Bursa Kent Müzesi Tarihi

Son güncelleme: 16 Ekim 2026

Heykel’deki Atatürk Anıtı’nın çevresinde, aynı yıl yapılmış ve birbirine benzeyen üç kamu binası durur. Bunlardan biri yetmiş yılı aşkın süre Bursa’nın adliyesiydi. Duruşmaların yapıldığı bu bina 2004’ten beri kentin kendi hikâyesini anlatıyor. Bu sayfa hem binanın hem de içindeki müzenin tarihini anlatıyor. Bursa’nın genel tarihi için Tophane Surları tarihi sayfasına bakabilirsiniz.

Heykel’in üç binası

Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Alan Başkanlığı’na göre Cumhuriyet’in ilk yıllarında Bursa’da yapılan en önemli yapılar, 1926’da Ekrem Hakkı Ayverdi tarafından inşa edilen üç binalık bir gruptur. Hükümet Konağı, Adliye ve Maliye binaları, sonradan ortasına Atatürk Anıtı konan meydanı çevreler. Hükümet Konağı’nın mimarı Kemalettin Bey’dir. Adliye ve Maliye binaları ise aynı yıl yapıldıkları ve benzer özellikler taşıdıkları için onun tasarımı sayılıyor. Yani adliye binasının mimarı konusunda bir belge değil, güçlü bir tahmin var. Türkçe Vikipedi de “mimarının Kemalettin Bey olduğu sanılmaktadır” diyor.

Binalar, Birinci Ulusal Mimarlık Akımı denen üslupla yapıldı. Bu akım, 20. yüzyılın başında Osmanlı ve Selçuklu mimarisinden alınan kemer, saçak ve çini gibi öğeleri yeni kamu binalarında kullanmayı amaçlıyordu. Alan Başkanlığı’na göre bu yaklaşım Türkiye’de 1927’ye kadar etkiliydi ve Bursa’da hem Cumhuriyet’ten önce hem sonra örnekleri var.

Yetmiş yılı aşkın adliye

Bina, biri bodrum olmak üzere üç katlı. Alan Başkanlığı’na göre her katı yaklaşık 670 metrekare. Kültür Portalı ve müzenin kendi sitesi toplam alanı 2.010 metrekare olarak veriyor. Adliye zamanla ihtiyaca yetmez oldu. 1986’da yeni bir adliye binası için mimari proje yarışması açıldı. Kazanan projenin uygulaması 1999’da tamamlanınca mahkemeler yeni binaya taşındı. Müzenin sitesine göre bina “70 yılı aşkın süre” adliye olarak kullanıldı.

Lokanta mı, müze mi?

Boşalan binanın ne olacağı bir süre tartışıldı. Türkçe Vikipedi’nin kent müzeleri üzerine bir yayına dayanarak aktardığına göre binanın lokanta ya da gazino yapılması da önerildi. Sonunda kent müzesi olmasına karar verildi. Bina 2001’de Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne devredildi ve 2001-2004 arasında restore edildi. Vikipedi’ye göre bu süreçte yüksek mimar Naim Arnas görev aldı. Müze 14 Şubat 2004’te, dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı Erdoğan Bilenser zamanında açıldı.

Kültür Portalı, Bursa Kent Müzesi’ni Türkiye’nin ilk kent müzesi olarak tanıtıyor. Belediye ise müzenin “kent müzeciliğinde öncü” olduğunu söylüyor. Alan Başkanlığı’nın Bursa Ansiklopedisi’ne dayanan bilgisine göre müze açıldığı yıllarda yılda yetmiş-seksen bin ziyaretçi ağırlıyordu. 2006’da da Avrupa’da bir müze ödülü aldı.

Neye bakmalı?

• Giriş katındaki kronolojik galeri: Müzenin sitesine göre birinci galeride Bursa’nın tarih öncesinden Bithynia, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine, oradan Kurtuluş Savaşı yıllarına uzanan bir anlatı var. 18. ve 19. yüzyıllarda kenti vuran felaketlere ayrılan bölüm de bu galeride. Aynı kattaki ikinci galeride Cumhuriyet dönemi, Bursa’ya gelen göçler, kentleşme ve Uludağ anlatılıyor.
• Balmumu heykeller ve kent maketi: Kültür Portalı’na göre müzede Bursa’da yaşamış altı Osmanlı padişahının balmumu heykelleri var. Kentin topoğrafik maketinde surları, külliyeleri, hanları ve hamamları yerli yerinde görebilirsiniz.
• Bodrumdaki El Sanatları Çarşısı: Taş döşeli, sokak gibi düzenlenmiş bir koridor. Avrupalı gezginlerin eski Bursa çarşı fotoğraflarından yola çıkılarak havlucu, arabacı, nalbant, saraç, semerci, yemenici, bıçakçı, bakırcı-kalaycı, tenekeci, marangoz, keçeci, sepetçi, çinici, şekerci ve kebapçı dükkânları canlandırılmış. Ayrı tasarlanan ipek bölümü müzenin en çok ilgi gören köşelerinden.
• Birinci kattaki yaşam kültürü bölümü: Kaplıcalar, yemek kültürü, gezekler (Bursa’ya özgü sohbet toplantıları) ve Karagöz ile Hacivat. Burada müzeye bağışlanan eşyalar da sergileniyor.
• Binanın kendisi: Geniş saçaklar, simetrik cephe, ortadaki vurgulu giriş ve bir arada kullanılmış kemerli ve dikdörtgen pencereler. Alan Başkanlığı’na göre ana giriş, Atatürk Anıtı’nın arkasındaki avludan veriliyor.

Müzede sergi alanlarının yanında Bursa ile ilgili belge, kitap, film ve fotoğrafların toplandığı bir kent belleği bölümü de var.

Karşıdaki ek bina: eski Defterdarlık

Üçlü grubun bir başka binası, uzun yıllar Maliye Bakanlığı’na bağlı defterdarlık olarak kullanılan yapı, 2019’da kent müzesi olarak kullanılması koşuluyla Büyükşehir Belediyesi’ne devredildi. Belediye, binanın 16 Şubat 2019’dan itibaren müzenin ek binası olarak hizmet vereceğini duyurmuştu. Tescilli bina için 2020’de deprem dayanıklılığı incelemesi başladı, ardından güçlendirme ve restorasyon çalışmalarına geçildi. Mart 2024’te yapılan açıklamada iki binanın alttan bir tünelle bağlanacağı, müzenin alanının yaklaşık 2.200 metrekareden 4.400 metrekareye çıkacağı ve açılışın 2024 sonuna planlandığı söylenmişti. Bu tarih tutmadı. Ağustos 2026’daki yerel bir köşe yazısı binada çalışmaların sürdüğünü ve yapının kültür merkezi ile müzenin devamı olarak kullanılmasının beklendiğini yazıyor. 2 Ekim 2026 itibarıyla ek binanın açıldığına dair bir duyuruya ulaşılamadı.

Bugün Bursa Kent Müzesi’ni gezerken

Müzenin sitesine göre (2 Ekim 2026) Büyükşehir Belediyesi’nin bütün müzeleri pazartesi, 1 Ocak’ta ve dini bayramların ilk günlerinde kapalı. Diğer günlerde müze 09.00-17.30 arasında açık. Belediyenin sitesinde grup halindeki serbest gezilerin ücretsiz olduğu yazıyor. Bireysel girişte de ücret alınmadığı aktarılıyor, ama gitmeden teyit etmekte yarar var. Kentin kurtuluşunun yıl dönümünde açılan “Kuruluştan Kurtuluşa Bursa” geçici sergisi, belediyenin duyurusuna göre 31 Aralık 2026’ya kadar müzede. Müze Heykel’in tam ortasında olduğu için şehir turuna başlamadan önce uğramak, sonra göreceğiniz yerleri tanımanızı kolaylaştırır. Atatürk Caddesi boyunca batıya yürürseniz Ulu Cami ve hanlar bölgesine birkaç dakikada ulaşırsınız.

Ulaşım ve çevredeki diğer yerler için: Bursa gezilecek yerler rehberi.

Sıkça sorulan sorular

Kaynakça

• Bursa Büyükşehir Belediyesi Müzeler Şube Müdürlüğü, “Bursa Kent Müzesi”, “Tarihi Defterdarlık Binasında Restore Ediliyor” (11 Mart 2024) ve “Kuruluştan Kurtuluşa Bursa Sergisi” (2 Ekim 2026’da erişildi).
• Bursa Büyükşehir Belediyesi Alan Başkanlığı, “Adliye Binası” ve “Defterdarlık” (Bursa Ansiklopedisi c. 4 ve Dostoğlu’ya dayanarak).
• Kültür Portalı, “Bursa Kent Müzesi”.
• Bursa Büyükşehir Belediyesi, “Defterdarlıktı ‘müze’ oldu” (2019).
• Yılmaz, Ahmet Emin (16 Ağustos 2026). “Heykel’de Defterdarlık binası ayağa kalkıyor”.
• Bursa Kent Müzesi, Vikipedi.

---

👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası