Bursa Kapalı Çarşı Tarihi

Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Bursa’da “Kapalı Çarşı” denince tek bir yapı değil, Ulu Cami’nin çevresinde birbirine açılan hanlar, arastalar ve üstü örtülü sokaklardan oluşan bir bölge anlaşılır. Bu bölgenin çekirdeği 14. yüzyılda Orhan Gazi’nin külliyesiyle atıldı. Ortasındaki bedesteni Yıldırım Bayezid yaptırdı. Bugün gördüğünüz örtülü çarşıların önemli bir kısmı ise 1958’deki büyük yangından sonra yeniden yapıldı. Bu sayfa çarşının nasıl oluştuğunu ve neler yaşadığını anlatıyor. Kentin genel tarihi için Tophane Surları tarihi sayfasına bakabilirsiniz.

Bir külliyeden çarşıya

Halil İnalcık, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nin (DİA) “Bursa” maddesinde, Orhan Gazi’nin 1339-1340’ta kalenin doğusunda kurduğu cami, imaret, medrese, hamam ve kervansaraydan oluşan külliyenin kent merkezini oluşturduğunu yazar. Bu yapı grubu bugün de kentin ticaret merkezi. UNESCO da Bursa’yı Dünya Mirası Listesi’ne alırken ticaret bölgesinin bu külliyelerden birinin çevresinde geliştiğini vurguluyor. Külliyenin hanı olan Emir Han, M. Baha Tanman’a göre ünlü Bursa çarşısının çekirdeğiydi.

Çarşı 15. yüzyılda hızla büyüdü. Kentin ipek ticareti, uzak ülkelerden tüccarları buraya çekiyordu. Soner Duman ve Serhat Zaman’ın 2024 tarihli çalışmasına göre bölgede 14. yüzyılda Ulu Cami, Kapan Han, Orhan Camii ve Emir Hanı; 15. yüzyılda Pirinç Han, Eski İpek Han, Geyve Han, Koza Han ve Fidan Hanı yapıldı. İpek ticaretinin ayrıntıları için Koza Han sayfasına bakabilirsiniz.

Bedesten: çarşının kalbi

Çarşının ortasındaki bedesten, değerli malların satıldığı ve saklandığı, kapıları gece kilitlenen kapalı bir yapıydı. Semavi Eyice, DİA’nın “Bedesten” maddesinde Bursa Bedesteni’ni Türk sanatının en büyük bedestenlerinden biri olarak tanıtıyor. Evkaf kayıtlarına göre Yıldırım Bayezid (1389-1402) tarafından, hayır kurumlarına gelir sağlamak üzere 802 (1400) yılında yaptırıldı. Kültür Portalı yapıyı “14. yüzyılın sonunda” yapılan ve Osmanlı’da yapılan ilk bedesten olarak tanıtıyor. Bir başka çalışmada ise Bursa Bedesteni için 1406 tarihi geçiyor. Ulu Cami’nin yanında planlanan külliyenin bedesteni için Ulu Cami tarihi sayfasına da bakabilirsiniz.

Bedestenden önce kumaş ticaretinin nerede yapıldığı da ilginç bir soru. Kültür Portalı ve hanlar bölgesi esnafının sitesine göre Orhan Gazi’nin Emir Han’ı bir dönem “Eski Bezzazistan”, yani eski kumaş çarşısı olarak anılıyordu. Eyice ise Bey Hanı’nı (Bezzâzistân-ı Atîk) Emir Han’dan ayrı bir yapı olarak sayıyor. Kesin olan şu: bugün ayakta duran kapalı bedesten Yıldırım Bayezid’in eseri.

Eyice’ye göre enlemesine uzanan dikdörtgen yapı, altı masif payeyle on dört bölüme ayrılıyor. İçeride duvarlara bitişik dükkânlar var. Kültür Portalı’na göre giriş kapısının üzerinde kabartma olarak yazılmış bir Kelime-i Tevhid kitabesi, batı kapısının üzerinde de “Bazestân” yazısı bulunuyor. Aynı kaynağa göre bugün bedestenin içinde 32, dışında 68 dükkân var.

