Idyros Antik Kenti Tarihi

Son güncelleme: 15 Ekim 2026

Nerede: Antalya, Kemer; ilçe merkezinin güneybatısı, Ayışığı Koyu (Ayışığı Plajı) yakını, merkeze yaklaşık 10 dakika yürüme mesafesi
Başka adları: İdyros, Idyrus
Dönem: Kalıntıların çoğu Roma ve Bizans dönemlerinden; daha eski bir geçmişe işaret eden buluntular tartışmalı
Önemli tarihler: MÖ 4. yüzyıl Pseudo-Skylaks’ın kıyı tarifinde adı · MS 1.-3. yüzyıl amfora mezarları · MS 4. yüzyıl mozaikli kilise · 1976-1977 Antalya Müzesi kazısı · 2017’de yeniden başlayan kazılar
Bugün: Kent içinde açık arkeolojik alan; Kemer Kaymakamlığı’nın tanıtımına göre giriş ücretsiz. Bakanlığın müze sitesinde ayrı bir ziyaret sayfası yok (2 Ekim 2026)

Kemer’in otelleri ve marinası arasında, sahile yakın bir alanda bir kilisenin taban mozaikleri ve birkaç duvar kalıntısı görülür. Burası, antik kaynaklarda yalnızca birkaç satırla anılan Idyros. Hakkında bilinenler az. Ama son yıllardaki kazılar küçük bir Roma liman kentinin izlerini ortaya çıkarıyor. Bu sayfa kısa, çünkü kaynaklar kısa. Likya’nın genel tarihi Xanthos Antik Kenti Tarihi sayfasında anlatılıyor.

Antik kaynaklarda Idyros

Idyros’un adı, MÖ 4. yüzyıla tarihlenen ve Skylaks’a atfedilen bir kıyı tarifinde (Pseudo-Skylaks’ın Periplus‘u) geçer. Bu metne göre kent, Phaselis’in kuzeyinde, Phaselis ile Sıçan Adası (antik Lyrnateia) arasındaydı. Bizanslı Stephanos da adı, daha eski coğrafyacı Hekataios’a dayanarak anar. Bunun dışında antik yazarların Idyros hakkında söyledikleri neredeyse yok.

Kentin yeri bu yüzden uzun süre tartışıldı. 19. yüzyılda Alman coğrafyacı Carl Ritter Phaselis’in kuzeyindeki bir gemici barınağından söz etti. Haritacı Heinrich Kiepert ise kenti, Kemer Dağı’nın güneydoğu kıyısındaki koyda, bugünkü Ayışığı Plajı’nın yerinde gösterdi. 1976-1977’de Antalya Müzesi’nin yaptığı araştırmalar bu noktada antik bir yerleşim buldu ve yerleşim Idyros olarak kabul edildi. Bugün bu kimlik genel olarak kabul görüyor. Ancak İngilizce ve Almanca kaynaklar, eşleştirmenin hâlâ kesinleşmediğini belirtiyor.

Kazılar ve kalıntılar

İlk kazılar 1976-1977’de Antalya Müzesi başkanlığında yapıldı ve büyük ölçüde mozaikli kiliseye odaklandı. Kaymakamlığın ve belediyenin tanıtımına göre bu kazılarda Bizans dönemi duvarları, üç kapı sövesi, apsisi andıran bir duvar ve kilise kalıntıları açığa çıktı. Kilisenin tabanı turuncu, kiremit kırmızısı, beyaz ve gri taşlardan mozaiklerle kaplı. Süslemelerde geometrik motifler hâkim ve bunlar kalp biçimli bitkisel bordürlerle çevrili. Akdeniz Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi Araştırma Merkezi’ne göre kilise MS 4. yüzyıla tarihleniyor ve Yunan haçı planında.

İkinci dönem kazılar 2017’de başladı. Kazılar Antalya Müzesi başkanlığında, Akdeniz Üniversitesi’nden bilim insanlarının danışmanlığında yürütülüyor. Bu çalışmalarda bir nekropol, bir Roma köprüsünün ayağı ve kilisenin çevresinde ticari ve toplumsal amaçlı başka yapılar ortaya çıktı. Akdeniz Üniversitesi’ne göre nekropoldeki amfora mezarlar özellikle ilginç. Ölünün büyük bir amforanın içine konduğu bu mezarlar MS 1.-3. yüzyıllara tarihleniyor. Türkiye’deki benzerleri Balıkesir ve İzmir’de bulunan MÖ 7.-4. yüzyıl örnekleri. Idyros’takiler ise daha çok İtalya, İspanya ve Kuzey Afrika’daki örneklere benziyor.

Kentin yaşı: bir belirsizlik

Idyros’un ne kadar eski olduğu tartışmalı. Akdeniz Üniversitesi’nin aktardığına göre 1976-1977 kazılarını yapan T. Özoral, MÖ 5.-4. yüzyıllara ait seramik parçaları buldu. Bu buluntulara dayanılarak kentin tarihinin en az Helenistik döneme uzandığı kabul ediliyor. Almanca kaynaklar ise o kazılarda Klasik ya da Helenistik döneme ait kalıntı bulunmadığını ve bu yüzden Kemer’in Idyros olduğunun belirsiz kaldığını yazıyor. İki kaynak da bugüne kadarki buluntuların büyük bölümünün Roma ve Bizans dönemlerine ait olduğunda birleşiyor. Antalya Kültür Envanteri de Idyros’u Helenistik dönemde kurulmuş, Roma döneminde büyümüş ve Bizans dönemine kadar yaşamış bir liman kenti olarak tanımlıyor.

Bugün Idyros’u gezerken

Alan Kemer merkezinde, sahile yakın ve kent dokusunun içinde. Kaymakamlığa göre merkezden yaklaşık 10 dakikada yürüyerek ulaşılıyor ve giriş ücretsiz. Görülecek başlıca şey kilisenin taban mozaikleri. Geometrik desenleri çevreleyen kalp biçimli bitki bordürlerine bakın. Kilisenin çevresinde kazılarla açılan duvarlar ve nekropol alanı var. Kazılar sürdüğü için alanın bir kısmı çevrili olabilir. Gölge az, yaz öğlenlerinde kısa tutulacak bir durak.

Idyros’u Phaselis ile aynı güne koymak kolay. Phaselis, Kemer’in güneyinde, Tekirova’da (bkz. Phaselis Antik Kenti Tarihi).

Ulaşım, süre ve çevredeki diğer yerler için: Antalya gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Idyros’a giriş ücretli mi?

Kemer Kaymakamlığı ve Kemer Belediyesi’nin tanıtımına göre giriş ücretsiz. Alan, Bakanlığın müze sitesinde ayrı bir ören yeri olarak listelenmiyor.

Kemer’deki kalıntılar kesin olarak Idyros mu?

Genel kabul bu yönde. 1976-1977 kazılarından beri alan Idyros olarak anılıyor. Ancak antik kaynaklar kentin yerini yalnızca kabaca, “Phaselis’in kuzeyinde” diye veriyor ve bazı kaynaklar eşleştirmeyi hâlâ geçici sayıyor.

Amfora mezar nedir?

Ölünün büyük bir amforanın, yani pişmiş topraktan bir taşıma kabının içine konarak gömüldüğü mezar. Akdeniz Üniversitesi’ne göre Idyros’taki örnekler MS 1.-3. yüzyıllara ait.

Kaynakça

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası

Scroll to Top