Beypazarı Yaşayan Müze Tarihi
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Nerede: Ankara, Beypazarı, İstiklal Mahallesi, Çınar Sokak; tarihi evler bölgesinin içinde
Bina: Abbaszade Konağı; 19. yüzyıl sonu ya da 20. yüzyıl başı (kaynaklar ayrışıyor)
Kurucu: Eğitimci ve halk kültürü araştırmacısı Dr. Sema Demir
Önemli tarihler: 2006 belediyeyle anlaşma · 23 Nisan 2007 açılış · 9 Haziran 2012 Türk Hamam Müzesi
Bugün: Özel girişimle işletilen bir halk kültürü müzesi; Bakanlık sayfasına göre her gün açık
Çoğu müzede eserler camın arkasında durur, ziyaretçi bakar ve geçer. Beypazarı’ndaki Yaşayan Müze bunun tersini deniyor: vitrin yok, bilgi panosu yok. Odalarda kostümlü anlatıcılar var; ziyaretçi bir masal dinliyor, bir kalıpla kumaşa desen basıyor ya da yöresel bir kıyafet giyiyor. Müzenin kendisi de sergilenen kültürün bir parçası: tarihi evler bölgesindeki eski bir konak.
Abbaszade Konağı
Müze, Beypazarı’nın ileri gelen ailelerinden Abbaszadelerin konağında. Beypazarı Kaymakamlığı’nın tanıtımına göre konağı ailenin büyük oğlu Ali Bey yaptırdı. Ali Bey İngiltere’ye tiftik satan bir tüccardı; eşi Fatma Hanım ise Beypazarı’nın Cumhuriyet dönemindeki ilk kadın öğretmeniydi. Konağın yapım tarihi konusunda kaynaklar ayrışıyor: bir kısmı 19. yüzyılın sonunu, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise 20. yüzyılın hemen başını veriyor. Beypazarı’nın tarihi evlerinin büyük bölümü de bu döneme ait.
Konak belediyenin mülkü ve tescilli bir yapı. Peyzaj mimarı Filiz Aklanoğlu’nun 2010 tarihli çalışmasına göre bina Beypazarı Belediyesi tarafından restore edildi.
Bir öğrencinin projesinden müzeye
Müzenin fikri, kurucusu Zehra Sema Demir’in henüz öğrenciyken geliştirdiği bir projeye dayanıyor. Demir’in kendi makalesine dayanan kaynaklara göre Beypazarı Belediyesi 2006’da projeyi kabul etti. Demir konağı belediyeden kiraladı ve müzenin kurucusu ve yöneticisi oldu. Yaşayan Müze 23 Nisan 2007‘de açıldı.
Kaymakamlık ve Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü müzeyi “Türkiye’nin ilk uygulamalı kültür müzesi” olarak tanıtıyor. Müzeyi küçük ölçekli bir açık hava müzesi denemesi olarak da tanımlıyorlar: amaç, eşyaları kullanıldıkları bağlamın içinde göstermek.
Oda oda neler var?
Kaynaklarda anlatılan düzen şöyle:
- Mutfak: Geleneksel mutfak gereçleri. Anlatıcılar mutfakla ilgili atasözlerinin ve deyimlerin hikâyelerini anlatıyor.
- Ihlamur baskı atölyesi: Ziyaretçiler eski baskı kalıplarıyla cüzdan, ayraç ya da çanta gibi küçük eşyalar hazırlıyor.
- Eski kiler: Kurşun dökme geleneği anlatılıyor ve gösteriliyor.
- Gelin odası: Birinci katta. Çeyiz serme, yüklük ve gusülhane üzerine anlatımlar ve masallar.
- Oyun ve gösteri odaları: Hacivat ve Karagöz gösterisi; ziyaretçilerin geleneksel kıyafet giydiği bir oda.
- Guşgana: Beypazarı evlerine özgü çatı katında geleneksel bir dokuma tezgâhı. Beypazarı dokumaları, peştamal ve ipek şal örnekleri sergileniyor.
Müze açıldığından beri “Geç Osmanlı Döneminde İlan-ı Aşklar”, “Gelin Kınan Kutlu Olsun”, “Milli Mücadelenin Kadın Kahramanları”, Hıdrellez, keçe, ebru ve masal geceleri gibi konularda on beşten fazla sergi ve etkinlik düzenledi.
Hamam Müzesi ve sonrası
Aynı girişim 2012’de Beypazarı’ndaki terk edilmiş Rüstem Paşa Hamamı’nı restore ederek Türk Hamam Müzesi‘ne dönüştürdü. Kaymakamlığa göre bu müze 9 Haziran 2012’de açıldı ve projesi Ankara Kalkınma Ajansı’nca desteklendi. Ekip daha sonra farklı bölgelerin geleneksel evlerinin yeniden yapıldığı bir açık hava müzesi, “Yaşayan Köy” projesine girişti.
Bugün Yaşayan Müze’yi gezerken
Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün sayfasına göre müze yazın 08:00-19:30, kışın 08:30-17:00 arasında, haftanın her günü açık. Müzenin kendi internet sitesine bu taslak hazırlanırken erişilemedi; gitmeden önce telefonla saatleri doğrulamanız iyi olur. Etkinlikler anlatıcılarla yürüdüğü için kalabalık hafta sonlarında bir odada beklemeniz gerekebilir. Konaktan çıkınca aynı sokaklardaki öteki evlere de bakın: guşganayı burada içeriden gördükten sonra çatılarda tanımak kolaylaşıyor.
Ulaşım, süre ve çevredeki diğer yerler için: Ankara gezilecek yerler rehberi.
Sıkça sorulan sorular
Yaşayan Müze ne zaman açıldı?
23 Nisan 2007’de, halk kültürü araştırmacısı Dr. Sema Demir tarafından, Beypazarı Belediyesi’nden kiralanan tarihi Abbaszade Konağı’nda açıldı.
Yaşayan Müze’yi farklı kılan ne?
Vitrin ve bilgi panosu kullanılmıyor. Anlatıcılar eşliğinde ziyaretçiler masal dinliyor, ıhlamur baskı yapıyor, kurşun dökme geleneğini izliyor ya da yöresel kıyafet giyiyor.
Konak kime aitti?
Beypazarı’nın Abbaszade ailesine. Kaymakamlığa göre konağı İngiltere’ye tiftik satan tüccar Ali Bey yaptırdı. Eşi Fatma Hanım, Beypazarı’nın Cumhuriyet dönemindeki ilk kadın öğretmeniydi.
Kaynakça
- Beypazarı Kaymakamlığı, Tarihi Yapılar — Müzeler — kuruluş, Abbaszade ailesi, Türk Hamam Müzesi.
- Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Beypazarı Yaşayan Müze ve Türkiye Kültür Portalı, Beypazarı Yaşayan Müze — bina tarihi, sergiler, saatler.
- Demir, Zehra Sema (2013). “Halk Bilimi Müzeciliğinde Deneysel Yaklaşımlar: Yaşayan Müze”. Turkish Studies 8(9): 1111-1125.
- Aklanoğlu, Filiz (2010). “Geleneksel Yerleşmelerde Kültür Turizmi: Beypazarı Örneği”. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 10(2): 125-136. DergiPark.
- Beypazarı Yaşayan Müze, Vikipedi — oda düzeni, 2006 anlaşması.
👤 Hakkımızda | ✉️ İletişim | 🔐 Gizlilik Politikası