Üstü örtülen sokaklar

Eyice, bedestenin çevresinde oluşan çarşının Ulu Cami ile bedesten arasını kapladığını yazar. Bu alanda Emir, Bey, Koza, Fidan, Geyve-İvaz Paşa, Pirinç, Karacabey, Katır, Tuz, Çukur, Eski Tahıl ve Yeni Tahıl hanları; Gelincik, Sipahi ve Okçular gibi çarşılar sıralanıyordu. Aralarında belirli bir düzeni olmayan sokaklar vardı. Eyice’ye göre bu sokakların bir kısmının üstü sonradan örtüldü ve Bursa’da da bir Kapalı Çarşı meydana geldi. Yani Bursa’nın Kapalı Çarşı’sı tek seferde planlanmış bir yapı değil, yüzyıllar içinde örtülen sokakların toplamı.

Esnaf sitesinin aktardığına göre Evliya Çelebi bedestenin dört yanını kuyumcular çarşısı olarak anlatır. Çevresinde kavukçular, takkeciler, iplikçiler, bezciler, hallaçlar gibi meslek çarşıları sıralanıyordu. Aynı kaynağa göre Gelincik Çarşısı 15. yüzyılda yapıldı; yapımı bazı kaynaklarda İshak Paşa’ya, bazılarında Fatih’in vezirlerinden Dayı Karaca Bey’e bağlanıyor. Hemen yanındaki Sipahi Çarşısı beş kubbeli.

Çarşının bir parçası da eski bir hamam. Orhan Gazi Külliyesi’nin çifte hamamı 1958 yangınından sonra çarşıya dönüştürüldü ve bugün Aynalı Çarşı adıyla biliniyor. Esnaf sitesine göre buraya “Karagöz Çarşısı” da deniyor. Hamamın tarihi için Orhan Gazi Camii tarihi sayfasına bakabilirsiniz.

24 Ağustos 1958 yangını

Çarşının bugünkü görünümünü en çok değiştiren olay, 24 Ağustos 1958 Pazar günü çıkan yangın. Hürriyet’in arşiv yazısına göre yangın Sahaflar Çarşısı’ndaki bir cilt atölyesinden başladı ve kısa sürede Kapalı Çarşı’ya yayıldı. Olay Gazetesi’nin 2024’te Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Başkanı Hayrettin Eldemir’e dayanarak aktardığına göre bir ciltçi dükkânında devrilen ispirto ocağı yangını başlattı. Hürriyet’e göre söndürme on bir saat sürdü, çevre illerden itfaiye ekipleri geldi.

Kayıp rakamları kaynaklara göre değişiyor. Hürriyet yaklaşık 2.000 dükkânın yandığını yazıyor. Eldemir’in aktardığı rakama göre 3.580 esnaf işyerini kaybetti. Olay’a göre Koza Han, Ulu Cami, belediye ve itfaiye çevresinde 156 geçici dükkân yapıldı ve 16 Aralık 1958’de yangınzede esnafa dağıtıldı. DİA’ya göre bedesten bu yangında harap oldu, bazı kısımları yıkıldı ve yeniden yapıldı. Emir Han da hasar gördü. Duman ve Zaman, Ulu Cami’nin kuzey ve kuzeybatısındaki hanların önemli ölçüde zarar gördüğünü yazıyor.

Yangının yılı bazı kaynaklarda farklı geçiyor: Kültür Portalı’nın bedesten sayfası 1956, bir basın haberinde aktarılan bir beyan ise 1955 diyor. Gün ve ay veren Hürriyet arşivi, Olay Gazetesi, DİA ve Kültür Portalı’nın Emir Han sayfası 1958’de birleşiyor. Bu sayfada 1958 esas alındı.

Yangından sonra

Duman ve Zaman’a göre yangından sonra 1960’ta İtalyan şehir plancısı Luigi Piccinato’nun planı uygulanmaya kondu. Planın amaçlarından biri yangının izlerini silmekti. Hanlar onarıldı, modern yapım teknikleriyle yeni, üstü kapalı çarşı aksları yapıldı. Eyice’ye göre bedestenin dış dükkânları betonarme olarak tamamlandı. Çevre çarşıların dış dükkân dizileri de eski düzeni tamamlamak için yine betonarme yapıldı. Esnaf sitesine göre yeni Kapalı Çarşı’nın altı önce sığınak olarak yapıldı, 1966’da dükkânlar açılarak alt kat çarşısına dönüştürüldü.

Çarşı 2015’te bir yangın daha yaşadı. 10 Ekim 2015 gecesi Cumhuriyet Caddesi’ne bakan Mobilyacılar Çarşısı bölümünde çıkan yangın, yerel basına göre 35 ile 52 arasında dükkânı kullanılamaz hale getirdi. Yangın tüm çarşıya yayılmadan kontrol altına alındı. Son yıllarda bölgede kapsamlı düzenlemeler sürüyor. Bursa Büyükşehir Belediyesi, “Hanlar Bölgesi Çarşıbaşı” projesi kapsamında 38 binayı yıktığını, tarihi hanların ve çarşıların cephelerinde restorasyonu sürdürdüğünü açıklıyor. Osmangazi Belediyesi de Ulu Çarşı’da 210 dükkânın cephesini, çatısını ve zeminini yeniledi.

Neye bakmalı?

• Bedesten: On dört kubbeli, altı payeli iç mekân ve kapılardaki yazılar. Bugün kuyumcuların çarşısı.
• Gelincik ve Sipahi çarşıları: Bedestenin kuzeyinde, kubbeli eski çarşı yapıları.
• Aynalı Çarşı: Kubbeleri ve eyvanlarıyla hâlâ bir hamamın planını gösteren çarşı.
• Hanlar: Emir Han, Koza Han, Fidan Han, Pirinç Han ve Eski İpek Han gibi avlulu hanlar çarşının içinden birbirine geçiliyor.
• Betonarme ile eski arasındaki fark: 1958 sonrası betonarme dükkân dizileriyle yangından kurtulan taş ve tuğla yapıların yan yana durması, çarşının yakın tarihini okumanın en kolay yolu.

Bugün Kapalı Çarşı’yı gezerken

Çarşı ve hanlar bölgesi, 2014’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren “Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğuşu” alanının bir bileşeni. UNESCO, bölgede günün ilk satışı (siftah), pazarlık, usta-çırak ilişkisi ve esnaf komşuluğu gibi geleneklerin sürdüğünü, bazı ticari yapıların ise yangınlardan sonra yeniden yapıldığını belirtiyor. Bölge kentin canlı bir alışveriş merkezi. İpek, havlu, bıçak ve kuyumculuk en bilinen ürünler. Çarşının dar ve birbirine geçen sokaklarında yön kaybetmek kolay; Ulu Cami ile Koza Han’ı yön noktası olarak kullanabilirsiniz. Ulu Cami, Emir Han ve Koza Han birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Bursa gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Eyice, Semavi (1992). “Bedesten”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 5, s. 302-311 — Bursa Bedesteni, 802 (1400), plan, 1958 yangını ve betonarme onarım, çevredeki hanlar ve çarşılar.
• İnalcık, Halil (1992). “Bursa”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 6, s. 445-449 — Orhan Gazi Külliyesi ve kent merkezi.
• Tanman, M. Baha (1995). “Emir Hanı”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 11, s. 133-134.
• Duman, Soner ve Zaman, Serhat (2024). “Kültürel Miras Alanlarında Kentsel Dönüşümün Mekânsal Etkileri Üzerine Coğrafi Bir Değerlendirme: Bursa Tarihî Çarşı ve Hanlar Bölgesi Örneği”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 25: 649-673. DOI — yapıların yüzyılları, 1958 yangını, Piccinato planı.
• Kültür Portalı, “Yıldırım Beyazıd Bedesteni” ve “Emir Han” (2 Ekim 2026’da erişildi).
• Hürriyet, Ateş Yalazan, “Yeşil Bursa’yı küle çevirdi” (24 Ağustos 2023); Olay Gazetesi, Ahmet Emin Yılmaz, “Kapalıçarşı yangınının 66. yılında Bursa çarşıları için tarihi uyarılar” (26 Ağustos 2024).
• Bursa Tarihi Çarşı ve Hanlar, “Bursa Çarşıları” — Bedesten çevresi, Gelincik Çarşısı, Eski Aynalı Çarşı, alt kat çarşısı.
• Bursa Hakimiyet, “Bursa’da tarihi Kapalıçarşı’da büyük yangın” (10 Ekim 2015).
• UNESCO Dünya Mirası Merkezi, “Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire”.
• Bursa Büyükşehir Belediyesi, “Tarihi çarşıda aslına dönüş”; Osmangazi Belediyesi, “Ulu Çarşı üst örtü, zemin kaplama ve çevre düzenleme projesi”.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası