Mehmet Akif Ersoy Evi Tarihi

Son güncelleme: 13 Ekim 2026

Ankara’nın eski mahallelerinden Hamamönü’nün yukarısında, küçük bir caminin ve türbenin yanında iki katlı ahşap bir ev duruyor. Bir dergâhın konuk binası olarak yapıldı. 1920 baharında Ankara’ya gelen ve kalacak yer bulamayan Mehmet Âkif, arkadaşlarıyla birlikte burada kaldı. İstiklal Marşı’nı da bu evde yazdı. Bu sayfa dergâhın, evin ve marşın hikâyesini anlatıyor.

Taceddin Dergâhı

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre dergâhı 17. yüzyılda Şeyh Tâceddinzâde Mustafa Efendi yaptırdı. Kurucu hakkında bilgi az. Ankaralı bir aileden geldiği ve Celvetî şeyhi Aziz Mahmud Hüdâyî’nin çevresinde yetiştiği rivayet ediliyor. Adı ilk kez 1664 tarihli bir vakfiyenin tanıklar listesinde geçiyor. Dergâh bu yüzden 17. yüzyıl ortalarına tarihleniyor. Kaynaklarda dergâhın Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırıldığını yazanlar da var. Ancak Celvetiyye yolunun kurucusu sayılan Hüdâyî 1628’de öldüğünden ve Kanuni 1566’da öldüğünden bu bilgi tarihsel olarak tutarlı görünmüyor.

Bugün ayakta olan ev, dergâhın selamlık binası. TDV’ye göre Ankara İmar Meclisi 6 Ağustos 1845’te dergâhın bir selamlık binası olmadığını ve yapılması gerektiğini kararlaştırdı. Dokuz yıl sonraki bir teftiş raporu, selamlığın tamamlandığını gösteriyor. Dergâhın bu dönemdeki şeyhi Osman Vâfî Efendi’ydi. Dergâhın camisi, minaresi ve türbesi 1892’de yıkılıp II. Abdülhamid’in ayırdığı parayla yeniden yapıldı. Türbe kapısındaki manzum kitabeye göre yeni cami 1901’de tamamlandı. Caminin karşısındaki çeşmeyi 1897’de Fatma Hanım yaptırdı.

Mehmet Âkif dergâhta (1920-1921)

Mehmet Âkif, Türkçe Vikipedi’ye göre 24 Nisan 1920’de, yani Meclis’in açılışının ertesi günü, oğlu Emin’le birlikte Ankara’ya geldi. Burdur mebusu seçildi ve Birinci Meclis’te bu sıfatla yer aldı. Kent o sırada kalabalıktı ve kiralık ev bulmak zordu. TDV’ye göre Âkif, yakın arkadaşları Hasan Basri (Çantay), Müftüzâde Abdülgafur (Iştın) ve Mehmet Vehbi (Bolak) ile birlikte dergâhın selamlık binasına yerleşti ve Mayıs 1921‘e kadar burada kaldı.

Âkif’in yakın dostu Eşref Edip, evi “dergâh” kelimesinin çağrıştırdığı bir tekke gibi değil, eşraftan birinin selamlık dairesi gibi anlatır: içi dışı boyalı, küçük bir köşk gibi düzgün bir yapı, meyve ağaçlarıyla dolu geniş bir bahçe ve önünde suyu akan bir şadırvan. TDV, bu tarifin 1845’teki İmar Meclisi kararında anlatılan selamlıkla örtüştüğünü belirtiyor. Âkif burada Safahat‘ın altıncı kitabı Âsım‘ı tamamladı, “Bülbül” ve “Süleyman Nazif” şiirlerini ve İstiklal Marşı’nı yazdı.

İstiklal Marşı’nın yazılışı

Maarif Vekâleti, Kurtuluş Savaşı’nın ortasında bir millî marş için güfte yarışması açtı. Türkçe Vikipedi’ye göre son başvuru tarihi 23 Aralık 1920’ydi ve yarışmaya 724 şiir geldi. Bakanlık bunların hiçbirini yeterli bulmadı. Âkif, yarışmanın para ödüllü olması yüzünden başlangıçta katılmak istememişti. Maarif Vekili Hamdullah Suphi Bey, 5 Şubat 1921 tarihli bir mektupla onu davet etti. Kaynaklara göre Âkif’i ikna eden, dergâhta onunla birlikte kalan Balıkesir mebusu Hasan Basri Bey oldu.

Şiir orduya ithaf edildi (“Kahraman Ordumuza”) ve 17 Şubat 1921‘de Ankara’da Hâkimiyet-i Milliye ve Sebilürreşad gazetelerinde yayımlandı. Vikipedi, TBMM tutanaklarına dayanarak şiirin Meclis’te ilk kez 1 Mart 1921’de okunduğunu yazıyor. 12 Mart 1921’deki oturumda Hamdullah Suphi şiiri kürsüden okudu ve şiir İstiklal Marşı olarak kabul edildi. Oylama, bugün Kurtuluş Savaşı Müzesi olan Birinci Meclis binasında yapıldı. Âkif 500 liralık ödülü, yoksul kadın ve çocuklara iş öğreten Dârülmesâi’ye bağışladı. Marşı, “milletin eseri” saydığı için şiirlerini topladığı Safahat‘a almadı.

Marşın yazılışına dair bir anlatı daha var. Âkif’in gece gelen ilhamı kaçırmamak için bazı dizeleri dergâhın duvarlarına kazıdığı anlatılır. Bu bilgi kaynaklarda belgeye dayanmayan bir rivayet olarak geçiyor.

Evden müzeye

1925’te tekke ve zaviyeler kapatılınca dergâh da işlevini yitirdi. TDV’ye göre selamlık binası “avlulu ahşap mektep” olarak Ankara İl Özel İdaresi’ne devredildi. Altındağ Belediyesi’ne ve Türkçe Vikipedi’ye göre 1949’da Şehir Meclisi kararıyla müze ev olması kararlaştırıldı, ancak bina uzun yıllar harap kaldı. 1982’de onarıldı ve 1984‘te ziyarete açıldı. Binanın tapusu 11 Kasım 1986’da Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne geçti. Cami ise 2008’de restore edildi ve bu sırada 1970’lerde yapılan ekler kaldırıldı.

Evin karşısında 2003’te dikilen bir Âkif büstü ve İstiklal Marşı’nın ilk iki kıtasının yazılı olduğu bir kitabe var. Vikipedi’ye göre müzede Âkif’e ait bir cep saati, gözlük, tespih ve tüfek ile şairin yüz kalıbı sergileniyor. Ancak Vikipedi’nin Kurtuluş Savaşı Müzesi maddesi, aynı tüfeğin, tespihin ve yüz kalıbının bu evden Birinci Meclis binasındaki İstiklal Marşı Anı Odası’na götürüldüğünü yazıyor. Hangi eşyanın bugün nerede olduğunu yerinde görmek gerekiyor. Dergâhın bahçesinde Âkif’le ilgili olmayan mezarlar da var: siyasetçi Muhsin Yazıcıoğlu ile yazar Nuri Pakdil buraya defnedildi.

Hamamönü’ndeki edebiyat müzesiyle karıştırmayın

Hamamönü’nde “Mehmet Akif Ersoy” adını taşıyan ikinci bir yer daha var: Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın İstiklal Marşı’nın kabulünün 90. yılında, 12 Mart 2011’de açtığı Mehmet Akif Ersoy Edebiyat Müze Kütüphanesi. Restore edilmiş bir Ankara evindeki bu kütüphane yaklaşık 7.000 kitaplık bir koleksiyona ve Âkif’e ayrılmış bir bölüme sahip, ancak Âkif’in yaşadığı ev değil. Marşın yazıldığı ev, Taceddin Camii’nin yanındaki selamlık binası.

Bugün Mehmet Akif Ersoy Evi’ni gezerken

Ev küçük. Gezi yarım saat sürüyor. Asıl bakılması gereken, iki katlı ahşap yapının kendisi: 19. yüzyıl ortasında bir dergâhın konuk binası olarak yapılmış, Ankara’da bu türün ayakta kalan az sayıdaki örneğinden biri. Yan taraftaki Taceddin Camii’ne ve türbesine, caminin karşısındaki 1897 tarihli çeşmeye ve türbe kapısındaki manzum kitabeye de bakın. Hamamönü’nün restore edilmiş sokakları yürüme mesafesinde. Marşın kabul edildiği salonu görmek isterseniz, Ulus’taki Kurtuluş Savaşı Müzesi’ne geçebilirsiniz. Müzenin işletmecisi ve açık olduğu günler kaynaklarda net değil. Gitmeden önce teyit edin.

Ziyaret saatleri, ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Ankara gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• “Tâceddin Dergâhı”. TDV İslâm Ansiklopedisi 39: 339-341 (2010) — kurucu, 1845 İmar Meclisi kararı, 1892-1901 cami, Âkif’in Nisan 1920 – Mayıs 1921 arası kalışı, 1986 tapu.
• Mehmet Âkif Ersoy Müze Evi, İstiklal Marşı (TBMM tutanaklarına atıflarla) ve Mehmet Âkif Ersoy, Vikipedi.
• Altındağ Belediyesi, “Mehmet Akif Ersoy Evi” — 1949 müze kararı, 1982 onarım, 1984 açılış, 2003 büst.
• Kültür Portalı, “Kurtuluş Savaşı Müzesi” (2020 arşiv kopyası) — 12 Mart 1921 kabulünün Birinci Meclis’te yapılması.
• Aşkar, Mustafa (2007). “İstiklâl Marşının Yazıldığı Mekân Olarak Ankara’da Bir Celvetî Dergâhı ve Tâceddin Sultan”. Mehmet Âkif, Türkiye’de Modernleşme ve Gençlik, Ankara: 118-135 (TDV aracılığıyla).

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası