Selinus Antik Kenti Tarihi

Son güncelleme: 15 Ekim 2026

Selinus, Roma tarihinin en ünlü ölümlerinden birinin geçtiği yer olarak bilinir. Ağustos 117’de, Part seferinden Roma’ya dönmekte olan İmparator Traianus bu küçük Kilikya limanında hayatını kaybetti. Kent bir süre onun adıyla, Traianopolis diye anıldı. Ama Selinus’un hikâyesi bu tek olaydan ibaret değil. Tepedeki kale, kıyıdaki sütunlu meydan, nehri aşan su kemeri ve yamaca yayılan mezarlar, bin yılı aşkın bir liman kentinin izlerini taşıyor. Yerleşimin en tartışmalı yapısı da ovanın ortasındaki taş bina, Şekerhane Köşkü.

Babil’den Seleukoslara

Selinus, Dağlık Kilikya’nın (Kilikia Tracheia) batı kıyısında, bugün Hacımusa Çayı denen küçük bir ırmağın ağzındaydı. İngilizce Vikipedi, Babil kralı Neriglissar’ın MÖ 557’de Pirindu krallığına karşı seferinde “Sallunê” adıyla anılan bu yeri aldığını aktarıyor. Yer adının antik kaynaklarda ilk geçtiği yerlerden biri Pseudo-Skylax’ın kıyı tarifidir. Princeton Encyclopedia of Classical Sites‘ta G. E. Bean, Selinus’u bu kıyının başlıca kentleri arasında sayar ve Livius’a dayanarak MÖ 197’de III. Antiokhos’un aldığı kentlerden biri olduğunu yazar. Almanca Vikipedi de aynı tarihi veriyor. Strabon, Korakesion’dan doğuya doğru sıraladığı kıyı yerleşimleri arasında “Selinus, bir kent ve bir ırmak” diye kısa bir not düşer.

117: bir imparatorun ölümü

Olayı en ayrıntılı anlatan antik yazar Cassius Dio’dur. Dio’ya göre Traianus Mesopotamya’ya yeni bir sefer hazırlarken hastalığı ağırlaştı. Hadrianus’u orduyla Suriye’de bırakıp İtalya’ya gitmek üzere yola çıktı. İmparator hastalığının kendisine verilen bir zehirden kaynaklandığından şüpheleniyordu. Dio, bir felç geçirdiğini, vücudunun bir kısmının tutmaz olduğunu ve vücudunun su topladığını yazar. Sonra şu cümleyi ekler: “Kilikya’da, bizim Traianopolis de dediğimiz Selinus’a gelince aniden öldü.”

Ölümün kesin günü kaynaklarda tartışmalı. İngilizce Vikipedi, Traianus’un Ağustos 117’de, Hadrianus’un tahta çıkış günü kabul edilen 11 Ağustos’tan kısa süre önce öldüğünü yazıyor. Bazı tanıtım metinlerinde geçen 9 Ağustos gibi kesin günler ise kaynakla doğrulanabilmiş değil. Traianus Senato tarafından tanrılaştırıldı. Geleneğe göre külleri Roma’ya götürülüp Traianus Sütunu’nun kaidesindeki küçük odaya kondu.

Ölümün ardından kent Traianopolis adını aldı. Bean’e göre bu ad sikkelerde ve yazıtlarda geçer. Kentin sikke basımı Kommagene Kralı IV. Antiokhos döneminde başlar, Traianus’tan Philippus’a kadar sürer. Kültür Portalı, kentin bir süre “Kutsal Şehir Selinus Traianopolis” olarak da anıldığını yazıyor. Ad kalıcı olmadı. İngilizce ve Almanca Vikipedi’ye göre Geç Antik Çağ’da piskoposluk merkezi olan kentin piskoposları yine “Selinus piskoposu” diye anılır. Almanca Vikipedi, kentin 269’da Persler tarafından alındığını ve 5. yüzyılda İsauria ayaklanmalarından etkilendiğini de aktarıyor. Traianus’un halefi Hadrianus’un doğu gezisine ve Antalya’daki izine Hadrian Kapısı tarihi sayfasında değindik.

Şekerhane Köşkü: kenotaf mı, tapınak mı, köşk mü?

Ovanın ortasında, sütunlu bir avlunun içinde duran dikdörtgen taş yapı, uzun süre Traianus’un kenotafı, yani cesedi bulunmayan anıt mezarı olarak tanıtıldı. Bugün bu tanımın kendisi tartışmalı ve kaynaklar yapıyı üç farklı biçimde okuyor.

• Orta Çağ yapısı: Bean, 1976’da sütunlu avlunun antik olduğunu, ama binanın “bazen yanlışlıkla Traianus’un mozolesi sanıldığını” ve görünüşe göre bir Orta Çağ kervansarayı olduğunu yazmıştı. Kültür Portalı yapının Selçuklu döneminde av köşkü olarak kullanıldığını ve halk arasında “Şekerhane” ya da “Şikârhane” diye anıldığını aktarıyor. “Şikâr” Farsçada av demektir.
• Anıtın yerine kurulmuş Selçuklu yapısı: Almanca Vikipedi, yapının bugünkü biçiminin muhtemelen Selçuklu döneminden olduğunu, ama kenotaf diye anılan, Korint düzeninde bir Roma yapısının yerinde durduğunu ve onun çok sayıda parçasının yeniden kullanıldığını yazıyor. Bu görüşün dayanağı, Claudia Winterstein’ın 2009’da yayımladığı yapı tarihi incelemesi.
• Tanrılaştırılmış Traianus’un tapınağı: Michael Hoff 2016’daki makalesinde, son kazıları yapan ekibin yapıyı “tapınak benzeri” olarak tanımladığını hatırlatıyor. Hoff yapının bir kenotaf değil, tanrılaştırılmış Traianus’a adanmış bir kült tapınağı olduğunu öne sürüyor. Ona göre burası imparatorun cesedinin yakıldığı odun yığınının, yani ustrinum‘un yerini de işaretliyor olabilir.

Üç okuma birbirini tümüyle dışlamıyor. Roma döneminde Traianus’un anısına yapılmış bir anıt, yüzyıllar sonra Selçuklular tarafından onarılıp başka bir işlevle kullanılmış olabilir. Kesin karar, kazı sonuçlarının ayrıntılı yayınına bağlı.

Kentin geri kalanı

Kültür Portalı, günümüze kalan kalıntıların daha çok Roma dönemine ait olduğunu yazıyor ve surları, agorayı, büyük ve küçük hamamı, odeonu, nekropoldeki mezarları ve Şekerhane’yi sayıyor. Bean de tepenin kara tarafından inen moloz taş suru, ırmak ağzındaki bataklığı aşan su kemerini, tiyatro kalıntılarını ve tepenin eteği boyunca uzanan nekropolü anlatıyor. Ona göre yarı gömülü sütun gövdeleri, kentten limana inen bir caddenin hattını gösteriyor.

• Akropol: Kültür Portalı’na göre akropole merdivenle çıkılıyor ve içindeki kilise ile sarnıç ayakta. Almanca Vikipedi, tepedeki iyi korunmuş kalenin 12. yüzyıla ait bir Küçük Ermenistan (Kilikya Ermeni) kalesi olduğunu yazıyor.
• Nekropol ve kül kutuları: Kültür Portalı’na göre nekropoldeki anıtsal mezar dikkat çekiyor. Alanya Müzesi’ndeki ostotekler, yani kül kutuları, çoğunlukla bu nekropolden getirildi. Bu yoğunluk, Selinus’ta bir ostotek atölyesi bulunduğunu düşündürüyor. Kutuları Alanya Müzesi‘nin bahçesinde görebilirsiniz.

Selinti: Orta Çağ ve sonrası

İngilizce Vikipedi’ye göre bölge Bizans’tan sonra Kilikya Ermeni Krallığı’nın eline geçti. Alâeddin Keykubad 1221’de Alanya’yı aldıktan sonra, 1225 civarında Selinus da Selçuklulara geçti. Kent bu dönemden sonra Selinti adıyla anılır. Türkçe Vikipedi’ye göre Selçuklu egemenliği kısa sürdü ve Kösedağ’dan (1243) sonra Ermeniler bölgeyi yeniden aldı. 13. yüzyıl sonunda Karamanoğulları’nın eline geçen kıyıyı 1472’de Gedik Ahmed Paşa Osmanlı topraklarına kattı. Bugünkü Gazipaşa adı ise Cumhuriyet döneminde verildi.

Bugün Selinus’u gezerken

Selinus, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın müze sitesinde Antalya için listelenen ören yerleri arasında yer almıyor (2 Ekim 2026’da kontrol edildi). Bu yüzden resmi bir ziyaret saati ya da ücret bilgisi veremiyoruz. Kalıntıların büyük bölümü Gazipaşa’nın batısında, yat limanı ile ırmak ağzı arasında açık arazide. Önce ovadaki Şekerhane Köşkü’ne gidin: sütunlu avlunun antik parçaları ile binanın Orta Çağ örgüsü arasındaki farkı kendiniz görmeye çalışın. Ardından ırmak ağzındaki su kemerine ve tepe eteğindeki mezarlara bakın. Akropole tırmanış dik; yaz aylarında sabah erken saatleri seçin.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Antalya gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Cassius Dio, Romaika 68.33. İngilizce çeviri: LacusCurtius. Strabon, Geographika 14.5.3: LacusCurtius.
• Bean, G. E. (1976). “Selinos (Gazipaşa, formerly Selinti) Turkey”. The Princeton Encyclopedia of Classical Sites. Perseus.
• Hoff, Michael C. (2016). “The Şekerhane Köşkü at Selinus (Cilicia): The Temple of the Deified Trajan”. Journal of Ancient Egyptian Interconnections 10. DOI (özet).
• Winterstein, Claudia (2009). “Der Şekerhane Köşkü in Selinus. Bauhistorische Untersuchungen zum vermuteten Kenotaph des Kaisers Trajan”. Architectura 39/1: 27-41 (Almanca Vikipedi aracılığıyla).
• Kültür Portalı, “Selinus” (Dünden Bugüne Antalya II, 2012).
• Selinus (Cilicia), Trajan ve Gazipaşa (İngilizce); Selinus (Kilikien) (Almanca); Gazipaşa, Vikipedi.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası