Yıldırım Bayezid Camii Tarihi

Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Bursa’nın doğusundaki Yıldırım ilçesi, adını bir padişahtan, daha doğrusu onun külliyesinden alır. Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre bölge eskiden “Şüşterî Bahçesi” diye bilinirdi ve külliye kurulunca Yıldırım adıyla anılmaya başladı. Dördüncü Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid’in 1390’larda yaptırdığı bu yapı topluluğu, Osmanlı mimarisinin beylik ölçeğinden devlet ölçeğine geçtiği an olarak değerlendirilir. Cami, külliyenin bir tepe üzerindeki en yüksek noktasında durur. Kentin genel tarihi için Tophane Surları tarihi sayfasına bakabilirsiniz.

Bir sultanın vakıf arazisinde

Doğan Yavaş’ın Diyanet ansiklopedisindeki maddesine göre külliyenin kurulduğu arazi, Yıldırım Bayezid’in dedesi Orhan Gazi’nin vakfına aitti. Karşılığında Ortakızık köyü Orhangazi Vakfı’na verildi ve külliye bu arazi üzerinde hicri 793-797 (1391-1395) yıllarında yapıldı. Vakfiyesi 802 (1400) tarihli. Kültür Envanteri ve Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin müze sitesi yapım tarihini 1390-1395 olarak veriyor.

Külliyede cami, medrese, imaret, hamam, türbe ve biraz uzakta bir darüşşifa vardı. Diyanet ansiklopedisine göre Uludağ’ın Akçağlayan suyu külliyeye su kemerleriyle getirilmişti; bu kemerler günümüze ulaşmadı. Yapıları çevreleyen duvardan da yalnızca bir kapı kaldı. Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin müze sitesi, vakfiyede iki medreseden ve bir handan da söz edildiğini yazıyor.

Bu yıllar Yıldırım Bayezid’in en güçlü dönemiydi. Halil İnalcık’ın maddesine göre sultan 1396’da Niğbolu’da Haçlı ordusunu yendi, İstanbul’u uzun bir abluka altında tuttu ve Anadolu beyliklerinin çoğunu Osmanlı yönetimine kattı. 28 Temmuz 1402’de Ankara yakınlarında Timur’a yenildi ve esir düştü. Sultanın son yılları ve naaşının Bursa’ya getirilişi Yıldırım Bayezid Türbesi tarihi sayfasında anlatılıyor.

Neye bakmalı: cami

• Bursa kemeri: Son cemaat yerinin beş gözünü ve taçkapıyı taşıyan, köşeleri yuvarlatılmış basık kemer biçimi. Diyanet ansiklopedisi, Kültür Envanteri ve Türkçe Vikipedi bu kemerin Osmanlı mimarisinde ilk kez bu camide uygulandığını yazıyor; literatürde bu yüzden “Bursa kemeri” adını aldı.
• Taş işçiliği: Daha önceki Bursa yapıları kaba yontma taş ve tuğlayla örülmüştü. Diyanet ansiklopedisine göre burada son cemaat yerinin ayakları mermere benzeyen bir taşla örüldü. Pencere ve kapıların çevresindeki süslü mermer söveler ilk kez bu yapıda görülüyor. Bu işçilik daha sonra Yeşil Camii‘de olgunlaştı. Taçkapıyı, son cemaat yerindeki dış mihrap nişlerini ve pencere sövelerindeki ince mukarnasları yakından inceleyin.
• Ters T plan: Cami, zaviyeli ya da tabhaneli denen plan tipinde. Girişten iki yanında ocaklı odalar bulunan bir mekâna, oradan Diyanet ansiklopedisine göre 12 m çapında, 22 m yüksekliğindeki ana kubbenin altına geçilir. İki yanda karşılıklı eyvanlar, ileride basamaklarla yükseltilmiş, 11,5 m çapında bir kubbeyle örtülü ibadet bölümü var. İki büyük kubbeyi ayıran kemerin ortasındaki mermer işlemelere bakın.
• Odalardaki yazılar: Yan odaların kıble duvarları alçı nişler ve ocaklarla kaplı; çatıdaki bacalar buralarda sürekli kalındığını gösteriyor. Doğudaki odada “Sahibine selamet ve mutluluk ver” anlamına gelen bir dua, batıdakinde “Cömertlik imandandır” hadisi yazılı.
• Üst kattaki karanlık oda: Dik bir merdivenle çıkılan dar bir mekân. Onarım belgelerinde “hünkâr mahfili” diye geçse de Diyanet ansiklopedisi bunun bir uzlethane ya da çilehane olabileceğini düşünüyor. Son cemaat yerine bakan korkuluksuz balkonların işlevi de bilinmiyor.

Minarelerin hikâyesi

Diyanet ansiklopedisine göre cami iki minareli tasarlanmış, ama yalnızca biri yapılmıştı. Bu minare 1855 Bursa depreminde yıkıldı. Sonradan iki minare yapıldı; Kâzım Baykal’ın bildirdiğine göre biri 1949’da, öteki daha önce yıkıldı. Ardından camiden ayrı tek bir minare inşa edildi. Bu minarenin tarihi Diyanet ansiklopedisinde 1972, Kültür Envanteri’nde ve Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin müze sitesinde 1963 olarak geçiyor. 2011’de bu yeni minare yıkıldı ve hazırlanan rekonstrüksiyon projesine göre caminin iki minaresi yeniden yapıldı. Bugün gördüğünüz iki minare bu çalışmanın ürünü.

Külliyenin öteki yapıları

• Türbe: Caminin yakınında, üç gözlü revakıyla Osmanlı mimarisinin ilk revaklı türbesi. Kapısındaki kitabeye göre 1406’da oğlu Emir Süleyman yaptırdı. Ayrıntısı için Yıldırım Bayezid Türbesi tarihi sayfasına bakın.
• Medrese: Camiden yaklaşık 80 m aşağıdaki bir düzlükte. Yanlarda sekizer oda, önde müderrise ait olduğu düşünülen dört büyük oda ve taçkapının karşısında kubbeli bir dershane var. Molla Gürânî, Ebüssuûd Efendi ve Hoca Sâdeddin Efendi burada ders verdi. Diyanet ansiklopedisinin aktardığı Kâmil Kepecioğlu bilgisine göre eğitim 1906’ya kadar sürdü ve o yıllarda yetmiş üç öğrenci okuyordu. Bina 1948’de Sıhhiye Vekâleti’nce onarılıp dispansere dönüştürüldü, bugün de sağlık kurumu olarak kullanılıyor.
• Darüşşifa: Diyanet ansiklopedisi ve Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin müze sitesine göre Osmanlı mimarisindeki ilk hastane binası. Vakfiyeye göre burada üç tabip, şerbetçiler, eczacılar, bir ekmekçi ve bir aşçı çalışıyordu. Yapı zamanla terk edildi, baruthane ve silah deposu olarak kullanıldı; Türkçe Vikipedi’ye göre çevresindeki mahalle bu yüzden “Baruthane” diye anıldı. 1990’ların sonunda restore edildi ve bugün göz hastanesi.
• Hamam: Soğukluk, ılıklık, sıcaklık ve iki halvetten oluşan küçük bir hamam. Ayakta, ama Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin müze sitesine göre özel mülk ve depo gibi farklı amaçlarla kullanılıyor.
• İmaret: Günümüze ulaşmadı. Caminin doğusundaki duvar kalıntıları yerini gösteriyor.

Külliye, 2014’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınan “Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğuşu” alanının bileşenlerinden biri. Aynı alanda Orhan Gazi, Hüdavendigâr, Yeşil ve Muradiye külliyeleri de var.

Bugün Yıldırım Bayezid Camii’ni gezerken

Cami ibadete açık; namaz vakitleri dışında, cami adabına uyarak gezilebiliyor. Külliye eğimli bir arazide olduğu için cami ile medrese arasında belirgin bir kot farkı var. Önce son cemaat yerinin önünde durup Bursa kemerlerinin taşa nasıl oturduğuna, sonra taçkapı ve pencere sövelerine bakın. İçeride iki büyük kubbe arasındaki kemer ve yan odaların alçı ocakları dikkat ister. Türbe caminin hemen yanında. Medrese ve darüşşifa bugün sağlık kurumu olarak kullanıldığından içleri gezilemiyor; dışarıdan görülebiliyorlar.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Bursa gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Yavaş, Doğan (2013). “Yıldırım Külliyesi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 43, s. 532-534 — arazi, tarihler, ölçüler, minareler, medrese ve darüşşifa.
• İnalcık, Halil (1992). “Bayezid I”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 5, s. 231-234.
• Bursa Büyükşehir Belediyesi Müzeler, “Sultan Yıldırım Bayezid Külliyesi” (2 Ekim 2026’da erişildi).
• Kültür Envanteri, “Yıldırım Bayezid Camii”.
• Yıldırım Külliyesi, Vikipedi; Bayezid I Mosque (İngilizce), Vikipedi.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası