345 km. Tek ya da birkaç yerlik 2 ilçe, yakınındaki durağın altında gösterildi.
Sulusokak’ta, Takyeciler Camii ve Arastalı Bedesten’in karşısındaki Tokat Belediyesi Şehir Müzesi 2019’da açıldı; arkeoloji ağırlıklı Tokat Müzesi’nin tersine kentin yakın geçmişini ve gündelik hayatını anlatıyor. Bodrum katta balmumu heykellerle canlandırılmış esnaf dükkânları, Tokat mutfağı ve yazma kalıpları, giriş katında kent arşivi ve eski fotoğraflar, birinci katta seramik, dokuma, bakır eşyalar ve Tokat’ın anıtlarının dioramaları var. Yerel basına göre pazartesi hariç her gün 09.00-19.00 arası açık; giriş koşullarını önceden sormak iyi olur, gezi kırk beş dakika sürüyor.
Sulusokak, Tokat Kalesi’nin güney eteğinde batı-doğu doğrultusunda uzanan, kentin en eski dokusu: Danişmendli dönemi Yağıbasan Medresesi’nden 15. yüzyıl Takyeciler Camii’ne, dokuz kubbeli bedestenden Deveciler Hanı’na, Sulu Han’a ve tarihî umumi helaya kadar yüzyılların yapıları burada yan yana. Osmanlı’nın sonuna kadar kentin ticaret merkeziydi; 20. yüzyılda ana eksen Behzat Caddesi’ne ve Gaziosmanpaşa Bulvarı’na kayınca sessizleşti, 2005’ten beri restore ediliyor. Bugün “900 Adımda 900 Yıllık Tarih” kültür yolunun merkezi; ücret yok, sabah çıkıp birkaç saat ayırmak en verimlisi.
Ali Paşa Camii’nin yolun karşısındaki bu çifte hamam, 1572-73 tarihli Ali Paşa külliyesinin parçası ve yaklaşık 450 yıldır hamam olarak çalışıyor; kitabesi yok, camiyle birlikte tarihleniyor. Kadın ve erkek bölümleri yan yana, ayrı kapılardan giriliyor; kubbelerdeki ışık gözleri, göbek taşı ve kesme taş işçiliği görülmeye değer. 1939 ve 1943 depremlerinden sonra onarıldı. Hamam müze değil, çalışan bir işletme: saat ve ücret için önceden sormak gerekiyor.
Kayıtlardaki adı Hatuniye Camii olan bu yapıyı, taçkapısındaki kitabeye göre Sultan II. Bayezid 1485’te annesi Gülbahar Hatun adına yaptırdı; medresesi ve imaretiyle Tokat’ın ilk büyük Osmanlı külliyesinin merkeziydi. İki renkli taçkapısı, beş kubbeli son cemaat yeri ve harimin iki yanındaki tabhane odalarıyla dikkat çekiyor; duvarlara yaslanan payandalar 1939 ve 1943 depremlerinden sonra eklendi. Cami Aralık 2024’ten beri Vakıflar’ın restorasyonunda; sökülüp yeniden örülen minaresi Ekim 2026’da tamamlandı, ibadete açılış tarihi henüz duyurulmadı. Gitmeden önce durumu sormak gerekiyor.
Sulusokak’taki bu dokuz kubbeli bedesten, iki yanındaki uzun arastalarla birlikte Osmanlı Tokat’ının değerli mal çarşısıydı; kitabesi olmadığı için 15. ya da 16. yüzyıla tarihleniyor. 2012’den beri dükkân değil Tokat Müzesi’nin binası: kubbeli salonda arkeoloji, batı arastasında etnografya bölümü var, H. 587 (1191) tarihli el yazması Kur’an da burada. Bedesten Yağıbasan Medresesi ve Takyeciler Camii’ne birkaç adım. Müze pazartesi kapalı, öteki günler 08.00-16.45 arası açık; Bakanlık sayfasına göre giriş ücretsiz.
Kale tepesinin eteğindeki bu zaviyeyi, taçkapısındaki kitabeye göre 1291-92’de Hacı Abdullah oğlu Sümbül yaptırdı ve ona “salihlerin evi” anlamında Darü’s-Süleha adını verdi. Kubbeli sofa, tonozlu eyvan ve bitişik türbeden oluşan yapının taçkapısında bitkisel süsleme hâkim. Evliya Çelebi Sümbül Baba’yı Hacı Bektaş-ı Veli’nin halifelerinden biri olarak anıyor. Onarımlarla özgün mimarisi büyük ölçüde değişti, doğu cephesine 19. yüzyılda ahşap bir ev eklendi; 13. yüzyıldan kalan izler taçkapıda ve türbe penceresinde. Yapı “900 Adımda 900 Yıl” kültür yolunun üzerinde.
Kale tepesinin güney yamacındaki, Camiikebir Mahallesi’ne adını veren bu caminin inşa kitabesi yok; ilk yapının büyük olasılıkla Selçuklu döneminden olduğu düşünülüyor, Osmanlı kayıtlarında Sultan Murad Camii adıyla geçiyor. Bugünkü bina, doğu kapısındaki manzum kitabeye göre 1679’da IV. Mehmed döneminde eski temeller üzerine yeniden yapıldı. Eğimli arsası yüzünden doğuda ve batıda iki son cemaat yeri var; harimin kalem işli ahşap tavanı en çok görülecek bölüm. İbadete açık, namaz vakitleri dışında sakin; Ali Tusi Türbesi ve Sulusokak hemen yakında.
Çamdere yönündeki bu yayla kent merkezine 9 kilometre uzaklıkla Tokat’ın en yakın yükselti alanı: çam ormanının içindeki piknik bölümleri, kaynak suları ve serin havası yazın merkezle arasında belirgin sıcaklık farkı yaratıyor. Yol asfalt, araçla yirmi dakikada varılıyor. Giriş ücretsiz; kar kapanmadıkça mayıs-ekim arası rahat, yaz hafta sonlarında öğleden önce gelmek gerekiyor.
Kent, ortasından yükselen bu sarp kayanın güney ve doğu eteğinde büyüdü; kalenin kuruluşu kesin bilinmiyor, Pontus dönemi kaya mezarı ilk yapımın Helenistik çağda olabileceğini düşündürüyor. 1074’te Danişmendlilere, 1175’te Selçuklulara, 1398’de Osmanlılara geçti; Osmanlı döneminde Çardak-ı Bedevi adlı zindanıyla devlet hapishanesiydi. Gizli geçit sanılan 362 basamaklı tünelin, kazılarda kaleye su sağlayan bir yapı olduğu anlaşıldı; III. Vlad’ın burada tutulduğu ise kanıtlanmamış bir rivayet. Kale 2009’dan beri restorasyonda, Eylül 2026’da çalışmaların yüzde 40’ı bitti; girilip girilemediğini önceden sormak gerekiyor.
Behzat Camii’nin yanındaki bu kesme taş kule, II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. yılı için yapıldı; sıkça verilen 1902 tarihi yerine arşiv belgeleri ve kaidedeki H. 1318 tarihli kitabe kulenin 31 Ağustos 1900’de tamamlandığını gösteriyor. Belediye bütçesi ve halkın bağışlarıyla Çarşamba’dan Hristo Usta tarafından yapılan 27 metrelik kule, saatin sesi yeterince duyulmadığı için 1915’te bir kat eklenerek 33 metreye çıkarıldı. Mekanik saati hâlâ çalışıyor ve sekiz günde bir elle kuruluyor. Kule dışarıdan görülüyor, içine girilmiyor; yanında yeni bir meydan düzenlemesi sürüyor.
Sulusokak’ta, Takyeciler Camii’nin güneyinde yol seviyesinin metrelerce altında kaldığı için Çukur Medrese diye anılan bu yapıyı Danişmendli hükümdarı Nizâmeddin Yağıbasan 12. yüzyılın ortasında yaptırdı; yaygın verilen 1151-52, tek kitabedeki 1247 onarım tarihinin farklı okunmasından geliyor. Niksar’daki adaşıyla birlikte Anadolu’ya ulaşan en eski medreselerden ve avlusu kubbeyle örtülü medrese planının buradaki ilk örneklerinden. 2022’den beri Türk İslam Bilim Tarihi Müzesi: 14 oda ve 3 eyvanda maketler ve dijital anlatımlar var, güney eyvanda firuze çiniler korunuyor. Ziyaret koşullarını önceden sormak iyi olur.
Gaziosmanpaşa Bulvarı’ndaki bu iki katlı, avlulu han kitabesizdir; 1626-1632 yıllarına, yani 17. yüzyılın ilk yarısına tarihleniyor ve kaynaklarda Voyvoda Hanı adıyla geçiyor. Alt katta avluyu iki yönden, üst katta dört yönden revaklar çeviriyor; kapının üstünde konsollarla dışarı taşan kubbeli bir mescit var. 20. yüzyılda sebze hali ve yurt olarak kullanılan han 2007’de restore edildi. Bugün bakır ve yazma dükkânları, kafeleriyle bir çarşı; avlu oturma alanı. Giriş serbest, Gök Medrese aynı caddede.
Soğukpınar’daki bu mevlevihane 1638’de Muslu Ağa tarafından kuruldu; bugünkü ana bina, barok-ampir üslubuna bakılarak 1792 yangınından sonra, 19. yüzyılın başında yenilenmiş kabul ediliyor. Bey Sokağı’na bakan dokuz ahşap sütunlu revaklı cephe, ejder başlı merdiven ve on altı sütuna oturan kubbeli sema meydanıyla semahane en çok görülecek bölüm. Tekkelerin kapatılmasından sonra kadınlar hapishanesi, yurt ve Kur’an kursu oldu; matbah ve türbe yıkıldı. 2006’dan beri Vakıf Müzesi olarak açık, sema ve kültür etkinliklerine de ev sahipliği yapıyor; ziyaret saatlerini önceden sormak iyi olur.
Tokat Müzesi 1926’da Gök Medrese’de toplanan eserlerle kuruldu ve 2012’de Sulusokak’taki Arastalı Bedesten’e taşındı. Arkeoloji salonunda Maşathöyük’ün Hititçe tabletleri ve Zile’de bulunan Roma dönemi bronz heykel grubu, etnografya salonunda ise Anadolu’da bilinen en eski Kur’an el yazması olarak tanıtılan H. 587 (1191) tarihli nüsha ile Tokat yazmaları ve bakırları sergileniyor. Müze pazartesi kapalı, öteki günler 08.00-16.45 arası açık; Bakanlık sayfasına göre giriş ücretsiz. Bir saatlik gezi yağışlı günlere de uyuyor.
Gaziosmanpaşa Bulvarı’ndaki bu iki katlı, dış sofalı konak, Tokat’ın âyan ailelerinden Latifzâdelerin evi; Bakanlık 1746 tarihini veriyor, tapu kaydı ise H. 1291’de (1874-75) Latifzâde Musa ve Osman’ın yaptırdığını gösteriyor ve yapıda daha eski bir evin parçaları kullanılmış. Paşa Odası’nın sarkık göbekli ahşap tavanı, alçı süslemeli ocak davlumbazları, geçme tekniğiyle yapılmış kapılar ve duvarlardaki manzara resimleri öne çıkıyor. 1989’dan beri Tokat Müzesi’ne bağlı müze ev; Bakanlık sayfasına göre giriş ücretsiz, pazartesi kapalı, 08.00-16.45 arası açık ve öğle arası kapanıyor.
Gaziosmanpaşa Bulvarı’nda, yol seviyesinin altında kalan bu medrese genel kabule göre Selçuklu veziri Muineddin Süleyman Pervane’nin yaptırdığı tıp medresesi ve darüşşifa; kitabe yeri boş olduğu için 1275 ya da 1277’ye tarihleniyor. Adını avlu cephelerindeki, özellikle büyük eyvanın çevresindeki firuze ve mor çinilerden alıyor. 1926’dan 2012’ye kadar Tokat Müzesi’ydi; Vakıflar’ın 2020-2025 restorasyonundan sonra eğitim ve kültür merkezi olarak açıldı. Kapısına caddeden merdivenle iniliyor; açık olup olmadığını önceden sormak iyi olur.
Kentin Osmanlı dönemindeki en büyük camisi; inşaatı 1572’de başladı ve muhtemelen 1577’den önce bitti. Banisi, son araştırmalara göre II. Selim döneminin Erzurum valisi Temerrüd Ali Paşa; türbede 1572-73’te ölen paşa ile oğlu Mustafa Bey yatıyor. 11,5 metrelik tek kubbesi sekizgen desteklere oturuyor; sekiz gri sütunun antik Komana’dan getirilmiş olabileceği düşünülüyor. Çifte hamamıyla birlikte külliye oluşturuyor. 2018-2019 restorasyonundan sonra yeniden ibadete açıldı; namaz vakitleri dışında girmek rahat, hamam yolun karşısında.
Sulusokak’taki bu türbeyi, kitabesine göre I. Alâeddin Keykubad’ın veziri Ebü’l-Kāsım-ı Tûsî 1233-34’te, kendisi hayattayken yaptırdı; halkın kullandığı “Ali Tusi” adı aslında babasının adı. Kare gövdesi yarı yükseklikten sekizgen bir kasnağa dönüşüyor, piramit külahı yıkılmış, yerinde kiremit çatı var. Asıl görülecek bölüm, sokağa bakan iki yüksek pencere nişindeki firuze, lacivert ve mor çini mozaikler ve ayet yazıları. Türbe dışarıdan rahatça görülüyor; Ulu Camii ve Tokat Müzesi birkaç dakika ötede.
Yeşilırmak’ı beş sivri kemerle aşan bu kesme taş köprüyü kitabesine göre 1250’de Pervâne Seyfeddin Hamîd yaptırdı, mimarı Bahâeddin Mehmed b. Ferec; banisi, Ali Tusi Türbesi’nde yatan vezirin oğlu. Kitabede birlikte tahta çıkan üç Selçuklu kardeşin, II. İzzeddin Keykâvus, IV. Rükneddin Kılıcarslan ve II. Alâeddin Keykubad’ın adları geçiyor; köprünün onları barıştırmak için yapıldığı ise bir rivayet. Yaklaşık 151 metre uzunluğundaki köprü yüzyıllarca kentin dışındaydı. 2013’ten beri yalnız yayalar kullanıyor; ilkbaharda ırmak kıyısına inerken dikkatli olmak gerekiyor.
Gümenek mevkiinde, Yeşilırmak kıyısındaki Hamamtepe Höyüğü ve çevresi, Pontus Krallığı’nın tapınak kenti Komana Pontika’nın yeri: Strabon’a göre tanrıça Ma’nın tapınağında yılda iki festival yapılıyor, başrahip kraldan sonraki en yetkili kişi sayılıyordu. Yerleşim Roma, Bizans ve Selçuklu dönemlerinde sürdü. ODTÜ başkanlığındaki kazılar 2009’dan beri her yaz devam ediyor; 13. yüzyıla ait bir üzengi ve Selçuklu dönemi bir kamusal yapı son bulgular arasında. Alan düzenlenmiş bir ören yeri değil, kent merkezine yaklaşık 10 kilometre; buluntular Tokat Müzesi’ndeki Komana sergisinde görülüyor.
Sulusokak’taki bu iki katlı, avlulu han, adının söylediği gibi develerle gelen kervanların konakladığı ahırlı bir şehir hanıydı; kitabesi 1939 depreminde yok olduğu için 15. ile 17. yüzyıl arasına tarihleniyor. 1950’lere kadar asıl işinde kullanıldı, sonra depo, hayvan pazarı ve konservatuvar oldu; 2023’ten sonra butik otele dönüştürüldü. Sokağa bakan 18 tonozlu dükkân sırası ve giriş dışarıdan görülüyor, içerisi otel kullanımında; görmek için işletmeye sormak gerekiyor. Bedesten ve Yağıbasan Medresesi birkaç adım ötede.
Çerçi çevresindeki bu park kentin düzenlenmiş bitki koleksiyonu alanı: türlere göre ayrılmış parseller, yürüyüş yolları ve gölgeli oturma bölümleri bir arada. Kent merkezinin dışına doğru genişleyen yeşil kuşağın parçası ve okul gezilerinin durağı. Park merkezin kuzeyinde. Girişte ücret alınmıyor; çiçeklenme nisan-haziran arasında en yoğun, yaz öğlelerinde gölge sınırlı kalıyor.
Gülbaharhatun mahallesindeki bu meydan kaleye çıkan yolun başlangıcı ve kentin seyir terası: buradan surların altındaki eski mahalle dokusu ile Yeşilırmak ovası birlikte görülüyor. Düzenlenmiş oturma bölümleri ve aydınlatmayla akşam yürüyüşlerinin toplanma noktası. Meydan kent merkezinin içinde, yürüme mesafesinde. Ücret yok; kaleye tırmanmadan tepeyi görmek isteyen için doğru durak, en iyi saat gün batımı.
Karşıyaka’daki bu bina adını 26 Haziran 1919’dan alıyor: Mustafa Kemal, Amasya’dan Sivas’a giderken o gün Tokat’a geldi ve kentte konakladı. Bugün konser, tiyatro ve sergi programlarının salonu olarak çalışıyor, kentin kapalı mekân etkinlik adresi. Bina kent merkezinin içinde. Program günleri dışında salonlar kapalı; güncel takvim belediye ve valilik duyurularından öğreniliyor.
Yeşilova çevresindeki bu alan kentin ağaçlandırılmış mesire kuşağı: çam örtüsünün arasındaki piknik bölümleri, yürüyüş patikaları ve çocuk oyun alanları hafta sonu ailelerin ilk adresi. Merkeze yakınlığı ve gölgesi burayı yaz aylarında serin tutuyor. Alan merkezin kuzeyinde, araçla on beş dakika. Giriş serbest; mangal alanları hafta sonu erken doluyor, sabah gelmek avantaj sağlıyor.
Yeşilırmak mahallesindeki bu bahçe ırmak kıyısındaki düzenlenmiş kent alanı: koşu ve bisiklet parkuru, çim yüzeyler, kafeterya bölümleri ve çocuk oyun grupları bir arada. Nehir hattının kent içindeki en geniş kamusal açık alanı olduğu için akşam yürüyüşlerinin merkezi. Bahçe merkezin içinde, yürüme mesafesinde. Giriş ücretsiz; en yoğun dilim akşamüstü, ırmak kenarı yaz akşamlarında belirgin serin.
Esentepe’de, Orhangazi Caddesi üzerindeki bu alan su kanalının çevresine kurulmuş bir gezinti hattı: kanal boyunca yürüyüş yolu, oturma bölümleri ve işletme birimleri sıralanıyor. Kent içinde su kenarında vakit geçirmenin en yakın adresi olduğu için akşam saatlerinde hareketli. Alan merkezin içinde. Yürüyüş serbest, işletmelerde tarife geçerli; hafta sonu akşamı en kalabalık dilim.
Esentepe’deki bu tesis Hıdırlık Köprüsü ve ırmak hattının yanındaki belediye işletmesi: çay bahçesi, oturma terasları ve aile bölümleri bir arada. Nehir kenarındaki konumu, kent merkezine yürüme mesafesindeki mola noktası olmasını sağlıyor. Tesis merkezin içinde. Fiyatlar belediye tarifesine bağlı; doluluk ikindi sonrası artıyor, sabah saatleri sakin geçiyor.
İlin en bilinen doğa varlığı: 3,4 milyon yıllık olduğu belirlenen mağara 680 metre uzunluğunda ve salonları üst üste sıralanıyor. Dünyada az görülen soğan sarkıtları yüzünden 2019’da UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı. Mağara Pazar ilçesinde, merkeze 27 kilometre. İçeride yürüyüş platformları ve aydınlatma var; sıcaklık yıl boyu düşük ve nem yüksek olduğu için yaz günlerinde de ince bir ceket gerekiyor. Gezi kırk beş dakika.
Pazar ilçe merkezine yaklaşık bir kilometre uzaklıktaki bu kervansarayı, kitabelerine göre 1238-39’da I. Alâeddin Keykubad’ın eşi ve II. Gıyâseddin Keyhusrev’in annesi Mahperi Huand Hatun yaptırdı; Hatun Hanı olarak da anılıyor. Konya-Sinop kervan yolunun Tokat-Amasya kesimindeki yapının avlulu yazlık ve üç sahınlı kapalı kışlık bölümleri var; taçkapılar ve ejder başlı lüleli çeşme özgün, bazı tonozlar son restorasyonda yeniden yapıldı. Bugün ziyarete açık, bir bölümü restoran; Ballıca Mağarası aynı güne sığıyor.
Pazar’ın Beşevler çevresindeki bu sığ göl ve çevresindeki sulak alan, ilin kuş varlığı açısından en hareketli noktalarından; kıyısındaki düzenlenmiş mesire bölümleri de günübirlik piknik için kullanılıyor. Su seviyesi mevsime göre değişiyor, ilkbaharda göl belirgin genişliyor. Alan merkeze 30 kilometre kadar. Ücret alınmıyor; kuş gözlemi için sabah erken saat ve dürbün gerekiyor, sazlık kenarında sinek yoğun olabiliyor.
Pazar’ın merkezindeki bu belediye işletmesi tek bir tabakla tanınıyor: Tokat kebabı. Kuzu eti, patlıcan, domates, sarımsak ve patates şişe dizilip taş fırında saatlerce pişiriliyor — yani yemek beklemeyi gerektiriyor. İlçe merkezinde, Ballıca yolunun üstünde olduğu için mağara gezisinin öğle molası burada veriliyor. Fiyatlar belediye tarifesine bağlı; kebap fırından belli saatlerde çıktığı için önceden telefonla sormak işe yarıyor.
Reşadiye’nin Yolüstü çevresindeki bu göl, vadiyi kapatan bir heyelanla oluştu ve bugün tabiat parkı statüsünde: çam ormanıyla çevrili kıyı hattı, sazlıklar ve durgun yeşil su bir arada. İlin merkezinden en uzak doğa durağı olduğu için genellikle Reşadiye günüyle birleştiriliyor. Göl merkeze 105 kilometre, araçla iki saat. Giriş ücretsiz; kıyıda tesis sınırlı, erzak ilçeden alınmalı, en iyi dönem mayıs-eylül.
Gölün beslendiği derenin kayayı kestiği bu kanyon, dik duvarlar arasındaki patika boyunca küçük çağlayanlar ve doğal havuzlar sıralanıyor. Kanyon ile göl birbirine yakın olduğu için ikisi tek yürüyüşe giriyor; su ilkbaharda en yüksek, patikanın bazı bölümleri o dönemde ıslak. Kanyon Reşadiye’de, merkeze 105 kilometre. Ücret yok; tabela ve düzenlenmiş yol sınırlı, kaymayan ayakkabı ve gündüz saatleri şart.
Reşadiye’nin Çermik mahallesindeki bu belediye tesisi ilçenin termal suyunu kullanan konaklama ve banyo adresi: kaynak suyu havuzlara ve özel banyo bölümlerine veriliyor. İlçenin adı yörede kaplıcayla birlikte anıldığı için tesis hem günübirlik hem konaklamalı kullanılıyor. Tesis merkeze 105 kilometre. Fiyat ve seans saatleri belediye tarifesinde; hafta sonu için önceden yer ayırtmak gerekiyor.
Niksar’ın Kırkkızlar Mahallesi’nde evlerin arasındaki bu kümbet kitabesizdir; Sivas’taki 1220 tarihli I. İzzeddin Keykâvus Türbesi’ne benzerliğinden 13. yüzyılın ilk çeyreğine, Anadolu Selçuklu dönemine tarihleniyor. Sekizgen, iki katlı yapının alt katı kesme taş, üst katı tuğla; dış cephedeki tuğla süslemeler firuze çiniyle kaplı ve piramit külahla örtülü. Güneydoğu penceresinin üstünde usta Ahmed bin Ebûbekir el-Marendi’nin adı okunuyor. 2005’te onarıldı; çinileri görmek için güneydoğu cephesine dolaşmak gerekiyor.
Niksar’ın Cahit Külebi Caddesi’ndeki bu cami aslında bir tekkeydi; kitabesi kayıp yapı yayınlarda 14. yüzyıla, İlhanlı dönemine tarihleniyor ve 1939-1942 depremlerinden sonra 1957’de camiye çevrildi. Özgün olarak yalnız taçkapısı ayakta: mukarnasın içinde başını arkaya çevirmiş bir geyik kabartması ve yapıya adını veren, çöreğe benzeyen yıldızlı madalyonlar var. Taçkapıda Firdevsî’ye ait iki Farsça beyit de okunuyor. Cami ilçe merkezinde; namaz vakitleri dışında taçkapıya bakmak için birkaç dakika yetiyor.
Antik Kabeira ve Neokaisareia’nın kalesi; Pontus döneminde kurulup Roma ve Bizans’ta güçlendirildi. Malazgirt’ten sonra Danişmendlilerin merkezlerinden biri oldu, Haçlı lideri Bohemund 1100-1103’te burada esir tutuldu ve kent 1175’te Selçuklulara geçti. İç, orta ve dış kaleden oluşan surların güney kapısında 1198 tarihli Süleyman Şah onarım kitabesi duruyor; Kelkit vadisi ve Niksar ovası tepeden birlikte görülüyor. Giriş ücretsiz; Ekim 2026’da kuzey surlarının restorasyonu sözleşme aşamasında ve kalede müze kazısı sürüyor, bazı bölümler kapatılabilir.
Niksar Kalesi’nin iç surlarına yaslanan bu medreseyi kitabesine göre 1157-58’de Danişmendli hükümdarı Nizâmeddin Yağıbasan yaptırdı; Yağıbasan da medresenin hazîresine gömüldü. Avlusu açık değil, yaklaşık 11 metrelik bir kubbeyle örtülüydü; Tokat’taki adaşıyla birlikte Anadolu’daki kubbeli medreselerin en erken örneklerinden sayılıyor. Kubbe bugün ayakta değil, yapı harap ama kuzey ve doğu eyvanları ile ocak nişli odalar seçiliyor. Kale yürüyüşünün durağı; ücret alınmıyor, kale yolu taşlı ve dik.
Kalenin güney kapısının karşısındaki bu cami Melik Gazi Camii adıyla da biliniyor; kitabesi yok, sözlü geleneğe göre 1145’e, Danişmendli Nizâmeddin Yağıbasan dönemine tarihleniyor. Harimi her biri ayrı örtülü otuz beş birime bölünüyor; bu düzen, Bursa Ulu Camii’nde doruğa ulaşan çok birimli cami tasarımının en erken örneklerinden sayılıyor. Batıya kaydırılmış taçkapısı, köşelerdeki devşirme taşlar ve tuğla gövdeli minaresi dışarıdan görülüyor. Namaz vakitleri dışında girmek rahat; bahçesinden kale kapısındaki 1198 kitabesi seçiliyor.
Niksar Kalesi’nin eteğindeki bu türbe Danişmendli beyliğinin kurucusu Dânişmend Gazi’ye atfediliyor; tarihte “Melik Gazi” diye anılan torunu Emîr Gazi ise Kayseri’de gömülü. Kitabesi yok, Danişmendli mezar anıtlarının en eskisi sayılıyor: kare planlı, Türk üçgenleriyle geçilen kubbeli ve taş-tuğla almaşık duvarlı. 1939 ve 1942 depremlerinde kubbesini ve giriş revakını yitirdi, 2017’de restore edildi. Ziyaret ücretsiz, ayakkabı çıkarılıyor; Ulu Camii ve kale kapısıyla aynı yürüyüşte.
Niksar’ın Ardıçlı yönündeki bu yayla ilçenin yaz serinliği adresi: ladin-çam örtüsü, açık çayırlar ve yayla evleri bir arada, rakım merkezden belirgin yüksek. Karadeniz’e bakan sırtta olduğu için sabahları sık sık bulut altında kalıyor. Yayla ilçe merkezinden araçla yarım saat, Tokat’tan yaklaşık bir buçuk saat. Ücret yok; yol son bölümde dar, haziran-eylül arası uygun, akşamları soğuk oluyor.
Bağlar mahallesindeki bu tesis Niksar’ın günlük kullanım alanı: çay bahçesi, yürüyüş yolu, çocuk oyun grupları ve oturma bölümleri aynı alanda. İlçe merkezine yürüme mesafesinde olduğu için akşamüstü kalabalıklaşıyor ve aileler günün büyük bölümünü burada geçiriyor. Tesis merkeze 58 kilometre. İşletme tarifesi geçerli; hafta sonu akşamı masa bulmak zorlaşıyor, erken saat rahat.
Çamiçi Yaylası’ndaki bu belediye tesisi yaylada konaklamayı mümkün kılıyor: bungalov ve çadır alanları, ortak mutfak ve servis birimleri yayla çayırının kenarında toplanmış. Yaylayı günübirlik değil gece kalarak görmek isteyenlerin tek düzenli adresi. Tesis Niksar merkezinden araçla yarım saat. Sezon haziran-eylül arası; yer sınırlı olduğu için rezervasyon şart, geceleri battaniye gerekiyor.
Zile’nin 7 km güneydoğusundaki Şeyh Nusrettin (Tekke) köyünde, büyük bir bahçenin içinde bir türbe, ona yarı açık bir avluyla bağlanan ahşap bir cami ve bir minare duruyor; ayakta ayrı bir tekke binası yok. 1353, 1368 ve 1389 tarihli vakfiyeler burada 14. yüzyılda bir zaviyenin işlediğini gösteriyor; kubbeli türbe de Beylikler dönemi özellikleri taşıyor. Türbenin içi 1855’te nakkaş Zileli Emin’in yaptığı kalem işleriyle, Kâbe ve şehir tasvirleriyle süslü. Yıl boyu ziyaret ediliyor, her yıl nisanda dinî törenler yapılıyor; ziyaret ücretsiz, içeride sessizlik bekleniyor.
Zile’nin doğusunda, Turhal yolu üzerinde ve Çaypınarı Deresi’nin yanındaki bu cami, kitabesine göre H. 1215’te (1800-01) Zile ayanı Elbaşoğlu Ahmet Ağa tarafından yaptırıldı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında iç mekânı sıvanıp boyanmıştı; 2011’deki bir onarımda sıva dökülünce altından renkli kalem işleri çıktı ve Vakıflar bunları açığa çıkardı. Barok etkili oyma tavan göbeği, ahşap mahfil, ayet kuşağı ve renkli mermer kapı kemeriyle yörenin süsleme bakımından en zengin ahşap tavanlı camilerinden sayılıyor. İbadete açık; kalem işleri gün ışığında daha iyi görülüyor.
Zile’nin ortasındaki höyüğün üstündeki bu kale antik Zela’nın akropolü; Strabon burada Pers tanrıçası Anaitis’in tapınağından söz ediyor. MÖ 47’de Caesar, Pontus kralı II. Pharnakes’i kentin yakınında yendi ve zaferi Roma’ya “Veni, vidi, vici” sözleriyle bildirdi. Kalenin kurucusu kesin bilinmiyor; güney kapısındaki 1336-37 tarihli kitabe bir Eretna dönemi onarımını gösteriyor, kapının üstündeki kule 1876’da saat kulesine dönüştürüldü ve girişteki eski kışla 2022’den beri Veni Vidi Vici Kent Müzesi. Roma tiyatrosu kalenin kuzeydoğu eteğinde, sur dışında. Kale açık; Nisan 2026’da kuzeydoğu surlarında kısmi çökme oldu.
Zile Kalesi’nin eteğindeki çarşı dokusunda duran bu caminin ilk yapısı, son cemaat yerindeki kitabeye göre 1266-67’de Selçuklu Sultanı III. Gıyâseddin Keyhusrev döneminde yaptırıldı; sonradan sadrazam olan Nasuh Paşa’nın Zile voyvodalığı sırasında onarıldığı için Nasuh Paşa Camii diye de anılıyor. İlk yapı 20. yüzyıl başında yıktırıldı; bugünkü kesme taş, kubbeli bina 1909’da kaymakamın girişimi ve halkın yardımıyla yapıldı. Eski iki kitabe son cemaat yerinde alt alta duruyor. İbadete açık, namaz vakitleri dışında gezilebiliyor; kale hemen yukarıda.
Zile Kalesi’nin kuzeydoğu yamacındaki kayalara oyulmuş bu tiyatro, kalenin surları dışında kalıyor; uzun süre birkaç oturma basamağı görünen yapı, Eylül 2022’de başlayan kazılarda Roma tiyatrosu olarak tanımlandı. Açığa çıkan bölümler arasında oturma basamakları ve kentin ileri gelenlerine ayrılan yerler var; tiyatronun bir kısmı evlerin altında kaldığı için kamulaştırma sürüyor. Kesin yapım tarihi henüz yayımlanmadı. Kazı alanına girmeden önce yerinde sormak gerekiyor; alan açıkta, öğle güneşinde gölge yok.
Almus’un Mescitköy yönündeki bu yayla, baraj gölünün güneyindeki sırtlarda: çayır düzlükleri, kaynak suları ve yayla evleri yüksek rakımın serinliğiyle birlikte geliyor. Adını sık görülen sabah sisinden alıyor, o yüzden fotoğraf için gün doğumu tercih ediliyor. Yayla merkeze yaklaşık 50 kilometre, son bölüm stabilize yol. Ücret yok; haziran-eylül arası uygun, yüksek araç gövdesi avantaj sağlıyor.
Yeşilırmak üzerinde kurulu bu baraj gölü ilin en geniş su yüzeyi ve tabiat parkı statüsünde: çam ormanıyla çevrili kıyı hattı, koylar ve balıkçı iskeleleri bir arada. Su seviyesi mevsime göre değiştiği için kıyı çizgisi yıl içinde belirgin farklılaşıyor. Göl merkeze 35 kilometre, araçla kırk beş dakika. Giriş ücretsiz; kıyıda gölge bol, tekne turu için ilçedeki işletmelerle görüşmek gerekiyor.
İlçenin Kazova yönündeki bu kent ormanı ağaçlandırma alanı olarak kuruldu ve piknik bölümleri, yürüyüş patikaları ve seyir noktalarıyla düzenlendi. Kazova’nın tarım düzlüğüne bakan konumu, ovanın genişliğini tek bakışta gösteriyor. Alan ilçe merkezinden araçla on beş dakika, Tokat’tan kırk dakika. Ücret alınmıyor; gölge fidanların büyüklüğüne göre değişiyor, nisan-haziran ile eylül en uygun dönem.
Turhal’ın ortasında, Yeşilırmak’ın kuzeye döndüğü noktada ovadan yaklaşık 180 metre yükselen kayanın üstündeki bu kale, Pontus krallarının Strabon’un “eski kraliyet kenti” dediği Gaziura’sı. Kayaya oyulmuş, yaklaşık 250 metre inen basamaklı tünel kaleye su sağlamak için yapıldı; 19. yüzyıl gezginlerinin kopyaladığı Helenistik yazıtlar ise bugün görülemiyor. Ayakta yıkık iki burç ve birkaç sur parçası kalıyor. 2016’da başlayan restorasyon tamamlanamadı, Temmuz 2026’da kalenin yönetimi yeniden belediyeye geçti. Kale açık alan; kuzeydeki kaya merdivenleri dik ve yağmurda kaygan, tünele girmek tehlikeli.
Osmangazi mahallesindeki bu bahçe Turhal’ın en geniş düzenlenmiş yeşil alanı: yürüyüş parkuru, çim yüzeyler, bisiklet yolu ve çocuk oyun grupları bir arada. Şeker fabrikasıyla büyüyen sanayi ilçesinde kamusal açık alan ihtiyacını karşılayan adres burası. Bahçe ilçe merkezinde, merkeze 46 kilometre. Giriş ücretsiz; akşam serinliğinde kalabalıklaşıyor, sabah saatleri sakin.
Erbaa’nın birkaç kilometre batısındaki Akça’da (eski Fidiköy) duran bu ahşap cami, kalem işi çiçeklerle boyalı tavanı, direkleri ve üç yandan saran revaklarıyla Anadolu’nun sağlam kalmış ahşap camilerinin en zengin örneklerinden sayılıyor. İnşa kitabesi yok; içindeki 1688 tarihli bakır eşyalar Silahdar Ömer Paşa adına vakfedildiği için adı ondan geliyor, kayıtlar yapıyı 17. yüzyıla yerleştiriyor. Yerelde söylenen 1082 tarihi belgeyle desteklenmiyor. 2007’de restore edildi; namaz vakitleri dışında tavana bakmak daha rahat.
İlçenin merkezindeki bu meydan Erbaa’nın toplanma alanı: çevresindeki çarşı, belediye binası ve kafeler günün her saati hareketli tutuyor. Erbaa 1942 depreminden sonra bugünkü yerine taşınarak yeniden kurulduğu için ilçe merkezi planlı ve geniş caddeli; meydan da bu planın çekirdeği. Meydan merkeze 78 kilometre. Ücret yok; çarşı gezisi ve mola için doğru başlangıç, hafta pazarı günleri en kalabalık.
Erbaa’nın Erek mahallesindeki bu alan ilçenin düzenlenmiş vadi parkı: yürüyüş yolları, oturma bölümleri, kafeterya birimleri ve çocuk alanları dere hattı boyunca sıralanıyor. Kelkit vadisinin kenarındaki konumu alana gün boyu hava akımı sağlıyor. Park ilçe merkezinde, merkeze 78 kilometre. Giriş ücretsiz; yaz akşamları en yoğun, gündüz gölge sınırlı olabiliyor.
İsmetpaşa mahallesindeki bu tesis Erbaa’nın çam ağaçlı tepesindeki mola noktası: çay bahçesi, oturma terasları ve aile bölümleri ilçeye bakan yamaçta. Yükseltisi sayesinde Kelkit vadisi ve ilçe merkezi aynı kareye giriyor. Tesis ilçe merkezinden araçla beş dakika, merkeze 78 kilometre. İşletme tarifesi geçerli; gün batımı saati en çok tercih edilen dilim, hafta sonu kalabalık oluyor.
Sulusaray’ın ortasındaki höyükte Erken Tunç Çağı’ndan bugüne yerleşim var; eski adı Karana olan kent, Augustus döneminde Sebastopolis adıyla yeniden kuruldu ve 2. yüzyılda Herakles’e adanan ikinci adıyla Sebastopolis-Herakleopolis oldu. Kentin büyük bölümü bugünkü evlerin altında; kazılarda açığa çıkan Roma hamamının dört bölümü ve ortasında yıldız motifli taş döşeme bulunan kubbeli, üç nefli Bizans kilisesi açık hava müzesi olarak geziliyor. Giriş ücretsiz; kazı sezonunda bazı bölümler kapalı olabilir, alan gölgesiz olduğu için şapka ve su gerekiyor.
Artova’nın Kızılca-Bebekderesi yönündeki bu baraj gölü ilçenin sulama yapısı ve aynı zamanda günübirlik su kenarı durağı: kıyısındaki düzlüklerde piknik yapılıyor, göl çevresinde yürüyüş mümkün. Yüksek düzlükte olduğu için yaz aylarında bile hava merkeze göre serin. Baraj ilçe merkezinden araçla on dakika, Tokat’a 40 kilometre. Ücret alınmıyor; düzenlenmiş tesis yok, gölge ve erzak kendi imkânlarıyla götürülmeli.
Artova’nın İstasyon mahallesindeki bu cami ilçe merkezinin ana ibadet yapısı ve yerleşimin toplanma noktası. Artova, Sivas-Tokat demiryolu ve karayolu hattının kesiştiği yüksek düzlükte kurulduğu için ilçe merkezi istasyon çevresinde gelişti; cami de bu çekirdekte. Yapı ilçe merkezinde, Tokat’a 40 kilometre. Giriş ücretsiz; on dakikalık durak, ilçe geçiş yolu üzerinde olduğu için mola vermek kolay.
Gençosman mahallesindeki bu mesire alanı Başçiftlik’in yaz kullanımına ayrılmış bölümü: kaynak suyu, piknik masaları ve gölgeli oturma alanları orman kenarında toplanmış. Kayak merkeziyle aynı ilçede olması, Başçiftlik’i yılın iki ayrı döneminde ziyaret edilebilir kılıyor. Alan Tokat’a 100 kilometre. Giriş ücretsiz; haziran-eylül arası uygun, hafta sonu öğle saatlerinde masalar dolabiliyor.
Karacaören yönündeki bu tesis ilin kayak adresi: pist, teleski hattı ve servis binası Başçiftlik’in yüksek platosunda kurulu. İlçe Karadeniz’e bakan sırtlarda yer aldığı için kar tutma süresi ilin geri kalanından uzun; kış sporları burada mümkün oluyor. Merkez Tokat’a 100 kilometre, araçla iki saat. Sezon ocak-mart arası; kar durumu ve tesisin çalışma günleri için önceden bilgi almak gerekiyor.
Yeşilyurt’un Şemsettin Bey Caddesi üzerindeki bu cami ilçe merkezinin ana ibadet yapısı ve yerleşimin merkez işareti. İlçe, Artova-Sulusaray hattındaki tarım ovasında kurulu ve nüfusu küçük; bu yüzden cami çevresi aynı zamanda çarşı ve buluşma alanı olarak çalışıyor. Yapı ilçe merkezinde, Tokat’a 65 kilometre. Giriş ücretsiz; on dakikalık durak, ilçeye gelenler için pratik bir mola noktası.
Gaziosmanpaşa mahallesindeki bu park Yeşilyurt’un düzenlenmiş kamusal alanı: yürüyüş yolu, çim yüzeyler, çocuk oyun grupları ve oturma bölümleri bir arada. İlçe tarım ovasının ortasında küçük bir yerleşim olduğu için gölgeli park alanı gündelik hayatta yoğun kullanılıyor. Park ilçe merkezinde, Tokat’a 65 kilometre. Giriş ücretsiz; akşamüstü en hareketli saat, yaz öğlelerinde ağaç sıralarının altı tercih ediliyor.
Tokat’ta en dengeli dönemler mayıs-haziran ile eylül-ekim: hava açık, vadi tabanındaki sıcak henüz bunaltmıyor ve yaylalar kullanılabilir durumda. İl Karadeniz ile İç Anadolu arasındaki geçiş kuşağında olduğu için takvim üç ayrı programa bölünüyor. Merkez programı yıl boyu geçerli: kale, Sulusokak hattı, müzeler, hamam ve çarşı hava koşullarından bağımsız — kışın bile tam bir gün tutuyor. Yayla sezonu haziran-eylül: Niksar’ın Çamiçi, merkeze 9 kilometre uzaklıktaki Topçam ve Almus’un Dumanlı yaylası bu aylarda açık; yüksek kesimlerde geceler haziranda bile soğuk oluyor, yollar ekim sonrasında kapanabiliyor. Kayak sezonu ocak-mart: ilin tek kayak tesisi Başçiftlik’te ve ilçe Karadeniz’e bakan sırtlarda olduğu için kar tutma süresi ilin geri kalanından uzun. Ballıca Mağarası ise mevsimden bağımsız tek durak; içi yıl boyu soğuk ve nemli olduğu için temmuzda da ince bir ceket gerekiyor. Nisan-mayıs kırların en yeşil olduğu dönem ve Zile, Turhal, Komana gibi açık alan duraklarını gezmek için ideal; ekim ise fotoğraf için en iyi ay — Almus, Zinav ve Kelkit vadisinde orman örtüsü renk değiştiriyor. Aralık-şubat arası merkezde kar birkaç gün kalıcı oluyor, Reşadiye ve Başçiftlik yollarında kış lastiği gerekiyor.
Aylara göre hava, program ve kalabalık
Tokat, Karadeniz ile İç Anadolu arasındaki geçiş kuşağında ve kent merkezi yaklaşık 620 metre rakımda. Bu konum iki sonuç veriyor: kışlar İç Anadolu kadar sert değil ama kar görüyor, yazlar ise Yeşilırmak vadisinde belirgin sıcak geçiyor. İlin gezi takvimi bu yüzden üç ayrı programa bölünüyor — merkez ve Sulusokak yıl boyu gezilebiliyor, yaylalar (Çamiçi, Topçam, Dumanlı) haziran-eylül arası açık, Başçiftlik’teki kayak ise ocak-mart arasında çalışıyor. Ballıca Mağarası ise hava koşullarından etkilenmeyen tek durak.
Dönem
Hava
Ne öne çıkar
Kalabalık
Not
Aralık–Şubat
-3 / 7 °C
Müzeler, Sulusokak, Başçiftlik kayak
Düşük
Kar merkezde birkaç gün, Başçiftlik’te uzun kalıyor. Yayla yolları kapanabiliyor.
Mart
1 / 12 °C
Kale, çarşı, Ballıca
Düşük
Kar erimesiyle dereler yükseliyor; Zinav kanyonunda patika ıslak oluyor.
Nisan
5 / 18 °C
Zile, Turhal, Komana, bahar yeşili
Orta
Kırlar en yeşil dönem. Yaylalar henüz açılmıyor, yükseklerde kar sürüyor.
Mayıs
9 / 23 °C
Merkez yürüyüşü, Niksar, baraj gölleri
Orta
Yılın en dengeli aylarından: hava açık, sıcak henüz bunaltmıyor.
Haziran
13 / 27 °C
Yaylalar açılıyor, Almus, Ballıca
Orta
Çamiçi, Topçam ve Dumanlı bu ayda kullanılabilir hâle geliyor.
Temmuz–Ağustos
16 / 30 °C
Yayla ve göl hattı, kamping
Yüksek
Vadi tabanında öğle sıcağı ağır; program sabaha ve yaylalara kayıyor.
Eylül
12 / 27 °C
Bağ-üzüm dönemi, yayla, merkez
Orta
Narince hasadı bu aylarda; hava hâlâ açık ve kalabalık çekiliyor.
Ekim
8 / 21 °C
Sonbahar renkleri, Zinav, Almus
Orta
Orman örtüsü renk değiştiriyor; fotoğraf için yılın en iyi dönemi.
Kasım
3 / 13 °C
Kapalı mekânlar, müzeler, hamam
Düşük
Yağış artıyor, yayla sezonu kapanıyor; program merkeze dönüyor.
Tokat’a Nasıl Ulaşılır?
Karayoluyla: Tokat, Samsun-Sivas ve Ankara-Erzurum güzergâhlarının kesiştiği iç Anadolu-Karadeniz geçidinde. Ankara yönünden Yozgat-Sivas ya da Amasya üzerinden, Karadeniz’den ise Samsun-Amasya hattıyla geliniyor; otogar kent merkezine yakın ve Samsun, Amasya, Sivas, Ankara yönlerine otobüs seferi sık.
Uçakla:Tokat Havalimanı25 Mart 2022’de açıldı ve uçuş ağı sınırlı; 29 Mart 2026’da İzmir hattı da eklendi. Yine de birçok ziyaretçi Samsun (Çarşamba), Amasya-Merzifon ya da Sivas havalimanına inip karayoluyla devam ediyor.
Trenle: Samsun-Kalın (Sivas) demiryolu ilin Zile, Turhal ve Artova ilçelerinden geçiyor ve bölgesel trenler bu istasyonlarda duruyor — ama hat il merkezine girmiyor. 17 Nisan 2026’dan bu yana Gümüşyurt-Artova kesimindeki altyapı çalışması nedeniyle seferler Samsun-Zile veya Samsun-Turhal arasında işletiliyor; yola çıkmadan önce güncel tarifeye bakmak gerekiyor.
İl içinde: Pazar 27, Almus 35, Artova 40, Turhal 46, Niksar 58, Yeşilyurt 65, Zile 68, Sulusaray 68, Erbaa 78, Başçiftlik 100 ve Reşadiye 105 kilometre. İlçe merkezlerine minibüs ve otobüs çalışıyor; ancak Ballıca Mağarası, Çamiçi ve Dumanlı yaylaları, Zinav Gölü ve Şeyh Nusreddin Tekkesi gibi noktalara düzenli toplu taşıma yok — bu duraklar için özel araç gerekiyor.
Şehir içi: Merkezdeki durakların tamamı yürünüyor. Kale eteği, Sulusokak hattı, Taşhan, bedesten, Gök Medrese, Tokat Müzesi ve Latifoğlu Konağı aynı çekirdekte; aralarındaki en uzun yürüyüş yirmi dakika. Yalnız kaleye çıkış dik bir yürüyüş gerektiriyor.
Not: Reşadiye ve Başçiftlik yönündeki yollar dağ geçitlerinden geçiyor; kışın buzlanma oluyor. Yayla yollarının son bölümleri stabilize ve dar, yüksek gövdeli araç avantaj sağlıyor.
Önerilen Gezi Rotaları
Tokat’ın merkezi küçük ve gezilecek yerlerin çoğu tek bir yürüyüşe sığıyor; ilçeler ise il merkezinden yelpaze gibi açılıyor. Karayolu uzaklıkları: Pazar 27, Almus 35, Artova 40, Turhal 46, Niksar 58, Yeşilyurt 65, Zile 68, Sulusaray 68, Erbaa 78, Başçiftlik 100 ve Reşadiye 105 kilometre. Yani il, merkezden çıkıp akşam dönülen günübirlik turlarla bölünüyor; yalnız Reşadiye ve Başçiftlik için erken çıkmak gerekiyor.
1. gün — Merkez
09:00Tokat Kalesi ve Kale Önü Meydanı.
10:30Sulusokak hattı: Ali Tusi Türbesi, Sümbül Baba Zaviyesi, Ulu Cami.
12:00Tokat Taşhan ve Arastalı Bedesten (yazma alışverişi).
13:00 Öğle: Tokat kebabı (fırın saatini önceden sor).
14:30Tokat Gök Medrese → Tokat Müzesi.
16:30Latifoğlu Konağı ve Mevlevihane.
18:00Hıdırlık Köprüsü ve ırmak kenarı.
2. gün — Ballıca ve Pazar
09:30Ballıca Mağarası (27 km, ceket al).
11:30Mahperi Hatun Kervansarayı.
13:00 Pazar’da Tokat kebabı molası.
15:00Kaz Gölü ya da dönüşte Komana Antik Kenti.
3. gün — Niksar
09:30Niksar Kalesi (58 km).
11:00Niksar Yağıbasan Medresesi (Anadolu’nun ilk medresesi).
14:30Çamiçi Yaylası (haziran-eylül) ya da Kentpark.
4. gün — seçime bağlı
AZile (68 km): kale, antik tiyatro, Elbaşoğlu Camii + Turhal Kalesi.
BReşadiye (105 km): Zinav Gölü ve kanyonu, termal tesis.
CAlmus (35 km): baraj gölü + Dumanlı Yaylası.
Kısa ziyaret
1 gün Kale + Sulusokak + müzeler + kebap.
2 gün Üstüne Ballıca ve Pazar.
3 gün Üstüne Niksar günü.
Bütçe: Tokat’ta neye ne kadar gider?
Merkez günü neredeyse ücretsiz. Kale, Sulusokak, camiler, türbeler, meydanlar, parklar ve köprü bedava; ödeme yalnız müzelerde ve hamamda.
Müzelerde Müzekart geçiyor. Tokat Müzesi ve Latifoğlu Konağı aynı kapsamda; Mevlevihane ile Kent Müzesi için giriş koşullarını kapıda sormak gerekiyor.
Ballıca biletli. Mağara girişi kişi başı ücretli ve tabiat parkı kapsamında; araçla gidildiğinde otopark alanı mağara girişinde.
Tokat kebabı porsiyon değil tepsi mantığı. Taş fırında saatlerce piştiği için genellikle kilo ya da tepsi üzerinden satılıyor; iki kişi için yarım porsiyon sormak işe yarıyor.
Hamam ayrı kalem. Ali Paşa Hamamı çalışan tarihî hamam; kese-köpük ek ücretli ve kadın-erkek saatleri farklı.
Yayla ve göl hattı ücretsiz ama tesis sınırlı. Dumanlı, Topçam ve Zinav’da market yok; erzak ilçe merkezinden alınmalı.
Kayak sezonu Başçiftlik’te. Tesis ücretleri ve ekipman kiralama ilçe belediyesi tarifesine bağlı; sezon ocak-mart arası.
Hediyelik: Tokat yazması (baş örtüsü, masa örtüsü), cevizli sucuk, Zile pekmezi ve bakır işi. Arastalı Bedesten ile çarşı hattı fiyat karşılaştırması için en uygun yer.
Zela: Sezar’ın üç kelimesi
MÖ 47 yazında Roma iç savaşının ortasında, Pontus kralı II. Pharnakes Anadolu’da Roma topraklarına saldırdı. Sezar Mısır’dan dönüp beklenenden çok hızlı davrandı: karşılaşma Zela yakınında oldu ve kampanya beş gün sürdü.
Plutarkhos’un aktardığına göre Sezar zaferi Roma’ya üç kelimeyle bildirdi: “Veni, vidi, vici.” Bu cümlenin coğrafyası bugünün Zile ilçesi; yani tarihin en çok alıntılanan askerî raporu Tokat’tan yazıldı. İlçedeki höyüğün üstünde duran Zile Kalesi ve kayanın güney yüzüne oyulmuş antik tiyatro aynı yerleşimin üst üste binmiş katmanları.
Anadolu’nun ilk medresesi ve Danişmendlilerin başkenti
Malazgirt’ten sonra Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinden Danişmendliler, merkezlerini bu bölgeye kurdu: Niksar — antik adıyla Neocaesarea — 1071-1178 arasında beyliğin başkentiydi. Melik Ahmed Gazi’nin türbesi, Ulucami ve kale bu dönemin kalıntıları.
Beyliğin en kalıcı katkısı ise eğitim tarihinde. Hükümdar Nizamettin Yağıbasan, 1148-1157 arasında biri Tokat merkezde biri Niksar’da olmak üzere iki medrese yaptırdı. Bu yapılar Anadolu’nun ilk Türk-İslam medreseleri kabul ediliyor; Niksar’daki örnek kapalı avlulu, iki eyvanlı planıyla Anadolu’da bu şemanın öncüsü sayılıyor ve kale surlarıyla bütünleşiyor. Osmanlı medrese sisteminin kurucusu kabul edilen Dâvûd-i Kayserî’nin burada sekiz yıl okuduğu aktarılıyor. Tokat merkezdeki ikizi ise zemininin sokak seviyesinin altında kalması nedeniyle yörede Çukur Medrese adıyla biliniyor.
Tokat Kalesi ve Kazıklı Voyvoda anlatısı
Kent merkezinin kuzeyindeki sarp kayanın üstünde duran Tokat Kalesi, Roma’dan Osmanlı’ya kadar kullanılmış bir savunma noktası: surlar, sarnıçlar ve kayaya oyulmuş dehlizler bugün de görülüyor. Kaleyi Türkiye dışında da tanınır kılan şey ise bir isim: Eflak voyvodası III. Vlad, yani Kazıklı Voyvoda.
Osmanlı kaynaklarına dayanan yaygın anlatıya göre Vlad ve kardeşi, babalarının Osmanlı’ya bağlılığının teminatı olarak rehin alındı ve rehinlik yıllarının bir bölümünü Tokat Kalesi zindanlarında geçirdi; sonra eğitim için Edirne’ye gönderildiler. Anlatının ayrıntıları tartışmalı, süreler kaynaklara göre değişiyor — ama kaleyi gezerken duyacağınız hikâye bu ve ilçedeki turizm anlatısının merkezinde duruyor.
Sulusokak: bir kilometrede üç dönem
Tokat’ı gezmenin en verimli yolu tek bir sokağı yürümek. Sulusokak hattı boyunca bir kilometre içinde cami, medrese, türbe, han, hamam ve bedesten sıralanıyor: Ali Tusi Türbesi, Sümbül Baba Zaviyesi (13. yüzyıl sonu, taçkapısındaki taş işçiliğiyle), Ulu Cami, Arastalı Bedesten, Deveciler Hanı ve Tokat Taşhan aynı güzergâhta.
Bu yoğunluğun nedeni ticaret. Tokat, İstanbul’dan Bağdat’a ve İran’a giden kervan yolunun konaklama düğümlerinden biriydi; Taşhan bunun en büyük tanığı. Han 17. yüzyılın ilk yarısında yapıldı ve Fransız gezgin Tavernier 1631’de kentte bulunduğunda yapıyı görüp anlattı. Adı şehrin mali işlerini yürüten voyvodadan geliyor. Aynı hatta 1277 tarihli Gök Medrese de ekleniyor: adını cephesini kaplayan firuze çinilerden alıyor ve İlhanlı dönemi taş-çini işçiliğinin kentteki en gösterişli örneği.
Ballıca Mağarası: 3,4 milyon yıl ve soğan sarkıtları
Pazar ilçesindeki Ballıca Mağarası, ilin uluslararası ölçekte adı geçen doğa varlığı. Yaşı 3,4 milyon yıl olarak belirlenmiş; 680 metre uzunluğundaki galeriler üst üste salonlar hâlinde ilerliyor. Mağarayı ayrıcalıklı kılan şey ise oluşum biçimi: dünyada az görülen soğan sarkıtları — katman katman büyümüş, kesitinde soğan halkaları gibi görünen damlataşlar.
Bu özelliğiyle mağara 2019’da UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı. İçeride yürüyüş platformları ve aydınlatma var, yani gezi teknik ekipman gerektirmiyor; buna karşılık sıcaklık yıl boyu düşük ve nem yüksek olduğu için yaz ortasında bile ince bir üstlük gerekiyor. Merkeze 27 kilometre ve aynı yolda Mahperi Hatun Kervansarayı var: 13. yüzyılda Selçuklu sultanı I. Alaeddin Keykubad’ın eşi Mahperi Hatun tarafından yaptırılan han, Tokat-Sivas kervan yolunun durağıydı.
Yazmacılık, Narince ve iki ırmak
Tokat’ın zanaat kimliği yazmacılık: ahşap kalıplara oyulmuş desenler kumaşa elle basılıyor ve renk renk katmanlar üst üste geliyor. Zanaat ilde hâlâ sürüyor; örnekleri Tokat Müzesi’nin etnografya salonunda, satışı ise Arastalı Bedesten ve çevresindeki çarşıda. Aynı müzede Anadolu müze ve kütüphanelerinde bilinen en eski Kur’an-ı Kerim el yazması olarak kaydedilen H 587 / M 1191 tarihli nüsha da sergileniyor.
İlin tarımsal kimliğini ise iki ırmak belirliyor: Yeşilırmak ve kuzeydeki Kelkit. Bu vadilerde yetişen Narince üzümünün anavatanı Tokat; özellikle Erbaa, Niksar ve Kazova çevresinde yaygın ve asma yaprağı “Tokat yaprağı” adıyla ülke çapında satılıyor. Aynı ovalar Turhal’ın şeker pancarı ekonomisini de besliyor. Yeşilırmak üzerindeki Almus Barajı ise ilin en geniş su yüzeyi ve tabiat parkı statüsünde.
Roma’dan kalan iki kent: Komana ve Sebastopolis
Tokat’ın antik katmanı Zile ile bitmiyor. Merkeze yaklaşık 10 kilometre uzaklıktaki Gümenek çevresinde Komana Pontika var: Pontus Krallığı’nın tapınak kenti, antik kaynaklarda ana tanrıça Ma kültünün merkezi olarak anlatılıyor ve yönetimi tapınak rahiplerinin elindeydi. İkincisi güneyde: Sulusaray’daki Sebastopolis, Roma döneminin planlı kenti — hamam yapısı, sütunlu bölümler ve mozaik parçaları kazı alanında görülüyor.
İkisi de düzenlenmiş, tabelalı ören yeri beklentisiyle gidilecek yerler değil; Komana’da kazı alanı tarla dokusunun içinde, Sebastopolis’te kalıntılar ilçe merkezinin kenarında. Buna karşılık ikisi birlikte ilin neden bu kadar çok katmanlı olduğunu açıklıyor: Yeşilırmak vadisi Karadeniz’i İç Anadolu’ya bağlayan doğal geçit ve her dönem aynı güzergâh kullanılmış.
Tokat’ta ilk kez gidenlerin yaptığı hatalar
Tokat kebabını akşama bırakmak. Kebap taş fırında saatlerce pişiyor ve belirli saatlerde çıkıyor; fırın saatini önceden sormadan gidilirse tabak bitmiş olabiliyor.
Sulusokak’ı tek yapı sanmak. Bir kilometrelik hat boyunca cami, medrese, türbe, han ve hamam sıralanıyor; sokağa iki saat ayırmak gerekiyor.
İki Yağıbasan Medresesi’ni karıştırmak. Biri Tokat merkezde (Çukur Medrese), biri Niksar’da; ikisi de aynı hükümdarın eseri ve iki ayrı durak.
Ballıca’ya yazlık kıyafetle gitmek. Mağara içi yıl boyu soğuk ve nemli; ince bir ceket ve kaymayan ayakkabı gerekiyor.
Zile’yi yalnız kale sanmak. Kalenin oturduğu kayada antik tiyatro da var ve ilçenin adı Zela savaşından geliyor; ikisi aynı yürüyüşte.
Yaylaları mevsimsiz planlamak. Çamiçi, Topçam ve Dumanlı haziran-eylül arası kullanılabiliyor; kar döneminde yollar kapanıyor.
Reşadiye’yi merkeze yakın sanmak. Zinav Gölü 105 kilometre ve araçla iki saat; yarım günlük programa sığmıyor.
Komana ve Sebastopolis’ten düzenlenmiş ören yeri beklemek. İkisinde de tabela ve yol sınırlı; araç ve kuru mevsim gerekiyor.
Trene güvenmek. Samsun-Sivas hattı Zile, Turhal ve Artova’dan geçiyor ama 17 Nisan 2026’dan bu yana Gümüşyurt-Artova kesimindeki altyapı çalışması nedeniyle seferler Samsun-Zile ya da Samsun-Turhal arasında işletiliyor; güncel durumu kontrol etmek gerekiyor.
Tokat’ta ne yenir?
İlin imza tabağı tartışmasız Tokat kebabı: kuzu eti, patlıcan, domates, sarımsak ve patates şişlere dizilip taş fırında saatlerce pişiriliyor. Bu yüzden kebap “hemen gelen” bir yemek değil — fırından belli saatlerde çıkıyor ve genellikle tepsi ya da kilo üzerinden satılıyor. Pazar ilçesindeki belediye lokantası dâhil, ilin kebap adresleri fırın saatine göre çalışıyor.
Sofranın ikinci sırasında bat var: yeşil mercimek, bulgur, yeşillik ve nar ekşisiyle hazırlanan, yörede mezeden çok ana tabak sayılan bir karışım. Tokat pidesi ince hamuruyla ayrı bir başlık; Tokat keşkeği ve Tokat yağlısı ise düğün ve davet yemekleri arasında. İlkbaharda madımak tezgâhlarda kısa bir dönem için görülüyor.
Hediyelik tarafı üzüm ve cevizle ilgili: cevizli sucuk (pekmeze batırılmış ceviz dizisi), Zile pekmezi ve Narince üzümünden kurutulmuş ürünler. Asma yaprağı “Tokat yaprağı” adıyla ülke çapında satılıyor ve yaprak sarma ilin en yaygın ev yemeği. Bakır işi ve Tokat yazması ise sofra dışı hediyelik olarak çarşıda öne çıkıyor.
Yöresel lezzetlerin tarifleri ve nerede yeneceği için Tokat yöresel yemekleri sayfasına bakabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Tokat’ta kaç gün gezmek yeterli olur?
Sadece şehir merkezi ve yakın çevresi için 1–2 gün yeterlidir. Niksar, Zile, Pazar (Ballıca Mağarası), Almus ve Reşadiye gibi ilçeleri de gezmek isterseniz 3–4 günlük bir program çok daha doyurucu olur.
Tokat’a gitmek için en uygun zaman ne zaman?
En ideal dönemler ilkbahar (Nisan–Haziran) ve sonbahardır (Eylül–Ekim). Bu aylarda hava ılıman ve doğa yeşildir. Yayla ve baraj gölü çevresinde serinlemek içinse yaz ayları, kaplıcalar için kış mevsimi uygundur.
Tokat’a uçakla ulaşım mümkün mü?
Mümkün ama uçuş ağı sınırlı. Tokat Havalimanı25 Mart 2022’de açıldı ve belirli günlerde yurt içi seferlere hizmet veriyor; 29 Mart 2026’da İzmir hattı da eklendi. Sefer bulunamadığında ziyaretçiler Samsun (Çarşamba), Amasya-Merzifon ya da Sivas havalimanına inip karayoluyla devam ediyor. Otobüs seçeneği güçlü: Samsun, Amasya, Sivas ve Ankara yönünde seferler sık ve otogar kent merkezine yakın.
Tokat’ta araç kiralamak gerekir mi?
Şehir merkezini yürüyerek ve toplu taşımayla gezmek mümkündür. Ancak Ballıca Mağarası, Almus Baraj Gölü, Reşadiye kaplıcaları ve yaylalar gibi noktalara rahat ulaşmak için araç kiralamak büyük avantaj sağlar.
Tokat’ta mutlaka görülmesi gereken yerler nelerdir?
Merkezde Tokat Kalesi, Sulusokak hattı (Ali Tusi Türbesi, Sümbül Baba Zaviyesi, Ulu Cami, Arastalı Bedesten, Taşhan), 1277 tarihli Gök Medrese, Tokat Müzesi ve Latifoğlu Konağı tek yürüyüşe sığıyor. İlçelerde Ballıca Mağarası (Pazar, UNESCO geçici listesi), Niksar Kalesi ile Anadolu’nun ilk medresesi sayılan Yağıbasan Medresesi, Zile Kalesi ve kayaya oyulmuş antik tiyatrosu, Almus Barajı ile Reşadiye’deki Zinav Gölü öne çıkıyor.
Ballıca Mağarası gezmeye değer mi?
Evet, üstelik ilin hava koşullarından bağımsız tek durağı. Mağara Pazar ilçesinde ve merkeze 27 kilometre; içinde yürüyüş platformları ile aydınlatma bulunduğu için özel ekipman gerekmiyor ve gezi kırk beş dakika sürüyor. Giriş biletli. İç sıcaklık yıl boyu düşük, nem yüksek — yaz ortasında da ince bir ceket ve kaymayan ayakkabı gerekiyor. Aynı yolda Mahperi Hatun Kervansarayı bulunduğu için ikisi yarım güne rahatça giriyor.
Tokat’ta kayak yapılır mı?
Yapılıyor. Karacaören yönündeki Başçiftlik Kayak Merkezi ilin kayak adresi: pist, teleski hattı ve servis binası ilçenin yüksek platosunda kurulu. İlçe Karadeniz’e bakan sırtta olduğu için kar kalınlığı ilin geri kalanına göre daha yüksek seyrediyor. Sezon genellikle aralık-mart arasında.
Sezar’ın “Veni, vidi, vici” sözü Tokat’ta mı söylendi?
Söz, Tokat’ın Zile ilçesinde kazanılan bir savaşın ardından yazıldı. MÖ 47’de Pontus kralı II. Pharnakes Anadolu’daki Roma topraklarına saldırdı; Mısır’dan dönen Sezar onu Zela (bugünkü Zile) yakınında beş gün süren kısa bir kampanyayla yendi. Plutarkhos’un aktardığına göre zaferi Roma’ya üç kelimeyle bildirdi: “Veni, vidi, vici” — geldim, gördüm, yendim. İlçedeki höyüğün üstünde Zile Kalesi, kayanın güney yüzünde ise kayaya oyulmuş antik tiyatro duruyor; ikisi aynı yürüyüşte görülüyor ve merkeze 68 kilometre.
Anadolu’nun ilk medresesi Tokat’ta mı, Niksar’da mı?
İkisi de aynı hükümdarın eseri, o yüzden ikisi birlikte anılıyor. Danişmendli hükümdarı Nizamettin Yağıbasan, 1148-1157 arasında biri Tokat merkezde biri Niksar’da olmak üzere iki medrese yaptırdı ve bunlar Anadolu’nun ilk Türk-İslam medreseleri kabul ediliyor. Niksar’daki yapı kapalı avlulu, iki eyvanlı planıyla Anadolu’da bu şemanın öncüsü sayılıyor ve kale surlarıyla bütünleşiyor; Osmanlı medrese sisteminin kurucusu kabul edilen Dâvûd-i Kayserî’nin burada sekiz yıl okuduğu aktarılıyor. Tokat merkezdeki ikizi ise zemini sokak seviyesinin altında kaldığı için Çukur Medrese adıyla biliniyor. Sayfada ikisi ayrı kart olarak duruyor.
Ballıca Mağarası neden UNESCO listesinde?
Mağara 2019’da UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı ve gerekçenin merkezinde oluşum biçimi var: dünyada az görülen soğan sarkıtları, yani katman katman büyüyüp kesitinde soğan halkalarını andıran damlataşlar. Yaşı 3,4 milyon yıl olarak belirlenmiş, galeri uzunluğu 680 metre ve salonlar üst üste sıralanıyor. Mağara Pazar ilçesinde ve merkeze 27 kilometre. İçeride yürüyüş platformları ile aydınlatma bulunduğu için özel ekipman gerekmiyor; buna karşılık sıcaklık yıl boyu düşük, nem yüksek — yazın da ince bir ceket gerekiyor. Gezi kırk beş dakika sürüyor.
Kazıklı Voyvoda gerçekten Tokat Kalesi’nde mi tutuldu?
Osmanlı kaynaklarına dayanan yaygın anlatı bunu söylüyor. Eflak voyvodası III. Vlad (Kazıklı Voyvoda) ve kardeşi, babalarının Osmanlı’ya bağlılığının teminatı olarak rehin alındı; rehinlik yıllarının bir bölümünü Tokat Kalesi zindanlarında geçirdikleri, ardından eğitim için Edirne’ye gönderildikleri aktarılıyor. Sürelere ilişkin rakamlar kaynaklara göre değişiyor, yani ayrıntılar tartışmalı. Kaleyi gezerken duyacağınız hikâye bu; kalede ayrıca surlar, sarnıçlar ve kayaya oyulmuş dehlizler görülüyor. Giriş ücretsiz, tepeye yürüyüş dik ve gölgesiz.
Tokat kebabı nasıl bir yemek, nerede yenir?
Tokat kebabı, kuzu eti ile patlıcan, domates, sarımsak ve patatesin şişlere dizilip taş fırında saatlerce pişirilmesiyle yapılıyor. Bu yüzden sipariş edilir edilmez gelen bir tabak değil: fırından belirli saatlerde çıkıyor ve çoğu yerde tepsi ya da kilo üzerinden satılıyor. En pratik yöntem, gitmeden önce telefonla fırın saatini sormak. Merkezde çarşı çevresindeki ocaklar, ilçelerde ise Pazar’daki belediye lokantası bu tabakla tanınıyor. Yanına bat (yeşil mercimek-bulgur karışımı) ve Tokat pidesi eklenebiliyor; hediyelik tarafında cevizli sucuk ve Zile pekmezi öne çıkıyor.
Tokat yazması nedir, nereden alınır?
Tokat yazması, ahşap kalıplara oyulmuş desenlerin kumaşa elle basılmasıyla üretilen bir tekstil zanaatı; renkler kalıp kalıp üst üste geliyor ve her katman ayrı basılıyor. Zanaat ilde hâlâ sürüyor. Tarihî örnekleri Tokat Müzesi’nin etnografya salonunda sergileniyor; satış tarafı ise Arastalı Bedesten ve çevresindeki çarşı hattında. Baş örtüsü, masa örtüsü ve yatak örtüsü en yaygın ürünler. Aynı çarşıda bakır işi de bulunuyor. Bedesten hafta içi öğleye doğru tümüyle açık, pazar günü sakin oluyor.
Tokat’ta kaç gün gerekir, ilçeler nasıl bölünür?
Merkez tek başına bir gün tutuyor: kale, Sulusokak hattı, Taşhan, bedesten, Gök Medrese, Tokat Müzesi ve Latifoğlu Konağı yürüme mesafesinde. İkinci gün Ballıca Mağarası + Mahperi Hatun Kervansarayı (Pazar, 27 km) yarım günde bitiyor, dönüşte Komana eklenebiliyor. Üçüncü gün Niksar (58 km): kale, Yağıbasan Medresesi, Ulucami, Melikgazi ve Kırkkızlar türbeleri. Dördüncü gün seçime bağlı — Zile + Turhal (68 ve 46 km) ya da Reşadiye’deki Zinav Gölü (105 km, araçla iki saat). Kısa bir ziyaret için bir gün merkez, iki gün merkez artı Ballıca yeterli oluyor.
Tokat’a trenle gidilebiliyor mu?
Doğrudan il merkezine gidilemiyor. Samsun-Kalın (Sivas) demiryolu Tokat’ın Zile, Turhal ve Artova ilçelerinden geçiyor ve bölgesel trenler bu istasyonlarda duruyor, ama hat kent merkezine girmiyor; merkeze ilçelerden minibüsle devam etmek gerekiyor. Ayrıca 17 Nisan 2026’dan bu yana Gümüşyurt-Artova kesimindeki demiryolu altyapı çalışması nedeniyle seferler tam parkur yerine Samsun-Zile veya Samsun-Turhal arasında işletiliyor. Uçak tarafında Tokat Havalimanı2022’de açıldı ama uçuş ağı sınırlı; çoğu ziyaretçi karayolunu ya da Samsun-Merzifon-Sivas havalimanlarını tercih ediyor.
📚 Kaynaklar ve resmî bağlantılar7 kaynak
Aşağıdaki kurumlar bu sayfadaki bilgileri karşılaştırmak ve ziyaret öncesi güncel durumu (saat, ücret, yol ve sezon) teyit etmek için başvurulabilecek resmî kaynaklardır. Giriş ücretleri ve ziyaret saatleri dönem dönem değiştiği için kesin bilgi her zaman kurumun kendi sayfasındadır.
Bu sayfadaki fotoğrafların bir bölümü Wikimedia Commons üzerinden serbest lisanslarla kullanılmıştır. Lisans gereği eser sahibi ve lisans bilgisi aşağıda belirtilmiştir.
whattowants.com, siteyi çalıştırmak ve reklam sunmak için çerez kullanır. 6698 sayılı KVKK
kapsamındaki aydınlatma için Çerez Politikası'na
bakabilirsiniz. Reddederseniz reklamlar kişiselleştirilmeden gösterilir.
